Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/27514 K.2020/12022

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraf vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili müvekkilinin uluslararası tır şoförü olarak 23.02.2008 tarihinden 18.05.2011 tarihine kadar aralıksız çalıştığını, asgari ücret ve sefer başına 500-600 Euro ile anlaşıp işbaşı yaptığı halde çalıştığı dönem asgari ücretlerin ödenmediğini, çalıştığı Euro sefer priminin verildiğini aylık ortalama 1,5-2 sefer başarı ile gerçekleştirildiğini, iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız ve bildirimsiz olarak sona erdirildiğini, kıdem tazminatı ödendiğini ancak ihbar tazminatı ve diğer alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek eksik ödenen kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ile bir kısım işçilik alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, alacakların belirsiz alacak davası ile istenemeyeceğini, alacakların zamanaşımana uğadığını, davacının asgari ücret ile çalışmasının sözkonusu olmadığını, sefer başına yapılan anlaşmaya göre harcırah ile çalıştığını, iş sözleşmesinde yazılı olduğunu, iş sözleşmesinin davacı tarafından haklı neden olmaksızın 18.05.2011 tarihinde el yazısı ile yazdığı istifa dilekçesi ile istifa ettiğini, iyiniyetli olarak çek ile ödeme yapıldığını, gidiş-dönüş sefer başına verilen harcıraha göre anlaştıklarını, ulusal bayram genel tatil ücret alacağı bulunmadığını, izinlerin kullandırıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece yapılan yargılama sonucu toplanan deliller ve bilirkişi raporu doğrultusunda.

18.05.2011 tarihli davacı el yazısı ile yazılmış ve imza altına alınmış istifa dilekçesini davalı tarafın dosyaya ibraz ettiği bahse konu imza ve yazıya davacı tarafından itiraz edilmediği, davalının ispat yüküne uygun şekilde fesih hususunu kanıtladığı, davacıya fesih sonrasında 2.015,00 TL ödeme yapıldığı ancak ödemenin neye ilişkin yapıldığının açıklanmadığı gerekçesi ile davacının kıdem ve ihbar tazminatının reddine, izin ücret alacağı ve ulusal bayram genel tatil ücret alacağı ile davacının talep ettiği ücretinin ödendiği konusunda davalı işveren tarafından davacının imzasının bulunduğu,

ücret bordrosu veya ödeme belgesi sunulmadığından davacının bilirkişi raporunda belirtilen ücret alacağının kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar, yasal süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin sebepleri bildirilmeyen temyiz itirazının reddi ile davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında davacının aylık ücretinin miktarı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Tır şoförleri yurtiçinde veya yurtdışına sefer yapmak olmak üzere iki şekilde çalışabilirler. Ülke içinde taşımacılık işinde çalışan tır şoförlerinin ücretleri taraflar arasında temel ücret olarak kararlaştırılabileceği gibi, sabit ücrete ilave olarak sefer sayısına ya da katedilen kilometre başına ödenen prim şeklinde gerçekleşebilmektedir.

Uluslararası alanda çalışan tır şoförlerinin ücretleri genelde asgari ücret ve sefere bağlı prim esasına göre belirlenmektedir. Bazı işveren uygulamalarında ise garanti ücret olarak adlandırılan asgari ücret ödenmeyip, sadece sefere bağlı prim ödemesi yapılmaktadır. Bu ihtimalde de tır şoförünün ücreti salt sefer primlerinden oluşur.

Sefer primi, uygulamada harcırah olarak adlandırılmakta ve gidilen ülkeye göre değişkenlik gösterebilmektedir. Sözü edilen sefer primi, yol geçiş ücretleri ve diğer masraflar için verilen, Türkiye’ye dönüşte belge karşılığı kapatılan avanstan farklı olup, tamamen işçiye ödenen ücret niteliğindedir. Yerleşik Yargıtay kararlarında da uluslararası alanda faaliyet gösteren tır şoförlerinin yasal asgari ücretle çalışmayacağı kabul edilmektedir.

Uluslararası taşımacılık işinde çalışan tır şoförünün aylık ücretinin tartışmalı olması durumunda, tarafların ikame ettikleri delillerle kesin bir sonuca ulaşılamaması halinde ilgili işçi ve işveren meslek kuruluşları ile gerektiğinde sendikalardan ücret araştırması yapılmalıdır. İşçinin çalıştığı süre içinde taşıma işini gerçekleştirdiği ülkeler belirtilerek sefer başına ne kadar ücret alabileceği belirlenmeli ve dosya kapsamındaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak sonuca gidilmelidir.

