Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/21932 K.2017/15671

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının 09/11/2012-30/06/2015 tarihleri arasında ... Havalimanında uçak yakıt ikmal görevlisi olarak kesintisiz olarak çalıştığını, ilk işe başladığında işverenin ... ... A.Ş. iken, 2011 yılı başlarında işyerini ... ... ... ve ... Ltd.

Şti'nin devraldığını, 02/02/2015 tarihine kadar işyerini bu şirketin işlettiğini, bu tarihte işi ve işyerini davalı şirketin devraldığını, davalı işyeri devrinden sonra da aynı işyerinde aynı işi yapmaya devam ettiğini, 30/06/2015 tarihinde sözlü olarak hiç bir açıklama yapılmadan işine son verildiği bildirilerek önüne bir takım belgeler konulup imzalamasının istendiğini, imzalamaması halinde tazminat ve ücretlerini alamayacağı tehdidinde bulunulduğunu, bu baskı nedeniyle davacının hiç birini okuma fırsatı dahi bulamadan önüne konulan belgeleri imzalamak zorunda kaldığını,

işverence davacının iş akdinin feshinin ... ve İŞKUR'a deneme süresi içinde yapılmış bir fesih olarak gösterildiğini, asıl fesih nedeninin davacının sendikal faaliyetleri olduğunu iddia ederek; feshin geçersizliğine, davacının işe iadesini ve buna hakların tespitini, iş güvencesi tazminatı olarak bir yıllık ücret tutarının belirlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, önceki işveren tarafından işten çıkartılması nedeniyle iş başvurusunda bulunan davacı ile yeni bir sözleşme imzalandığını, davacının iş sözleşmesinin ... tarafından sona erdirildiğini ve haklarının ödendiğini, işyeri devri değil yeni bir iş sözleşmesinin söz konusu olduğunu, iş sözleşmesinin ikale ile sona erdirildiğini, 2 aylık deneme süresi içinde davacının olumsuz bir tutum sergileyip dikkatsiz ve özensiz davranışları ile işyerinde maddi zarar doğmasına sebep olduğunu, ikalenin imzalanmasında hata, hile ve korkutma olmadığını, davacı tarafında kabulünde olduğunu, davacıya ayrıca 4 aylık ücreti tutarında ek ödeme yapıldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacı 09/11/2012 tarihinden 30/06/2015 tarihine dek kesintisiz olarak aynı işyerinde çalışsa dahi, işyerinin 02/02/2015 tarihinde ...'den davalı şirkete devri sırasında ... tarafından davacının tüm hak ve alacakları ve tazminatları ödendiği, önceki ... döneminin tasfiye olduğu, davacının davalı şirkete iş başvuru formu düzenleyerek verdiği, bu başvurusu üzerine davalı şirkette deneme amaçlı işe alındığı, bu dönemdeki çalışmasının yeni bir sözleşme niteliğinde bulunduğu, henüz 6 aylık kıdemi dolmadığından iş güvencesi kapsamında bulunmadığı,

işe iade davası açamayacağı, davacının işe iade davası açabileceği kabul edilse dahi, iş sözleşmesinin ikale ile sona erdirildiği, ikale sözleşmesinin davalı işveren ve davacı tarafından imzalandığı, davacıya haklarının ayrıca 4 aylık ücreti tutarında ek ödemenin yapıldığı, davacının kendisine baskı uygulanarak ikale sözleşmesini baskı ile imzalamak zorunda kaldığı iddiasının davacının diğer iddialarına göre yerinde bulunmadığı, hayatın olağan akışına aykırı olduğu, somut olarak ispatlanmadığı, davacı tanıklarının dahi bu yönde bir beyanının olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz: Kararı davacı vekili yasal süresi içinde temyiz etmiştir. E) Gerekçe: İşverence yapılan feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Sendikal tazminat 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25 inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, sendika üyeliklerini sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri gibi şartlara bağlanamayacağı hükme bağlanmıştır. Yine, işçiler arasında ... şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından ayrım yapılamayacağı da yasada öngörülmüştür. Sendikal faaliyetlere katılma da güvence altına alınmıştır.

Sözü edilen hükümlerden “fesih dışında” olanlara aykırılık halinde işçinin bir yıllık ücretinden az olmamak üzere tazminata tabi olduğu Yasada açıklanmıştır. Anayasa Mahkemesi’nin 22.10.2014 tarihli oturumunda verilen 2013/1 E. sayılı kararında, maddede yer alan “…fesih dışında…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline, yürürlüğün durdurulması isteminin koşulları oluşmadığından talebinin reddine karar verilmiştir.

Sendikal bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iadesine dair dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. İşçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez.

İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiği iddiası ile açılacak davada, feshin nedenini ispat yükümlülüğü işverene aittir. Feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi, feshin sendikal nedene dayandığını ispatla yükümlüdür.

Fesih dışında işverenin sendikal ayrımcılık yaptığı iddiasını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak işçi sendikal ayrımcılık yapıldığını güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren davranışının nedenini ispat etmekle yükümlüdür.

Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.

Dosya içeriğine göre; somut uyuşmazlıkta davacı işçi sendikal nedenle iş akdinin feshedildiğini belirtmiş olmasına rağmen mahkemece bu konuda hiçbir araştırma yapılmadığı ve gerekçede bu iddianın irdelenmediği görülmüştür.

Davacı tarafın sendikal fesih iddiasına ilişkin olarak yapılması gereken davalı işverenlik tarafından fesih döneminde toplam kaç işçi çıkarıldığı, iş akdi feshedilen işçilerin oransal olarak kaçının sendikalı olduğu, sendika üyeliğinden istifa edip de çalışmaya devam eden işçi olup- olmadığı hususları saptanmalıdır.

Feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı somut verilerle tespit edilerek sonuca gidilmesi gerekirken, eksik araştırmayla yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır. Diğer taraftan dava dışı ... ... ... ve ... Ltd. Şti’de geçen ... karşılığı işçilik haklarının ödendiğine dair dosyada belge olmadığı, mahkemenin bu kabulünün varsayımsal olduğu anlaşılmıştır. Buna dair de belgelerin dosyaya getirtilerek tüm hususlar birlikte değerlendirilerek sonuca gidilmelidir.