Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/18799 K.2017/13160

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davalı ...Pendorya Şubesi'nin kapatılması nedeniyle müvekkilinin iş sözleşmesinin feshettiğini bildirdiğini, davacının çalışmakta olduğu şubenin kapatılmış olduğu gerekçesiyle iş akdinin feshedildiğini, davalı işverenliğin davacının iş sözleşmesinin salt çalıştığı şubenin kapatılması nedeniyle feshetmesinin hukuka aykırı bulunduğunu iddia ederek davalarının kabulü ile feshin geçersizliğinin tespitine, davacının işe iadesine, işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının iş sözleşmesinin feshi işleminin haklı ve geçerli sebeplerle hukuka uygun olarak yapıldığını, davacının iş sözleşmesinin fesih sebepleri davacıya yazılı olarak açıklanarak ve davacının savunması alınarak feshedildiğini, ve davacıya bütün alacaklarının ödendiğini, davacının iş sözleşmesinin son çare olarak feshedildiğini , davalı işverenlik çalışanlarının performanslarının objektif olarak değerlendirildiğini ve performansının diğerlerine göre düşük kalanların daha fazla davalı işverenliğe yararlı olamayacağı kanısına varılarak , iş sözleşmesinin feshi yoluna gidildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının performans düşüklüğü nedeniyle iş akdi feshedilmeden önce gerekli sözlü ve yazılı uyarılarda bulunulmadığı, ayrıca performans yükseltilmesi için eğitim çarelerine başvurulmadığı özetle fesihle son çare ilkesine hükmedilmediği anlaşılmış olup, feshin geçersiz olduğuna ve davacının özellikle sendikal nedenlerle işten çıkarıldığı iddiası yönünden beyana başvurulan davacı tanığı ... ‘ın işyerinde sendikalı çalışanların telefonla aranarak sendikadan çıkmalarının istenildiği, bankada sendikalı çalışan sayılarının dengelenmeye çalışıldığı,

davacının iş akdine feshine giden sürecin sendikal nedenlerden kaynaklandığını beyan etmesi karşısında yine BANKSİS den gelen yazı cevabında davalı işverenlikte çalışan sendikalı işçilerden 5817 tanesinin zorla istifa ettirildiği, 1800 tanesinin işten çıkartıldığı beyanları bir arada değerlendirildiğinden davacının iş akdinin sendikal nedenle feshedildiği, sendikalı çalışan olmasıydı iş akdinin feshedilmeyeceği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı yasal süresi içinde temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

4857 sayılı İş Kanunu'nun 20/2 maddesi uyarınca “feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir”. İşveren ispat yükünü yerine getirirken, öncelikle feshin biçimsel koşullarına uyduğunu, daha sonra, içerik yönünden fesih nedenlerinin geçerli (veya haklı) olduğunu kanıtlayacaktır. Dairemizin kararlılık kazanan uygulaması bu yöndedir. (04.04.2008 gün ve 2007/29752 Esas, 2008/7448 Karar sayılı ilamımız).

İşçi fesihte sebep gösterilmediği veya gös­terilen sebebin geçerli olmadığı iddiasında bulunacaktır. İspat yükü ise işverendedir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia etmesi durumunda, bu iddiasını ispatla yükümlüdür (m. 20/f.2). 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 25/6 maddesi uyarınca da “İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiği iddiası ile açılacak davada, feshin nedenini ispat yükümlülüğü işverene aittir. Feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi, feshin sendikal nedene dayandığını ispatla yükümlüdür”.

İşçinin feshin başka bir sebebe dayandığını iddia etmesi ve bunu ispatlaması, işverenin geçerli fesihle ispat yükünü ortadan kaldırmaz. (Dairemizin 01.12.2008 gün ve 2008/6294 Esas, 2008/32601 Karar sayılı ilamı).

Somut uyuşmazlıkta, davacının iş sözleşmesi performansının beklenen düzeyin altında olduğu belirtilerek feshedilmişse de, feshin son çare olması ilkesine uyulduğu ispatlanmadığından mahkemece feshin geçersizliğine karar verilmesi yerindedir.

Mahkemece karar gerekçesinde tanık beyanlarına ve sendika yazısına göre feshin sendikal nedene dayandığı kabul edilmişse de yargılama sırasında feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı konusunda yeterli bir araştırma yapılmamıştır.

Dosyaya sunulan Banksis sendikasının davalı bankaya yazdığı 22.5.2014 tarihli yazıya göre sendika tarafından kapsam dışında kalan Banksis üyelerinden sendika aidatı kesilmesi bankadan istenmiş olup bu yazı bankaya 23.5.2014 te ulaşmıştır. Davacı, işyerinde sendikadan istifa edenlerin işverenin baskısı nedeniyle sendikadan ayrıldıklarını iddia ederken; davalı ise kapsam dışı personelden de sendika aidatı kesilmeye başlanması nedeniyle işçilerin sendikadan istifa ettiklerini ve işyerinde sendikalı işçilere baskı yapılmadığını savunmuştur. Ancak mahkemece bu hususta yeterli araştırma yapılmamıştır.

Tüm bu nedenlerle mahkemece yapılacak iş davacının eski ve yeni üyelik fişleri ile varsa üyelikten çekilme belgelerinin dosyaya celbiyle, davalı işyerinde sendikanın yetki prosedürünü işletip işletmediğinin belirlenmesi, varsa Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan yetki prosedür dosyasının getirtilmesi, davacının kapsam içi personel olup olmadığının araştırılması, davacının üyesi bulunduğu sendikanın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na yaptığı şikayet başvurusunun akıbetinin araştırılması,

işyeri kayıtlarının ve sendika tarafından dosyaya sunulan cd içerisinde bulunan sendikaya üye olanların , istifa edenlerin ve işten çıkarılanların listelerinin bulunduğu belgelerin bilirkişi marifetiyle incelenerek davalı işyerindeki sendikalaşma süreci kronolojik açıdan irdelenmesi, sendika üyesi olup işten çıkarılan işçilerin iş sözleşmelerinin fesih tarihleri, feshin yapıldığı dönemde sendikaya üye olmayıp iş sözleşmesi feshedilen işçilerin bulunup bulunmadığı, sendikaya üye olan ve davalı iş yerinde çalışan toplam işçi sayısı ve üyelik tarihleri, sendika üyeliğinden istifa etmesine karşın iş akdi sonlandırılan işçilerin olup olmadığı,

sendikalı olup iş sözleşmeleri feshedilen işçilerin yerlerine yeni işçi alınıp alınmadığı, yeni işçi alımı var ise bu işçiler arasında sendika üyesi olup olmadığı ve yukarıda belirtilen ilkeler doğrultusunda gerekli araştırmaya gidilerek toplanacak deliller dosya içeriği ile yeniden bir değerlendirmeye tabi tutularak feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu kuşkuya yer vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Davacının temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde bulunduğundan feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı konusunda eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.