Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/26722 K.2016/16914

Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davalılar avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; müvekkil şirkete ait işyerinde toplu iş sözleşmesi yapmak için davalı ...nın gerekli çoğunluğu sağladığının tespit edildiğinin bildirildiğini, davalı ... yönünden toplu iş sözleşmesi yetki şartları oluşmadığını, davalı Bakanlığın olumlu yetki tespiti yazısı ile müvekkili işyerinin işletme niteliğinde kabul edilerek üye çoğunluğunun belirlendiği anlaşılmakta ise de müvekkili şirketin tek bir işyeri ve bu işyerine bağlı yer bulunduğundan işletme toplu iş sözleşmesi yetki şartlarının oluşmadığını, müvekkiline ait ... adresinde bulunan yer, ... nezdinde ayrı bir işyeri numarası almış olsa dahi bağımsız bir işyeri olmadığı, ...

Organize Sanayinde bulunan ve hali hazırda kurulma aşamasında bulunan fabrikanın müvekkilinin taşınacağı yeni adresi olacağı, yani hali hazırda taşınma işlemlerinin devam ettiği, bu durumda...

Organize Sanayi’de bulunan fabrikada yapılan işin tüm sevk ve idaresi ve diğer tüm ticari ve teknik aktivitesi şirket merkezinin bulunduğu... adresinden gerçekleştirildiği, bu kapsamda ...’da bulunan fabrika için tüm siparişler, gerekli tüm hammaddelerin alımı, alacakların takibi ve borçların ödenmesi,

tüm müşteri ilişkileri ve diğer her türlü idari iş ve işlemler .... bulunan şirket merkezinden yürütüldüğünü, müvekkili şirketin 2521 Sayılı Avda Ve Sporda Kullanılan Tüfekler, Nişan Tabancaları ve Av Bıçaklarının Yapımı, Alımı, Satımı ve Bulundurulmasına Dair Kanuna ve aynı kanunun uygulanmasına ilişkin Yönetmelik Uygulama esaslarına bağlı olarak iştigal eden bir firma olduğu,

2521 Sayılı yasanın 4. maddesi “Yivsiz av tüfekleri ile sporda kullanılan nişan tüfek ve tabancalarım ve bunların akşamını yapmak üzere fabrika veya imalathane kurmak isteyenler, kuruluş izni almak için kuruluş yerinin, plan ve projesinin uygunluğunun onaylandığını ve imalatın niteliğini ve kapasitesini belirleyen...Bakanlığınca düzenlenmiş belgeler ile fabrika veya imalathaneyi yönetecek sorumluların teknik yeterliğini belirleyen belgeyi ekleyerek içişleri Bakanlığına başvurmak zorundadırlar.

Fabrika ve imalathane kurulabilmesi için, imalatın niteliğine göre yıllık asgari kapasiteye ve sorumlu yöneticilerin teknik yeterliliklerine ilişkin esaslar yönetmelikte belirtilir.” hükmüne amir olduğunu, davacının iştigal ettiği alanda birden fazla adreste imalat yapması mümkün olmadığı ve fakat ...

Organize Sanayinde bulunan fabrika alanına taşınmak üzere, 2521 Sayılı yasa gereği alınması gereken izinlerinin alınması, başvurularının yapılması ve taşınmanın mümkün olmayacağı da göz önünde bulundurulduğunda bir kısım makine ve ekipmanların taşınma son tarihi olan 01.12.2014 tarihinden önce anılan adrese gönderilmesi gerektiği, fakat 2521 Sayılı yasanın amir hükümleri gereği yeni adreste hiçbir şekilde bir imalat yapılması söz konusu olmadığını, yapılan imalatın,

yine müvekkilinin 2521 Sayılı yasanın 5. maddesi gereği Sanayi Ve Teknoloji bakanlığı tarafından verilmiş olan faaliyet izin belgesinin (EK-1) üzerindeki adres yani... adresi olduğunu, bu sebeple bu yerlerin ayrı birer işyeri olarak nitelendirilmesi mümkün olmadığını, ...

