Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/8368 K.2017/5711

Davacı vekili, müvekkilinin iş akdinin haklı ve geçerli neden olmadan sendikal nedenle feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine, işe iadesine ve sendikal tazminata hükmedilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının kıdeminin 6 aydan az olduğu ve iş akdinin performans nedeniyle haklı nedenle sona erdirildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, iş akdinin sendikal nedenle feshedildiği iddiasının kanıtlanamadığı ancak davacının iş akdinin davalı işveren tarafından haklı ve geçerli bir neden olmaksızın feshedildiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar vekilleri temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalı vekilinin tüm, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Dosya içeriğine göre iş sözleşmesi performans düşüklüğü nedeni ile feshedilen davacının fesihten önce savunması alınmadığından, mahkemece feshin geçersizliğine karar verilmesi isabetlidir. Bu nedenle davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.

Ancak işverence yapılan feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusu olup, davacı vekili bu konuda kararı temyiz etmiştir.

Sendikal tazminat 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25 inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, sendika üyeliklerini sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri gibi şartlara bağlanamayacağı hükme bağlanmıştır. Yine, işçiler arasında çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından ayrım yapılamayacağı da yasada öngörülmüştür.

Sendikal faaliyetlere katılma da güvence altına alınmıştır. Sözü edilen hükümlerden “fesih dışında” olanlara aykırılık halinde işçinin bir yıllık ücretinden az olmamak üzere tazminata tabi olduğu Yasada açıklanmıştır.

Anayasa Mahkemesi’nin 22.10.2014 tarihli oturumunda verilen 2013/1 Esas sayılı kararında, maddede yer alan “…fesih dışında…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline, yürürlüğün durdurulması isteminin koşulları oluşmadığından talebinin reddine karar verilmiştir.

Sendikal bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iadesine dair dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. İşçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez.

İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiği iddiası ile açılacak davada, feshin nedenini ispat yükümlülüğü işverene aittir. Feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi, feshin sendikal nedene dayandığını ispatla yükümlüdür.

Fesih dışında işverenin sendikal ayrımcılık yaptığı iddiasını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak işçi sendikal ayrımcılık yapıldığını güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren davranışının nedenini ispat etmekle yükümlüdür.

Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.

Somut uyuşmazlıkta mahkemece feshin geçersizliğine karar verilmesi isabetlidir. Ancak davacının iş akdinin sendikal nedenle feshedildiği iddiası yönünden inceleme yetersizdir. Zira davacı iş yeri devrinden sonra sendika yetki sürecinde sendika üyelerinin istifa etmeye zorlandığı, istifa edenlerin çalışmaya devam ettiği, etmeyenlerin işten çıkartıldığını, aynı işverenin .../... fabrikasında pek çok işçinin sendikal nedenle işten çıkartıldığını ileri sürmüştür.

Ancak mahkemece bu husus somut olarak araştırılmamıştır. Ayrıca Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminde (UYAP) yapılan araştırmada aynı işverenin bünyesinde ... ilçesinde faaliyet gösteren işyerinde pek çok işçi tarafından iş akitlerinin sendikal nedenle feshedildiği iddiasıyla davalar açıldığı, açılan davaların yerel mahkemece kabul edildiği ve Dairemizce de bu kararlarının onandığı görülmüştür. (Örnek olarak Dairemizin. 30/03/2017 tarihli. 2016/13477-2017/5335 Esas-Karar sayılı.

2016/30442- 2017/5334 Esas-Karar sayılı. 2016/30428- 2017/5333 Esas-Karar sayılı. 2016/22121- 2017/5332 Esas-Karar sayılı. 2016/19118- 2017/5331 Esas-Karar. 2016/26919- 2017/5330 Esas-Karar sayılı. 2016/18357- 2017/5329 Esas-Karar sayılı. 2017/14898- 2017/5325 Esas-Karar sayılı kararları)

O halde mahkemece, davalı işyerindeki sendikalaşma süreci kronolojik açıdan irdelenmeli, sendika üyesi olup işten çıkarılan işçilerin iş sözleşmelerinin fesih tarihleri, feshin yapıldığı dönemde sendikaya üye olmayıp iş sözleşmesi feshedilen işçilerin bulunup bulunmadığı, sendikaya üye olan ve davalı iş yerinde çalışan toplam işçi sayısı ve üyelik tarihleri, sendika üyeliğinden istifa etmesine karşın iş akdi sonlandırılan işçilerin olup olmadığı, sendikalı olup iş sözleşmeleri feshedilen işçilerin yerlerine yeni işçi alınıp alınmadığı, yeni işçi alımı var ise bu işçiler arasında sendika üyesi olup olmadığı hususlarının araştırılması gerekmektedir. Mahkemece, yukarıda açıklanan olgular göz önünde tutulmaksızın davacı vekili temyizi yönünden eksik inceleme ile karar verilmesi hatalıdır.