Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/20529 K.2020/7992

...

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraf vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin, süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin 05.10.2007 tarihinden 20.12.2013 tarihine kadar garson olarak çalıştığını, 1.400,00 TL net ücret aldığını ve bu ücretin bahşişlerle birlikte net 4.000,00 TL olduğunu, asgari ücret kısmının bankadan diğer kısmının elden ödendiğini, müvekkilinin iş sözleşmesini İş Kanunu’nun 24. maddesi gereğince haklı nedenle feshettiğini ve alacaklarını talep ettiğini, Kadıköy 26. Noterliğinin 08.01.2014 tarihli ihtarnamesine rağmen alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek, kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil alacağı, ücret, yıllık izin ücretinin tahsilini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının işi bırakmasının asıl sebebinin işyerinde dört arkadaşı ile birlikte bahşiş dağılımında kurdukları menfaat düzeninin bozulması olduğunu, 01.04.2012 tarihinde müvekkilinin işyerinde çalışmaya başladığını bu tarihten önce çalışmasının bulunmadığını, en son brüt ücretinin 1.015,00 TL olduğunu, fazla çalışma tahakkukları nedeniyle aldığı ücretin her ay değişebildiğini, işyerinde müşterilere verilen servis hizmeti öğle saatlerinde başladığı için sabah 09:00’da sadece bir garsonun gelerek işyerini açtığını, işyerindeki diğer garsonların ise haftanın 6 günü 3 grup halinde çalıştığını, çalışma saatlerinin uzaması halinde fazla çalışma ücretinin ödendiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı taraf vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının tüm davacının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında davacının fazla çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile yıllık izin ücretine esas ücret miktarının belirlenmesinde uyuşmazlık bulunmaktadır.

Somut uyuşmazlıkta, davacı aylık net ücretinin bahşişlerle birlikte 4.000,00 TL olduğunu iddia etmiş, davalı ise aylık brüt ücretinin 1.050,00 TL olduğunu savunmuştur. Mahkemece hükme esas olan ve re’sen tanzim edilen dosya inceleme raporunda davacının aylık brüt ücreti 1.678,53 TL olarak kabul edilmiş ve 2.000,00 TL bahşiş miktarı ile yemek ücreti eklenerek tazminata esas giydirilmiş brüt ücret 3.790,85 TL olarak tespit edilmiştir.

Yapılan işin niteliği, davacı tanık beyanları ve emsal ücret araştırmasına göre davacının garanti ücret + bahşiş usulü ile çalıştığı anlaşılmakla kabul edilen ücret seviyesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak fazla çalışma ücreti, yıllık izin ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti davacının aldığı bahşiş miktarı eklenmeksizin brüt 1.678,53 TL üzerinden hesaplanmıştır.

Mahkemece aylık 2.000,00 TL bahşiş miktarı da eklenerek davacının temel ücretinin belirlenmesi ve alacak taleplerinin buna göre değerlendirilmesi gerekirken eksik belirlenen ücret üzerinden hesaplama yapılarak karar verilmesi hatalıdır.

3-İşçiye, garanti ücrete ilaveten, bahşiş, parça başına, satışa, sefer başına ya da kilometreye bağlı olarak prim ödemesi usulünün öngörüldüğü çalışma biçimlerinde, fazla çalışma ücretinin hesaplamasında, temel ücretin, garanti ücret kısmı ile prim kısmı birbirinden ayrılarak; prim üzerinden hesaplanacak fazla çalışma ücretinde sadece zam nispeti üzerinden (0,5 çarpanıyla); garanti ücret üzerinden hesaplanacak fazla çalışma ücreti kısmında ise (1,5 çarpanıyla) hesaplama yapılarak sonuca gidilmelidir.

Belirli bir kotaya bağlı olarak prim ödenmesinin kararlaştırıldığı hallerde ise, işçiye ödenen prim miktarı dikkate alınmaksızın sadece garanti ücret üzerinden (1,5 çarpanıyla) hesaplama yapılarak fazla çalışma ücreti belirlenmelidir.

Somut uyuşmazlıkta, davacının davalı işyerinde garson olarak garanti ücret ve bahşiş karşılığı çalıştığı ve aylık brüt 1.678,53 TL sabit ücretin yanı sıra aylık 2.000,00 TL bahşiş aldığı kabul edilmiştir. Davacının bahşiş usulü çalıştığı gözetilerek dava konusu fazla çalışma alacağı hakkında yukarıda işaret edilen şekilde, bahşiş üzerinden hesaplanacak fazla çalışma ücretinde sadece zam nispeti üzerinden (0,5 çarpanıyla); garanti ücret üzerinden hesaplanacak fazla çalışma ücreti kısmında ise (1,5 çarpanıyla) hesaplama yapılarak sonuca gidilmesi gerekirken bu ayrıma gidilmeksizin hesaplama yapılması hatalıdır.

Diğer taraftan yine fazla çalışma ücreti talebine ilişkin olarak dosyada mevcut imzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti tahakkuku bulunan bazı dönemler dışlanarak hesaplama yapılmış ise de bordroların gerçek ücreti yansıtmadığı dosya içeriği ile sabittir. Bu husus dikkate alındığında fazla çalışma ücretinin gerçek ücret üzerinden ve yukarıda belirtilen usulle hesaplanarak tahakkuk bulunan dönemlerin mahsup edilmesi suretiyle sonuca gidilmesi gerekirken, dışlama yöntemi ile hesaplanması da hatalıdır.

4-Dosya içeriğine göre davacı 08.01.2014 tarihinde davalıya ihtarname keşide ederek iş sözleşmesini haklı sebeple feshettiğini ve dava konusu da yapılan alacak taleplerinin ödenmesini talep etmiştir. Mahkemece ihtarnamenin tebliğ tarihi de tespit edilerek faiz başlangıç tarihinin belirlenmesi gerekirken yazılı gerekçe ile dava ve ıslah tarihinden itibaren faize karar verilmiş olması hatalı olup,bozma sebebidir.

...