Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/17919 K.2019/5340

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle. Doğuş Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektronik ve Hab. Müh.

Bölümünde Öğretim Görevlisi olarak 2009 yılından beri çalıştığını, çalıştığı yıllarda yalnız 2010 yılında maaşına zam yapıldığını, 2011 yılında yasal bir gerekçe gösterilmeden yeni sözleşme hazırlanarak sunulduğunu ve imzalamazsa iş akdine son verileceği dayatması ile imzalatıldığını, 28.07.2011 tarihli sözleşme ile aylık 4.719,00 TL net ücret ödeneceğinin belirtildiğini, 02.11.2013 tarihli dilekçe ile davacı maaşına en az yıllık enflasyon oranında zam yapılmasını istediğini, sınavlarını başarı ile vererek 27.07.2013 tarihinde kendisine doçentlik Unvanı ve yetkisinin verildiğini,

rektörlüğe verdiği 24.12.2013 tarihli dilekçesi ile yeni atamasının yapılmasını ve Doçentlik seviyesindeki maaşının verilmesini talep ettiğini, 30.12.2013 tarihinde, 01.01.2014 tarihinden İtibaren Mühendislik Fakültesi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü Doçent kadrosuna yükseltilip atandığına dair bildirim yapıldığını, maaşında yeni konuma göre zam yapılmasını iyi niyetli ve sabırlı olarak beklediğini ancak zam yapılmadığını, 2011 yılında ödenen maaşın ödenmeye devam edildiğini, 16.05.2014 tarihinde işveren tarafından görüşmeye çağrılarak kendisine 01.09.2014 başlangıç tarihli bir sözleşme imzalaması için baskı yapıldığını,

bu sözleşmenin iş yasasına aykırı hükümler içermesi nedeniyle imzalanması mümkün olmadığından imzalamadığını, kendisine Rektörle konuşulup verilecek ücretin bildirileceğinin söylendiğini, 12.06.2014 tarihinde yeni atanan rektör tarafından çağrılarak görüşme yapıldığını ve dilekçede belirtilen hususlar izah edilerek yeni maaşının belirlenmesini talep ettiğini, ödenecek ücretlerin kendisine bilgi verdiği takdirde sözleşmeyi imzalayabileceğini belirttiğini, aradan geçen uzun süreye rağmen taleplerinin kabul görmemesi sebebi ile istemlerinin olumsuz olduğunu kabul ederek iş akdini haklı nedenle fesih ettiğini,

feshedeceğine dair ihtarname çekildiğini, iş akdinin birçok bölümünün boş olarak imzalatılmak istenmesinin İş Kanununda yer alan "ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan" bir durum olması ve diğer yasal düzenlemelere aykırı olması nedeniyle iş akdini feshetmek zorunda kaldığını iddia ederek kıdem tazminatı alacağının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 2009 yılında sözleşme imzaladığını ve ücretinin 4.200,00 TL olduğunu, sözleşmenin 30.07.2010 tarihinde yenilenerek ücretin 4.452,00 TL olarak belirlendiğini, 28.07.2011 yılında tekrar yenilenerek ücretin 4.719,00 TL olduğunu, 31.08.2012 tarihinden itibaren aynı şartlar ve koşullar çerçevesinde birer yıllığına kendiliğinden yenilendiğini, davacı ile ücretinin belirlenmesine yönelik görüşmelerin yapıldığını ve bu görüşmeler devam ederken noter aracılığıyla davalıyı ihbar ettiğini, ödenen ücret konusunda kendisi ile mutabakata varıldığını ve mevcut iş akitlerinin imza edildiğini,

2014 yılında üniversitede tüm birimlerdeki akademik personel ile yeniden sözleşme imzalandığını, 2547 sayılı kanuna aykırılıkların giderilmesi amaçlanarak davacının sözleşme imzalamaya davet edildiğini, savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. D) Temyiz Kararı davalı vekili temyiz etmiştir. E) Gerekçe Anayasa’nın 131'nci maddesine göre “Vakıflar tarafından kurulan Yükseköğretim Kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan Yükseköğretim Kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir”. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 3/l maddesine göre “Öğretim Elemanları: Yükseköğretim Kurumlarında görevli öğretim üyeleri, öğretim görevlileri ve araştırma görevlileridir”.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun Ek.