Organize Sanayi Bölgesi 1. ... adresinde bulunan fabrika binasının inşaat halinde olduğunun ve işletme vasfında olmadığının tespiti için ivedilikle keşif kararı verilmesi gerektiğini, işyeri merkezinin bulunduğu ... adresinde yer alan işyeri olmaksızın, ...’da yürütülen bir kısım yedek parça üretiminin bir anlamı da kalmayacağını, müvekkilinin ürettiği av tüfekleri toplamda 95 parçanın birleşiminden oluştuğunu, ... adresinde bu 95 parçanın sadece 5 parçası üretildiğini, bu 5 parça üretildikten sonra imalatın yapılması gereken adres olan ve faaliyet izin belgesinde belirtilen... adresine gönderildiğini,

faaliyet izin belgesinde belirtilen adresten taşınma aşamasında olduğu ve diğer fabrikada çalışmaya başlayacağı yapılan kira sözleşmeleri ve fesih protokolleri incelendiğinde açıkça görüleceğini, müvekkili şirketin hali hazırda faaliyetlerine devam ettiği... adresinde bulunan taşınmazın sahipleri ile 01.08.2011 başlangıç tarihli, 01.08.2016 bitiş tarihli kira sözleşmesi (EK-2) mal sahipleri ile karşılıklı olarak imzalanan 29.09.2014 tarihli protokolle (EK-3) feshedildiğini,

anılan fesih protokolü incelendiğinde görüleceği üzere protokolün koşullar kısmının 5 ve 6. maddelerinde müvekkilimizin kira sözleşmesine konu mecuru en geç 01.12.2014 tarihi itibarı ile tahliye edeceğine dair taahhüdü bulunduğunu, /... adresinde bulunan taşınmazın 01.12.2013 başlangıç tarihli ve 30.11.2019 bitiş tarihli kira sözleşmesinin de davacının faaliyetlerine ...Organize Sanayi adresinde bulunan fabrikada devam ettireceğinin açık göstergesi olduğunu, ...adresleri fabrika hali hazırda bir işletme olmamakla birlikte gerekli izinlerin ve inşaatın tamamlanmasından sonra yeni iş yeri faaliyet adresi olacağı ,

...organize sanayi adresinde yapılan inşaat faaliyetleri ve bunlara ilişkin taşeron sözleşmelerinin müvekkili şirketin taşınma niyetini ve bu adresin hali hazırda işletme vasfında olmadığını açıkça gözler önüne serdiğini, müvekkili şirketin, ...Organize Sanayi Bölgesinde bulunan fabrika alanını boş olarak kiraladıktan sonra bir an evvel yasada belirtilen faaliyet izin belgesini almaya hazır hale getirmek üzere çalışmalarına başlandığını ve inşaatın başlatılması için taşeron firmalarla anlaşmalar imzaladığını belirterek, açıklanan nedenlerle;

davalı ...-İş ...sının müvekkili şirket bünyesinde çalışan üye sayısı, işyeri ve işletme toplu iş sözleşmesi için ...lar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 41. Maddesinde belirtilen sayısal çoğunluğu sağlamadığını ileri sürerek Bakanlık Yetki Tespitine itirazlarımızın kabulüne ve yetki tespitinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ..., davacının ticari merkezi ve işyerlerinin ...’da odluğunu, işletme niteliği olup olmadığı işletme merkezinin neresi olduğundan bağımsız olarak davacının tüm adresleri ...’da odluğundan yetki mahkemenin ...... ve İş Kurumu Müdürlüğü’nün bağlı olduğu ... İş Mahkemeleri olduğu, bu nedenle bozma kararına direnilmesi gerektiğini, esas olanın başvuru tarihi itibariyle işyeri işletme niteliğinin belirlenmesi olduğu, işyerlerinden birinin sonradan kapatılması o an için işletme niteliği taşımadığının delili sayılmayacağı, bakanlık tespitinin yerinde olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı T.C. ... davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemenin 2014/666 Esas, 2014/648 Karar sayılı kararının davacı tarafça temyizi üzerine Dairemizin 26.05.2015 Gün, 2015/14580 Esas, 2015/19271 Karar sayılı kararıyla bozulması üzerine mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalılar vekilleri temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Somut uyuşmazlıkta davacı işveren, her ikisi de...’de bulunan iki işyerinin aslında işletme niteliğinde olmadığını, ...’da bulunan işyerinin inşaat halinde ileride taşınılacak işyeri olduğunu,...’daki işyerinin ... adresinde bulunan işyerine bağlı bir işyeri olduğu, işletme niteliğine sahip olmadıklarını, bu nedenle işletme toplu iş sözleşmesi uyarınca davalı sendikanın yetkili tespit edilmesinin hatalı olduğunu iddia ederek yetki tespitine itiraz etmiştir.

