Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2017/23671 K.2018/9417

Yerel mahkemece, davacının işe iadesine, sendikal tazminat talebinin reddine, karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin kabul kararına karşı taraflar avukatları istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi taraf avukatlarının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi'nin kararı süresi içinde taraf avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili özetle; davacının, 03.04.2006–07.01.2016 tarihleri arasında davalı şirkette üretim işçisi olarak çalıştığını, işveren tarafından savunması alınmadan ve tazminatsız olarak iş akdinin feshedildiğini, ... Sendikasından istifa edip ... Sendikasına geçen kişiler üzerinde baskı uygulandığını, feshin sendikal nedene dayandığını iddia ederek, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın en az 1 yıllık brüt ücreti tutarında sendikal tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili özetle; iş akdinin, davacının eylemlerinin iş yerinde mevcut olan çalışma ve huzur ortamını bozmaya yönelik olduğu gerekçesiyle feshedildiğini, işverenin sendikaya karşı herhangi bir olumsuz tavrının bulunmadığını, işyerinde meydana gelen eylemler nedeniyle telafisi mümkün olmayan zararlar olduğunu ve iş güvenliğinin de zedelendiğini bu nedenlerle iş akdinin haklı ve geçerli sebeple feshedildiğini savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

İlk Derece Mahkemesi'nce özetle; ''Davalı işyerinde ... Sendikasının yetkili sendika olduğu, bir kısım işçilerin davacının da üyesi olduğu ...

Sendikasına geçtiği, 2015 yılı Mayıs ayında işçi eylemlerinin olduğu, bu eylemlerin müzakereler sonunda anlaşmalar ile sona erdiği ve çalışma hayatına devam edildiği, bu eylemlerin haklı ya da geçerli feshe konu edilmesinin mümkün olmadığı, yapılan feshin haklı nedene dayanmadığı, geçerli de olmadığı, işveren tarafından özellikle sendika üyesi işçilerin işten çıkartıldığına ilişkin bir uygulamanın bulunduğuna dair somut veriler elde edilemediği, sendikalı olup halen çalışan işçilerin bulunması, davacının fesih tarihlerinde aktif bir sendikal faaliyetinin bulunmaması,

tanık beyanlarında bahsi geçen olayların sendikalar arasındaki rekabetten kaynaklanan ve işverenle direkt bağlantı kurulamayan olaylar olması hususları dikkate alındığında davacının bu konudaki talebinin yerinde olmadığı, davalı aleyhine açılan sübuta eren işe iade ve tazminatın İş Kanunu’nun 21.maddesi gereğince kabulüne karar verilmesinin gerekeceği'' gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, sendikal fesih iddiası kabul edilmemiştir.

D) İstinaf Başvurusu:

Karara karşı, taraf vekilleri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

E) İstinaf Sebepleri:

İlk Derece Mahkemesi kararına karşı;

Davacı vekili sendikal fesih iddiası ile,

Davalı vekili ise feshin geçerli nedene dayandığı iddiası ile istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

F) Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :

... Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesince yapılan istinaf incelemesi sonucunda “...somut uyuşmazlıkta davalı işverence, davacının iddia edilen eylemleri gerçekleştirdiğinin yer ve zaman belirtilmek suretiyle somut olarak ortaya konulamadığı, bu durumda, iş akdinin haklı ve/veya geçerli neden olmadan feshedildiğinin kabulü gerektiği, ispat yükü kendisinde olan davalı işverenin davacının iş sözleşmesini haklı veya geçerli nedenle feshettiğini kanıtlayamadığı, her ne kadar davacı feshin sendikal nedene dayandığını iddia etmişse de, feshin sendikal nedene dayandığı hususunun somut ve inandırıcı delillerle de kanıtlanmadığı gerekçeleriyle ilk derece mahkemesi kararının yerinde olduğu” gerekçesi ile tarafların yerinde bulunmayan istinaf itirazlarının reddine karar verilmiştir.

G) Temyiz:

Kararı, taraflar vekilleri süresinde temyiz etmiştir.

H) Gerekçe:

İşverence yapılan feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Sendikal tazminat 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25 inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, sendika üyeliklerini sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri gibi şartlara bağlanamayacağı hükme bağlanmıştır. Yine, işçiler arasında çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından ayrım yapılamayacağı da yasada öngörülmüştür.

Sendikal faaliyetlere katılma da güvence altına alınmıştır. Sözü edilen hükümlerden “fesih dışında” olanlara aykırılık halinde işçinin bir yıllık ücretinden az olmamak üzere tazminata tabi olduğu Yasada açıklanmıştır.

Anayasa Mahkemesi’nin 22.10.2014 tarihli oturumunda verilen 2013/ 1 E sayılı kararında, maddede yer alan “…fesih dışında…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline, yürürlüğün durdurulması isteminin koşulları oluşmadığından talebinin reddine karar verilmiştir.

Sendikal bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iadesine dair dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. İşçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez.

İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiği iddiası ile açılacak davada, feshin nedenini ispat yükümlülüğü işverene aittir. Feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi, feshin sendikal nedene dayandığını ispatla yükümlüdür.

Fesih dışında işverenin sendikal ayrımcılık yaptığı iddiasını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak işçi sendikal ayrımcılık yapıldığını güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren davranışının nedenini ispat etmekle yükümlüdür.

Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.

Yukarıda açıklandığı üzere yerel mahkeme kararında, davalı feshinin geçersizliği ile davacının işe iadesi ve buna bağlı mali haklara ilişkin usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, davalı vekilinin bu yönlere temas eden temyiz itirazlarının yerinde olmadığı, ancak davacı vekili feshin sendikal sebebe dayalı olarak yapıldığını iddia etmiş olup, dosya içeriğinden, işyerinde fesih tarihi itibariyle çalışanlardan kaç işçinin sendika üyesi olduğu, kaçının üyelikten çekildiği, üyelikten çekilenlerden çalıştırılan işçi olup olmadığı, kaç işçinin iş sözleşmesinin feshedildiği ve işten çıkarılanların tamamının sendika üyesi olup olmadığı,

işyerinde çalışması devam eden sendika üyesi işçiler bulunup bulunmadığı, sendikanın yetki başvurusunda bulunup bulunmadığı gibi hususlar anlaşılamamaktadır. Özellikle dava dilekçesinde işten çıkartıldığı zikredilen 6 kişinin isimleri tespit edilerek bunların sendika üyelik fişleri ile SGK işten ayrılış bildirgelerinin de dosyaya celbedilmesi gerekmektedir.

Feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı konusunun kuşkuya yer vermeyecek bir şekilde açıklığa kavuşturulması için belirtilen yönlerden gerekli araştırmaya gidilmeli ve toplanacak deliller dosya içeriği ile birlikte yeniden değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir. Yukarıdaki ilke kararı ve yasal düzenlemeler çerçevesinde, gerekli araştırma ve inceleme yapılmaksızın, eksik inceleme ile feshin sendikal nedene dayanmadığı sonucuna ulaşılması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

I) Sonuç: