Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/26723 K.2016/16531

Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti: Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı sendika üyesi işçilerin 3/4 ünün sendikadan istifa ettiklerini iddia ederek grev kararının durdurulmasını ve davalı sendikanın yetki belgesinin geçersizliğine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. B) Davalı Cevabının Özeti: Davalı taraf davacı işverenin sendikal hakları engellemek istediğini ve sendikaya üye işçi sayısının 3/4 oranında eksilmesi halinde dahi sendikanın yetkisinin düşmeyeceğini bu nedenle davanın usulden ve esastan reddi gerektiğini savunmuştur. C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemenin önceki kararı Dairemizin 29.03.2016 Gün, 2016/9772 Esas, 2016/7725 Karar sayılı kararıyla dava dilekçesinin davalı tarafa tebliği ile ön inceleme prosedürü işletilip duruşma açılarak tarafların açıklamaları dinlendikten sonra iddia ve savunmaları çerçevesinde deliller toplanıp bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilerek taraflara rapora karşı itirazlarını sunma hakkı verildikten sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle sair temyiz itirazları incelenmeksizin bozulmuş,

mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda yetki başvuru tarihi itibariyle işyerinde 614 işçi bulunduğu bunlardan 457’sinin davalı sendika üyesi olduğu, grevin uygulamaya konduğu 04.12.2015 tarihinde ise üyelerin dörtte üçünün davalı sendikadan ayrıldıklarının tespit edildiği gerekçesiyle davanın kabulü ile grevin 10.02.2016 tarihi itibariyle sonlandırılmasına davalı sendikanın yetki belgesinin geçersizliğine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Dava dilekçesinde, davalı sendikanın yetki belgesinin geçersizliğine karar verilmesi de talep edilmiştir.

6356 sayılı Kanunda, hangi durumlarda işçi sendikasının yetkisinin hükümsüz olacağı, sınırlı bir şekilde sayılmıştır. Ancak 6356 sayılı Kanun’un 75. maddesinin son fıkrasında ¾ oranında üye kaybı olması halinde yetkinin düşeceğine dair herhangi bir hüküm getirilmemiştir. Bu nedenle yetki belgesinin bu sebeple düşeceğini kabul etmek mümkün değildir. Mahkemece yetki belgesinin geçersizliğine ilişkin talebin reddi gerekirken yetki belgesinin geçersizliğine karar verilmesi hatalıdır.

3- Hükmün ilk fıkrasında grevin 10.02.2016 itibariyle sonlandırılması yönünde hüküm kurulduktan sonra ikinci fıkrasında 25.06.2016 tarihinde grevin sona ermesine şeklinde grevin sona ereceği tarih itibariyle çelişkili hüküm kurulması isabetsizdir.

4- Gerekçeli karar başlığında dava tarihinin 22.12.2015 yerine 02.05.2016 olarak gösterilmesi de hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 22.09.2016 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

...

.../..

KARŞI OY

Davacı işveren vekili, işyerinde Toplu İş sözleşmesi için yetki alan, sözleşme görüşmelerinin uyuşmazlıkla sona ermesi üzerine yasal koşullar uyarınca grev kararı alan davalı sendikanın, grev kararı uygulamaya konulduktan sonra üye sayısının ¾ oranında azalması nedeni ile 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 75/son maddesi uyarınca grevin sona erdirilmesine ve sendikanın yetki belgesinin geçersizliğine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, grevin durdurulması şartlarının oluştuğu gerekçesi ile istemin kabulüne, grevin sonlandırılmasına ve davalı sendikanın yetki belgesinin geçersizliğine karar verilmiştir.

Kararın davalı sendika vekili tarafından temyizi üzerine çoğunluk görüşü ile grevin sona erdirilmesi koşullarının olduğu kabul edilmiş, ancak “6356 sayılı Kanunda, hangi durumlarda işçi sendikasının yetkisinin hükümsüz olacağının, sınırlı bir şekilde sayıldığı, Kanun’un 75. maddesinin son fıkrasında ¾ oranında üye kaybı olması halinde yetkinin düşeceğine dair herhangi bir hüküm getirilmediği, bu nedenle yetki belgesinin bu sebeple düşeceğini kabul etmenin mümkün olmadığı, Mahkemece yetki belgesinin geçersizliğine ilişkin talebin reddi gerekirken yetki belgesinin geçersizliğine karar verilmesinin hatalı” olduğu gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, yasal grevin üye kaybı nedeni ile mahkemece sona erdirilmesi halinde, sona erdirmenin sendikanın yetki tespitine etki edip etmeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Yetki belgesinin hükümsüz kalması konusunda 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 46/2 (yetki belgesi alındıktan sonra onbeş gün içinde karşı tarafı toplu görüşmeye çağırmama), 47/2 (toplu görüşmeye çağrı tarihinden itibaren otuz gün içinde toplantıya gitmeme, toplantıya başlamama), 51/1 (grev oylaması sonucunda grev yapılmaması yönündeki kararın kesinleşmesinden itibaren alt iş günü içinde Yüksek Hakem Kurulu’na başvurmaması), 59/4 (Süresi içinde grev kararının uygulamaya konulmaması),

