Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2015/29220 K.2016/10599

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının 09.09.2013 tarihinde davalı ...nde uzman olarak başladığı görevine uzman araştırmacı olarak devam ettiğini, uzman araştırmacı statüsünde çalışmakta iken 27.07.2014 tarihinde kendisine tebliğ edilen fesih yazısı ile işine son verildiğini öğrendiğini, davacının davalı kurumda çalıştığı süre boyunca herhangi bir disiplinsizlik ve emre itaatsizlik göstermeden kanunla çerçevesinde amirlerinin takdirlerini kazanarak çalıştığını, 10 aylık çalıştığı süre boyunca iş sözleşmelerinde yer alan maddelere aykırı davranış sergilemediğini, siber güvenliğin hukuk, strateji ve uluslararası alanda gelişmesi için çaba sarfettiğini,

davacının başarılı çalışmalarına ve kural dışı bir davranışları olmamasına rağmen sözleşmesinin davalı kurum tarafından haksız olarak feshedildiğini, davalı kurum ile üç kez belirli süreli iş sözleşmesi imzaladığını, davalı kurumun sözleşmenin md.10 hükmü kapsamında ...'ndan kendisi hakkında 'Kişi Güvenlik Belgesi' istediğini, ...'nınsa söz konusu güvenlik belgesinin Savunma Bakanlığı tarafından düzenlenemeyeceğini belirtmesi üzerine iş sözleşmesinin 10.maddesine dayaranarak,

iş akdinin haksız olarak feshedildiğini belirttiğini, davacının kendisi ile imzalanan Belirli Süreli İş Sözleşmesinin ilgili 10.maddesinde "Güvenlik Soruşturması Yönetmeliği gereğince yetkili merciiler nezdinde yapılan talebe karşı gelen cevabın olumlu olmaması halinde Belirli Süreli İş Sözleşmesi'nin bitimi beklenmeden ve herhangi bir önel ve tazminat verilmeden ... işbu Belirli Süreli İş Sözleşmesini feshedecektir." ifadesinin yer aldığını,

Savunma Bakanlığı'nın olumlu veya olumsuz cevap vermeksizin sadece belgeyi düzenlemekte yetkili olmadığını belirtmesi üzerine sözleşmenin feshedilmesinin haksız olduğunu iddia ederek davacının işe iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, müvekkili ....'ın bir kamu kuruluşu olduğunu, ...'a bağlı ve tüzel kişiliği olmayan bir birim olduğunu, 5202 sayılı Savunma Sanayi Kanunu'nun 3.maddesi 'e' bendinde 'Kişisel Güvenlik Belgesi'nin; gizlilik dereceli bilgi, proje veya malzemeye bufüz edebilmeyi veya bunların bulunduğu yer ve tesislere giriş izni sağlayan belge olarak tanımlandığını, yine aynı Kanunun 3.maddesi 'f ' bendinde 'Tesis Güvenlik Belgesi'nin;

bir tesiste bulunan veya bulunabilecek gizlilik dereceli bilgi, belge, proje ve malzemenin fiziki güvenliklerinin sağlanması için, tesisin bulunduğu yer ve çevre şartları ile maruz kalabileceği dış ve iç tehditler göz önüne alınarak projelendirilmiş olan kroma önlemlerinin uygun bulundupu belirtilen belge şeklinde tanımlandığını, kişi güvenlik belgesinin kanuna göre ... tarafından verildiğini, Bakanlık tarafından yapılan güvenlik soruşturması neticesinde, davacı hakkında kişi güvenlik belgesinin düzenlenmeyeceğine dair yazı gönderilmesi üzere,

24.07.2014 tarihi itibari ile de davacının iş akdinin feshedildiğini ve aynı gün kendisine tebliğ edildiğini, bu durumda gizli dereceli faaliyetleri yürüten müvekkili merkeze bağlı ...nde uzman araştırmacı olarak görev yapan davacının Savunma Sanayi Kanunu hükümleri uyarınca müvekkili kurumda çalışmasının mevcuata aykırılık teşkil ettiğini,

31.12.2013 tarihinde davacının imzalamış olduğu iş sözleşmesinin 10.maddesinde yer alan Güvenlik Soruşturması Yönetmeliği gereğince yetkili merciiler nezdinde yapılan talebe karşı gelen cevabın olumlu olmaması halinde bu belirli iş sözleşmesinin bitimi beklenmeden ve herhangi bir önel ve tazminat verilmeden Tübitak Bilgem işbu belirli süreli iş sözleşmesini feshedecektir, maddesi uyarınca 24.07.2014 tarihi itibari ile İş Kanunun haklı sebeple fesih hükümlerine göre feshedildiğini, ayrıca davacı tarafında belgenin düzenlenmeyeceği konusunda ...'nın olumlı veya olumsuz cevap vermeksizin salt yetkisiz olduğunu bildirdiğini iaddia ettiğini,

ancak bu durumun gerçeği yansıtmadığını, zira ek olarak ibraz edilen belge içeriğinden de düzenleme nedeninin yetkisizlik nedeniyle olmadığının net bir şekilde anlaşıldığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının çalıştığı ...'e bağlı ...nde çalışan personel dahil tüm ...'de çalışan personel için Gizlilik Dereceli Projeler üzerinde çalıştıklarından, Kişi Güvenlik Belgesi talep edildiği, kişi Güvenlik Belgesinin, ilgili yasal düzenlemeye göre, .... tarafından verildiği,