Sefer primi hesabı yönünden işçinin aylık veya yıllık sefer sayılarının tartışmalı olması ve bu konunun diğer delillerle kesin olarak kanıtlanamaması durumunda işçinin yurda giriş ve çıkış kayıtları emniyet birimlerinden getirtilmeli ve buna göre değerlendirme yapılmalıdır.

Yurtdışı sefer primi, ücretin eki olmayıp ücret niteliğinde olmakla tazminata esas ücrette doğrudan dikkate alınır. Ücretin asgari (garanti) ücret ve sefer primi toplamından oluşması durumunda, işçinin ayda kaç sefer yaptığı belirlenerek aylık sefer primi ile asgari ücretin toplamı üzerinden tazminata esas ücret tespit olunur. Yurt dışına çıkış periyodunun değişkenlik göstermesi ve gidilen ülkeye göre sefer priminin değişmesi halinde, işçinin bir yılda yapmış olduğu seferlere göre aldığı prim tutarları toplamının bir güne bölünmesi suretiyle günlük tazminata esas ücret belirlenir.

Somut olayda; uluslarası tır şoförü olarak çalışan davacı asgari ücret ve sefer başına 500-600 Euro ile anlaşıp işbaşı yaptığı halde çalıştığı dönem asgari ücretlerin ödenmediğini, Euro sefer priminin verildiğini aylık ortalama 1,5-2 sefer yaptığını, çalışma dönemi ödenmeyen asgari ücret alacaklarını istemiştir.

Davalı taraf ise iş sözleşmesinde anlaştıkları üzere asgari ücret bulunmadığını, davacının gittiği yere göre belirlenen sadece sefer primi (harcırah) üzerinden çalıştığını savunmuştur. Yargılama sırasında davacı tanığı için gönderilen talimatın adresten ayrılması sebebi ile iade edildiği ve tanığın dinlenemediği, davalı tanıklarının ise davacının harcırah ile çalıştığını, gidilen ülkeye göre ücretin değiştiğini ifade ettiği anlaşılmıştır.

Yapılan emsal ücret araştırması sonucu Tüm Taşıma İşçi Sendikası (Tümtis) uluslararası tır şoförlerinin asgari ücret ve sefer başı ücret ile çalıştığını Almanya- Fransa 500 Euro, İspanya- Portekiz 550 Euro, Ingiltere 600 Euro ortalama sefer sayısı iki olarak belirtilmiştir. Uluslararası çalışanların 2011 yılı alabileceği ücretin 2.900,00 TL düzeyinde olduğu bildirilmiştir.

Emniyet Genel Müdürlüğü'nden gelen yurda giriş çıkış kayıtlarına göre davacının yıl içinde 16 sefer yaptığı tespit edilerek bilirkişi tarafından davacının 16x550 Euro= 8800 Euro Sefer Primi aldığı, aylık 723,28 Euro, en son aldığı ücret Merkez Bankası Efektif Satış Kuru üzerinden (2.258.10 x723.28=) 1.633,22 TL olarak tespit edilmiş, asgari ücret 629.96 eklenerek davacının 2.263,18 TL net ücret ile çalıştığı (3.161,31 brüt )kabulü ile hesaplama yapılmıştır.

Davacının ücret miktarını ispata yönelik tanık anlatımı veya başka bir delil bulunmadığı halde, salt emsal ücret araştırması dikkate alınarak sonuca ulaşılması mümkün değildir. Davacı asgari ücret ve sefer primi ile çalıştığını dosya kapsamına, tanık beyanlarına ve iş sözleşmesine göre ispatlayamamıştır. Bu durumda, aylık ücretin gidilen sefere göre verilen salt sefer primi olduğu kabul edilmeli, bu miktar üzerinden istekler değerlendirilmelidir.

3- Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda 23.02.2008 -18.05.2011 tarihleri arasında davacının gidilen sefere göre sadece prim ile çalıştığı anlaşılmaktadır. Mahkemece, ücret miktarını ispat yükünün davacıya ait olduğu ve davacının iddiasını ispat edemediği göz önüne alınmadan yazılı şekilde tüm çalışma dönemi asgari ücret üzerinden hesaplanan ücret alacağının kabulüne karar verilmesi hatalı olup ayrıca bozma sebebidir. Belirtilen sebeplerden ötürü karar bozmayı gerektirmiştir.