60/1 (grev kararının uyuşmazlık tutanağının tebliği tarihinden itibaren altmış gün içinde alınmaması ve bu süre içinde altı iş günü önceden karşı tarafa bildirilmemesi) ve 61/3 (Grev oylaması sonucunda grevin yapılmaması kararının verilmesi ve grev kararının uygulanmaması üzerine altmış gün içinde anlaşma sağlanmaması veya alt iş günü içinde Yüksek Hakem Kuruluna başvurulmaması) maddelerinde düzenlemelere yer verilmiş, kanunun 75/son maddesinde grevin mahkeme kararı ile sona erdirilmesi konusu kurala bağlanırken, sendikanın nasıl işlem yapacağı ve yetki belgesinin akıbeti hakkında bir olumlu veya olumsuz düzenlemeye yer verilmemiştir.

Aynı durum yürürlükte kalkan 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu’nda da söz konusu idi. Burada açık boşluk olup, bunun bilinçli bir boşluk olup olmadığı yasanın gerekçesinde de anlaşılamamaktadır. Açık boşluk, düzenlemenin amacına ve temel düşüncelerine göre cevap verilmesi gereken bir soruna kanunun cevap vermemesi olarak tanımlanmaktadır.

Somut uyuşmazlığa kanunun ne lafzına, ne de onun yorumu ile elde edilen içeriğine olumlu veya olumsuz herhangi bir çözüm getiren kurala rastlanmazsa, bu durumda açık boşluk vardır. (KIRCA, Ç, Örtülü Boşluk ve Bu Boşluğun Doldurulması Yöntemi Olarak Amaca Uygun Sınırlama, ... 2007. Sayı: 1, s:94)

Konu Doktrinde de tartışma konusudur. Grevin mahkeme kararı ile sona erdirilmesi halinde, işçi sendikasının yetkisinin bir süre daha devam edeceği(... Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu Şerhi (1971), ... 1971, s. 299, ..., İş Hukuku, 2.bs. ... ...i Yayınları No: 374, 1975, s.563.) görüşü yanında, yetki belgesinin de hükümsüz kalacağı yönünde görüş vardır(... İş Hukuku Dersleri, Yenilenmiş 22. Bası, İstanbul, Beta Yayını, 2009, s.625.

Aynı yönde Kenan Tunçomağ, İş Hukuku, Cilt II İstanbul, Hukuk Fakültesi Yayın No: 609, 1980, s. 291., ... Grev Oylaması,...... S.2, İstanbul, 1975, s. 209, ... Grev Oylaması, ... 1997, s.95, ... Yasal Grevin Üye Kaybı Nedeniyle Mahkemece Sona Erdirilmesinin Koşulları ve Bunun Yetki Belgesine Etkisi, ... Aralık 2006, s.238,).

Fakat işçi sendikasının yetkisinin devam edeceği görüşünde olanlar “Toplu sözleşme bağıtlama yetkisi bakımından başvuru tarihindeki şartların esas alınarak sonraki değişikliklerin dikkate alınmamasının tercih edildiği, buna karşılık grev uygulamasının farklı olduğu, grevin önemli sosyal ve ekonomik sonuçları ile getirdiği sorumluluk dikkate alınarak, temsil gücünü önemli ölçüde yitiren bir örgütün kararlaştırdığı eylemin mahkeme kararıyla sona erdirilmesinin öngörüldüğü, bu durumun toplu iş sözleşmesi yetkisinden farklı olduğu,

Toplu sözleşme yetkisinin de yitirilmesinin düşünülebileceği, ancak bunun için bir yasa değişikliği gerektiğini” de belirtmektedirler(... Yargıtay’ın İş Hukukuna ilişkin Kararlarının Değerlendirilmesi 2006, Toplu İş İlişkileri, .. ...Yayın No: 299. s.250, ... Sendikanın Üye Kaybı Sebebiyle Yasal Grevin Sona Erdirilmesi, Çalışma Ve Toplum. Sayı: 30. S: 291-306).

Yüksek Yargıtay’ın uygulaması çoğunluk görüşü doğrultusuna ise de (Y. 9. HD. 23.02.2016 gün ve 4348-3768 sayılı ilamı), daha önceki kararlarında açıkça “işyerinde grev uygulaması sonucu ¾ oranında üyesini yitiren sendikanın işçiler adına hareket gücünün ortadan kalkacağını” açıkça vurgulamıştır(Y. 9. HD. 02.11.1998 gün ve 15964-15467 sayılı ilamı).

Gerek 2822 ve gerekse sonradan yürürlüğe giren 6356 sayılı kanunlarda, yasal grevin mahkeme kararı ile sona ermesi halinde sendikanın yetki belgesinin hükümsüzlüğü veya ne kadar devam edeceği konusunda bir hüküm yoktur. Bu konuda açık boşluk olduğu açıktır. Açık boşluk halinde ise yasa koyucunun gerekçesine, benzer hükümlere bakmak ve kıyas yolu ile yorumlamak sureti ile boşluğun doldurulması gerekir.

Kanunda benzer düzenlemelere bakıldığında;

Grev oylaması sonucunda grev yapılmaması yönündeki kararın kesinleşmesinden itibaren alt iş günü içinde Yüksek Hakem Kurulu’na başvurmamasının (Mad. 51/1),

Süresi içinde grev kararının uygulamaya konulmamasının (Mad.59/4),

Grev kararının uyuşmazlık tutanağının tebliği tarihinden itibaren altmış gün içinde alınmaması ve bu süre içinde altı iş günü önceden karşı tarafa bildirilmemesinin(Mad. 60/1) ve

Grev oylaması sonucunda grevin yapılmaması kararının verilmesi ve grev kararının uygulanmaması üzerine altmış gün içinde anlaşma sağlanmamasının veya alt iş günü içinde Yüksek Hakem Kuruluna başvurulmamasının(Mad.61/3) yetki belgesini hükümsüz kıldığı anlaşılmaktadır.

Bu düzenlemelerde yeki belgesinin geçersizliğinin çoğunluğu kaybetmeden sendikanın iradi bir davranışına bağlandığı görülmektedir. Kanun işçilerin haklarına bir an önce ulaşabilmelerini sağlamak üzere, yetki belgesi alan sendikanın toplu iş sözleşmesi yapmak üzere gerekli işlemleri bir an önce yapması zorunluluğu getirmiş, aksi takdirde yetki belgesinin geçersiz sayılmasını öngörmüştür.

Kısaca, kanunda yetki belgesinin hükümden düşmesine, grevin uygulanamaz hale gelmesinin zorunlu bir sonucu olarak yer verilmiştir.(... Yasal Grevin Üye Kaybı Nedeniyle Mahkemece Sona Erdirilmesinin Koşulları ve Bunun Yetki Belgesine Etkisi, .. Aralık 2006, s.241-243).. Boşluk bulunan 75/son madde de sendikanın çoğunluğu 3/4 oranında kaybetmesi nedeni ile ise grevin sonlandırılması bir mahkeme kararına bağlanmakta, sendikanın iradi davranışına yer verilmemektedir.

Görüldüğü gibi “Toplu iş sözleşmesi imzalayabilmek için en büyük silahı olan grevi uygulama şansını ve olanağını yitiren bir işçi sendikasının yetki belgesinin geçerliliğini hala sürdürmesinde Kanun koyucu bir yarar görmemiştir”.

Üye kaybı olmaksızın, salt sürelere uymadığı için grevi uygulama olanağını yitiren bir işçi sendikasının yetki belgesinin geçerliliğini devam ettirmesine izin verilmeyen bir yasal sistem içerisinde, yüksek oranda üye kaybı ve işçiler adına hareket etme gücünü yitirmesi nedeniyle grevi sürdürme olanağını-hem de bir mahkeme kararıyla- yitiren işçi sendikasının yetki belgesi de geçersiz kabul edilmelidir. (...Üye Kaybı Nedeniyle Mahkemece Sona Erdirilmesinin Koşulları ve Bunun Yetki Belgesine Etkisi, ...Aralık 2006, s.243-244).

Kanundaki düzenlemeler, kanunu koyucunun getirdiği sistem dikkate alındığında, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 75/son maddesi uyarınca işyerinde grev uygulaması sonucu ¾ oranında üyesini yitiren sendikanın uygulamaya koyduğu grevin sonlandırılması yanında, işçiler adına hareket gücü ortadan kalkan sendikanın yetkisinin de hükümsüz sayılması yerinde olacaktır. Bu açıdan yerel mahkemenin grevin sonlandırılması yanında yetki belgesinin geçersizliğine karar vermesi isabetli olup, çoğunluğun 2 no'lu bozma görüşüne katılınmamıştır.