Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/5854 K.2016/6873

Yerel mahkemece, yetkisizlik kararı verilmiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalı şirkette 2012 yılı Aralık ayına çalışmaya başladığını ve iş akdinin haksız ve ihbarsız olarak feshedildiği 26/07/2015 tarihine kadar şoför olarak görevini sürdürdüğünü, davacının çalıştığı dönem boyunca davalıya ait 37 FF 923 ve 16 VM 182 plakalı araçları kullandığını, davalı iş yerinde çalışmakta iken davacıya ameliyat olması gerektiği için hastaneden rapor verildiğini ancak davalı işverenin raporunun bitiş tarihinden bir gün önce davacıyı işten çıkardığını, davacının kıdem tazminatı hakkı kazanamaması amacıyla ara ara sigorta giriş çıkışı yaptığını,

davacının aldığı son net aylık ücretin 1.400,00 TL olmasına rağmen asgari ücret üzerinden gösterdiğini, müvekkilinin davalı işverenlikte şoför olarak haftanın 7 günü, günde 12 saat çalıştığını, kendisine fazla çalışma, milli bayram ve resmi tatil ücreti ödenmediğini, ayrıca milli bayram ve resmi tatil günlerinde de her hangi bir izin kullandırılmadığını iddia ederek davacının işçilik alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı cevap dilekçesinde, şirketinin ...’da bulunduğunu, şirketinin İstanbul ile herhangi bir ilişkisi bulunmadığını, davacının da ...’da çalıştığını, ... ...de her hangi bir iş yerinin ve yazı hanesinin olmadığını, davacının 2012 aralık ayında çalışmaya başladığını, devamlı olmamak kaydıyla belli aralıklara çalıştığını, 2015 yılında işi terk ettiğini, toplam çalışma süresinin 1 yıl 10 ay olduğunu, çalıştığı süre içinde tüm aylık ve diğer alacakları ödendiği ve ... ilçesinin ... İş Mahkemeleri yetki alanına girdiğini, bu nedenle mahkemece yetkisizlik kararı verilmesi gerektiği savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece davalı işverenin adresinin ... olduğu, davacının fiilen işini yaptığı yerin de aynı yer olduğu ve ... ilçesinin de ... İş Mahkemeleri yetki alanına girdiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasında yetkili mahkemenin hangi iş mahkemesi olduğu hususunda uyuşmazlık vardır.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5. maddesi uyarınca, iş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgâhı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir. Bunlara aykırı sözleşme geçerli değildir.

İş mahkemesinin görevi kapsamında bulunan bir dava, dava tarihinde davalının ikametgâhının bulunduğu veya işçinin işini yaptığı yerdeki iş mahkemesi veya iş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesinde açılmalıdır.

Türk Medeni Kanununun 19. maddesi uyarınca, gerçek kişi yönünden yerleşim yeri, sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir. Gerçek kişi işverenin başka bir yerde yerleşmek niyetiyle oturduğu kanıtlanmadığı takdirde, kural olarak nüfusta kayıtlı olduğu yerin ikametgâh olarak kabulü gerekir. Aynı Yasanın 49. maddesi gereğince, tüzel kişinin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça, işlerinin yönetildiği yerdir.

Yetkili mahkemenin belirlenmesinde önemli olan işin yapıldığı işyeri tanımına, 5521 sayılı Yasada yer verilmemiştir. İşyeri, 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, işveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir.

İşverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır. İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür.

Bir yer, ancak işin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunmaktaysa, o işyerinden sayılacaktır.

İş veya toplu iş sözleşmesinin tarafları, davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer dışındaki bir mahkemenin yetkili olduğuna dair düzenleme yapmaları, 5521 sayılı Kanunun 5. maddesinin emredici nitelikteki son cümlesi gereğince geçersizdir. İş mahkemesinin yetkisi kamu düzeni ile ilgili olduğundan, davalı tarafça süresinde yetki itirazı yapılmamış olsa bile, mahkeme tarafından bu husus kendiliğinden göz önünde bulundurmalıdır. Bir başka anlatımla hâkim, davanın her aşamasında yetki itirazını dikkate alabileceği gibi, kendisi de resen yetkisizlik kararı verebilir.

Somut uyuşmazlıkta, davacı, sigorta kaydı ...’da görünmesine rağmen fiilen ...’de çalıştığını, burada davalı şirketin yazıhanesi bulunduğunu iddia etmiştir. Mahkemece ön inceleme duruşmasında, davacının işini fiilen yaptığı yer konusunda taraf delilleri toplanmadan, resmi belgelere göre davacının ...’da çalıştığı, davalı şirketin ikametgah adresinin .... olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Yukarıda belirtildiği üzere 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. Maddesinde uyarınca "İş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgahı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir." Buna göre, davacının işini fiilen yaptığı yer konusunda araştırma yapılmalı, taraf delilleri toplanarak sonucuna göre yetki konusunda karar verilmelidir.

Eksik inceleme ile yetkisizlik kararı verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

...