Mahkemenin dosya üzerinden verdiği yetkisizlik kararı Dairemizce; dosya üzerinden yetkisizlik kararı verilmesinin hatalı olduğu, davacının ...’daki işyerinin bağlı işyeri olduğunun ileri sürüldüğü davacının bu iddiası mahkemece araştırılmadan yetkili mahkemenin belirlenmesinde 6356 sayılı Yasa’nın 34/4 maddesinin uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmemesinin isabetsiz olduğu, yetki belgesinin hangi tarihte davacıya tebliğ edildiği ve davanın süresi içinde açılıp açılmadığının denetlenemediği gerekçeleriyle bozulmuştur.

Mahkemece bozmaya uyulmuş, davanın süresinde açıldığı tespit edilmiştir. 6356 sayılı Kanun’un 34/4 maddesinde “İşletme toplu iş sözleşmesi yapılacak işyerlerinin aranılan niteliğe sahip olup olmadıklarına ilişkin uyuşmazlıklar, işletme merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemede on beş gün içinde karara bağlanır. Kararın temyizi hâlinde Yargıtay on beş gün içinde kesin olarak karar verir.” düzenlemesi bulunmaktadır. Davalının yetki tespitinde işletme olarak kabul edilen her iki işyeri de Ümraniye’de bulunduğundan ... ... 8. İş Mahkemesi’nin madde 34/4 açısından yetkili olduğu açıktır.

Ancak söz konusu dava yetki tespitine itiraz davası olup 6356 sayılı Kanun’un 79. maddesinde yer alan “(1) Bu Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar iş davalarına bakmakla görevli ve yetkili mahkemelerde görülür.

Ancak yedinci ila on birinci bölümlerin uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar için, görevli makamın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.” şeklinde düzenleme ve 2. maddesinin 1. fıkrasının c bendinde yer alan “Görevli makam: İşyeri toplu iş sözleşmesi için işyerinin, işletme toplu iş sözleşmesi için işletme merkezinin bağlı bulunduğu... ve İş Kurumu İl Müdürlüğünü, aynı... ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün yetki alanına giren işyerleri için yapılacak grup toplu iş sözleşmelerinde bu işyerlerinin bağlı bulunduğu... ve İş Kurumu İl Müdürlüğünü,

birden fazla... ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün yetki alanına giren işyerlerini kapsayacak grup toplu iş sözleşmesi için ise Bakanlığı,” ifade eder şeklinde düzenleme karşısında, bağlı veya bağımsız işyeri ile işletme düzeyinde yetki tespitinin işletme merkezinin bağlı bulunduğu... ve İş Kurumu Müdürlüğü’nün bulunduğu yer mahkemesince değerlendirileceği, davacının her iki işyerinin de Ümraniye’de bulunduğu bağlı veya bağımsız işyeri ile işletme düzeyinde yetki tespitinin işletme merkezinin bağlı olduğu... ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün bulunduğu yer mahkemesince değerlendirileceği,

iş yerlerinin bağlı bulundukları... ve İş Kurumu İl Müdürlüğü’nün ... olduğu, bu açıdan yetkili mahkemenin ... iş mahkemeleri olduğu gözetilmeksizin yetki tespitinin iptaline karar verilmesi bozma nedenidir.