Davalı ... tarafından, davacı ... hakkında, Kişi Güvenlik Belgesi talep edildiği ve davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması neticesinde, davacı için GÜVENLİK BELGESİ TANZİM EDİLEMEYECEĞİNİN TESPİT EDİLDİĞİ bilgisinin verilmesi üzere, ...nde uzman araştırmacı olarak görev yapan davacının, Savunma Sanayi Kanunu hükümleri uyarınca davalı kurumda çalışmasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği, taraflar arasında 31.12.2013 tarihinde imzalanan iş sözleşmesinin 10.maddesinde yer alan, " Güvenlik Soruşturması Yönetmeliği gereğince yetkili merciiler nezdinde yapılan talebe karşı gelen cevabın olumlu olmaması halinde,

bu belirli iş sözleşmesinin bitimi beklenmeden ve herhangi bir önel ve tazminat verilmeden ... işbu belirli süreli iş sözleşmesini feshedecektir" hükmü uyarınca, davacının iş akdinin sona erdirildiği, yapılan feshin haklı olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz: Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe: İş sözleşmesinin geçerli neden olmadan davalı işveren tarafından feshedildiğini belirten davacı işçi, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

4857 İş Kanunu’nun 19’uncu maddesine göre: “Hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışına veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez. Ancak, işverenin 25’inci maddenin (II) numaralı bendi şartlarına uygun fesih hakkı saklıdır”.

Bu hükümle, işçinin savunmasının alınması, işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle iş sözleşmesinin feshi için bir şart olarak öngörülmüş ve salt işçinin savunmasının alınmamasının tek başına, süreli feshin geçersizliği sonucunu doğuracağı ifade edilmiştir. İşverene savunma alma yükümlülüğünü, sadece iş sözleşmesinin feshinden önce yüklemektedir. İşçiye ihtar verilirken ise bu şekilde bir yükümlülük yüklememektedir.

Dolayısıyla, işçiye davranışı nedeniyle ihtar verilirken, savunmasının alınmaması ihtarı geçersiz kılmaz. İşçinin savunması, sözleşmenin feshinden önce alınmalıdır.

İşçi fesihten önce savunma vermeye davet edilmeli, davet yazısında davranışı nedeniyle işten çıkarma sebebi açık ve kesin bir şekilde belirtilmeli, makul bir süre önceden belirtilen yer, gün ve saatte hazır bulunması, bulunmadığı takdirde yazılı bir savunma verebileceğinin; bildirilen yerde belirtilen gün ve saatte hazır bulunmadığı ve de buna rağmen yazılı bir savunma vermediği takdirde savunma vermekten vazgeçmiş sayılacağının kendisine hatırlatılması şarttır.

Fesih bildirimiyle birlikte veya fesihten sonra savunma istenmesi feshi geçersiz kılar. Keza, ihbar önel süreleri içinde savunma alınması da feshin geçersiz olması sonucunu doğurur.( Dairemizin 15.09.2008 gün ve 2008/1868 Esas,2008/23538 Karar sayılı ilamı).

Somut uyuşmazlıkta, davacının iş akdi ... tarafından, davacı adına düzenlemesi talep edilen kişi güvenlik belgesinin düzenlenemeyeceğinin bildirilmesi üzerine, bu belgenin alınamaması halinde iş akdinin son bulacağına ilişkin taraflar arasında imzalanan hizmet akdindeki düzenleme uyarınca haklı nedenle feshedildiği savunulmuş ise de Bakanlığın yazı cevabında, davacı hakkında kişi güvenlik belgesenin düzenlenemeyeceğinin bildirildiği, hangi sebeple bu belgenin düzenlenemeyeceği konusunda herhangi bir bilgi bulunmadığı, sebep gösterilmediği, bu durumun alınan bilirkişi raporunda da tespit edildiği,

belge düzenlenmemesine ilişkin sebebin davacının kendisinden kaynaklı bir kusura dayanıp dayanmadığının ve bu konuda davalı işveren tarafından bir araştırma yapılıp yapılmadığının dosya kapsamından tespit edilemediği, fesih sebebine göre davacı hakkında hangi olumsuz bilginin bulunduğunu fesih bildiriminde davacıya açıkça bildirmek zorunda olup davacının savunması da alınmadan yapılan bu feshin geçerli nedene dayanmadığı anlaşılmakla davanın kabulü yerine yanılgılı değerlendirme ile davanın reddine karar verilmesi hatalı olu bozmayı gerektirmiştir.

4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.