Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/35397 K.2018/14286

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı ... ... Uluslararası Havalimanı Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş. vekili tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili asıl ve birleşen davalarda, müvekkilinin almaya hak kazandığı tazminatlar ile fazla mesai ücretinin davalılar tarafından ödenmediğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla mesai alacağının davalı ve birleşen dosya davalısından tahsilini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Asıl ve birleşen dosya davalısı ... Koruma ve Güvenlik Hizmetleri A.Ş. vekili ile birleşen dosya davalısı ... ... Uluslararası Havalimanı Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş. vekili, davacının talep ettiği tazminat ve alacağın bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemişlerdir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı birleşen dosya davalısı ... ... Uluslararası Havalimanı Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş. vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre birleşen dosya davalısı ... ... Uluslararası Havalimanı Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Taraflar arasında, fazla mesai alacağının zamanaşımına uğrayıp uğramadığı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalmasını ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu "eksik bir borç" haline dönüştürür ve "alacağın dava edilebilme özelliğini ortadan kaldırır.

Bu itibarla zamanaşımı savunması ileri sürüldüğünde, eğer savunma gerçekleşirse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu incelemesi mümkün değildir.

Zamanaşımı, bir borcu doğuran, değiştiren ortadan kaldıran bir olgu olmayıp, salt doğmuş ve var olan bir hakkın istenmesini ortadan kaldıran bir savunma aracıdır. Bu bakımdan zamanaşımı alacağın varlığını değil, istenebilirliğini ortadan kaldırır. Bunun sonucu olarak da, yargılamayı yapan yargıç tarafından yürüttüğü görevinin bir gereği olarak kendiliğinden göz önünde tutulamaz. Borçlunun böyle bir olgunun var olduğunu, yasada öngörülen süre ve usul içinde ileri sürmesi zorunludur. Demek oluyor ki zamanaşımı, borcun doğumu ile ilgili olmayıp, istenmesini önleyen bir savunma olgusudur. Şu durumda zamanaşımı, savunması ileri sürülmedikçe, istemin konusu olan hakkın var olduğu ve kabulüne karar verilmesinde hukuksal ve yasal bir engel bulunmamaktadır.

Sözlü yargılama usulünün uygulandığı dönemde zamanaşımı def’i ilk oturuma kadar ve en geç ilk oturumda yapılabilir. Ancak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun yürürlükte olduğu dönemde 319’uncu madde hükmü uyarınca savunmanın değiştirilmesi yasağı cevap dilekçesinin verilmesiyle başlayacağından, zamanaşımı defi cevap dilekçesi ile ileri sürülmelidir. 01.10.2011 tarihinden sonraki dönemde ilk oturuma kadar zamanaşımı definin iler sürülmesi ve hatta ilk oturumda sözlü olarak bildirilmesi mümkün değildir.

Dava konusunun ıslah yoluyla arttırılması durumunda, 1086 sayılı HUMK hükümlerinin uygulandığı dönemde, ıslah dilekçesinin tebliğini izleyen ilk oturuma kadar ya da ilk oturumda yapılan zamanaşımı defi de ıslaha konu alacaklar yönünden hüküm ifade eder. Ancak Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 01.10.2011 tarihinden sonraki uygulamada, 317/2 ve 319. maddeler uyarınca ıslah dilekçesinin davalı tarafa tebliği üzerine iki haftalık süre içinde ıslaha konu kısımlar için zamanaşımı definde bulunulabileceği kabul edilmelidir.

Somut uyuşmazlıkta birleşen dosya davalısı ... ... Uluslararası Havalimanı Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş. vekili, birleşen dava dilekçesine ve ıslah dilekçesine karşı süresinde zamanaşımı def'inde bulunmuştur. Hüküm altına alınan fazla mesai çalışmaları karşılığı ücret alacağının birleşen dava tarihine göre geriye beş yıllık süre dikkate alındığında bu süre dışında kalan miktarların zamanaşımına uğradığı anlaşılmaktadır. Mahkemece birleşen dava dilekçesi ile ıslah dilekçesine karşı birleşen dosya davalısının süresinde yaptığı zamanaşımı def'i dikkate alınmadan birleşen dosya davalısının sorumlu olduğu fazla mesai ücretinin hüküm altına alınması hatalıdır.