2. maddesi uyarınca “Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında, akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir.

Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzel kişiliğini haiz olup, Yükseköğretim Kurulunun görüşü alınarak Bakanlar Kurulu kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknik eğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır”. Aynı Kanun'un ek. 5. maddesine göre “Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetim organı dışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunur.

Mütevelli heyet üyeleri, vakıf yönetim organı tarafından dört yıl için seçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaş sınırlaması hariç Devlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer. Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzel kişiliğini temsil eder.

Vakıf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafından atanır. Mütevelli heyet; vakıf yükseköğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir.

Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür”.

Uyuşmazlık Mahkemesi yargı yolu belirlenmesinde Vakıf Üniversiteleri ile öğretim elemanları arasındaki uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğunu şu gerekçelerle belirtmektedir. “Vakıf Üniversitesinin, sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı öğretim elemanın; statüsü, göreve alınması, hak ve yetkileri gözetildiğinde, İdare Hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu açıktır.

Bununla birlikte, öğretim elemanın sözleşmesinin feshine ilişkin üniversite işleminin idare hukuku anlamında bir idari işlem olduğunda kuşku bulunmamakla birlikte, bu idari işlemden kaynaklanan tazmin isteminin (taraflar arasındaki ihbar ve kötüniyet tazminatı alacağına ilişkin olan davanın,) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. Maddesinin b fıkrasında belirtilen;

‘’İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları‘’ kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir”(29.12.2014 gün ve 2014 / 1053 E, 2014/1105 K, Aynı yönde 5.11.2012 gün ve 2012/189 E., 2012/234 K., 05.11.2012 gün ve 2012/190 E. , 2012/235 K., 24.12.2012 gün ve 2012/273 E. , 2012/289 K.).

Aynı doğrultuda Danıştay’ın da idari yargının görevli olduğuna dair kararları mevcuttur. Anayasa'nın 130. maddesinde vakıf yükseköğretim kurumlarının mali ve idari konular yönünden farklı hükümlere tabi kılınması buralarda çalışan akademisyenlerin mesleki güvenceden yoksun kılınmasına neden olmaz.

Anayasa koyucunun vakıf üniversitesi ve devlet üniversitesi arasında mesleki güvenceler bakımından bir ayrım amaçladığı düşünülemeyeceğinden vakıf üniversitelerindeki akademik personelin mesleki güvenceleri yönünden özel hukuk hükümlerine tabi olmaları Anayasa'ya aykırı olacaktır.

Kaldı ki, aynı yükseköğretim kamu hizmetini yerine getiren ancak farklı tip üniversitelerde görev yapan akademisyenlerin mesleki güvenceleri yönünden, bir kısmının kamu hukukuna, bir kısmının özel hukuka tabi olmalarını düzenleyen bir hüküm Anayasa’da ve 2547 sayılı Kanun’da bulunmamaktadır(Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 12.3.2010 tarihli ve ilgili 2010/5 E. sayılı kararı)

Keza Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 23/2. maddesi uyarınca; Vakıf Yükseköğretim Kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları 2547 sayılı Kanunda Devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylık ve diğer özlük hakları bakımından ise 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır” hükmü var ise de görev ancak kanunla düzenlenir. Kaldı ki yönetmelik hükmü görevi değil, özlük haklarına 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanacağını düzenlemiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda ise görev konusunda açık bir düzenleme bulunmamaktadır.

Anayasa’nın 31. maddesi düzenlemesi ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu hükümleri ve özellikle kadroların akademik yönden belirlenmesi, sözleşmelerin onaya tabi tutulması dikkate alındığında, vakıf üniversitelerinde çalışan öğretim elemanlarının idari sözleşmelerle çalıştığının kabulü gerekmektedir. Nitekim Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında hareketle 2013 yılında, Vakıf Üniversitesi ile öğretim elemanı arasındaki uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğuna karar vermiştir(Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 09.12.2013 gün ve 2013/34603 E, 2013/28476 K).

Somut uyuşmazlıkta, Vakıf Üniversitesinde öğretim görevlisi olarak çalışan davacının Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi idari sözleşme ile çalıştığı, uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğu anlaşıldığından, 6100 sayılı HMK.un 114 ve 115. maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile davanın usulden reddi yerine esastan karar verilmesi hatalıdır.