Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2017/24899 K.2017/16555

Dava

Taraflar arasındaki, ücret farkı alacağının ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle gerçekleşen miktarın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin hüküm süresi içinde temyizen incelenmesi taraflar avukatlarınca istenilmesi, davalı avukatınca duruşma talep edilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 24/10/2017 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü davalı adına Avukat ... ile karşı taraf adına Avukat ... ... Yıldız geldiler. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davalı işyerinde Başkan Yardımcısı olarak görev yaptığını, ...’nin kamu kurumu niteliğinde olmasına rağmen tüm ...inin İş Kanunu kapsamında sosyal güvenlik açısından ...’ya tabi olarak çalıştığını, mali ve sosyal hakların ... ...

Yönetmeliği ile düzenlendiğini, yönetmelikte yer almayan hususlarda İş Kanunu hükümlerinin uygulandığını, hal böyle iken Yönetim Kurulunun 12.03.2007 tarihli kararı ile 631 sayılı ... kapsamında olduğu gerekçesi ile maaşının 4.500,00 TL ye düşürüldüğünü, ücretinin düşürülmesi nedeniyle ...

2. İş Mahkemesinde dava açtığını ve dava sonrasında düşürülen ücretin eski haline getirildiğini, söz konusu döneme ait asıl alacakların tahsil edilmesine rağmen saklı tuttuğu faizin işbu dava ile talep edildiğini, ...

Yönetim Kurulunun 21.07.2007 tarihli kararı ile başkan, başkan yardımcısı, hukuk baş müşaviri ile teftiş ve gözetim kurulu başkanı ünvanlı ...in işveren vekili olduklarına, .... ‘nde kapsam dışı bırakılmalarına, haklarında 631 sayılı ... esaslarının uygulanmasına karar verildiğini, 01.01.2007-31.12.2008 tarihleri arasında yapılan uygulamanın hiçbir hukuki, idari ve mantıki gerekçesi bulunmadığını, davalının da esasen yaptığı uygulamanın haksız ve hukuka aykırılığını bildiğinden ikinci dönemde ... kapsamına alındığını,

... kapsamı dışında bırakıldığı dönemde ... ile diğer ...e ücret artışı yapılırken tarafına hiçbir ücret artışı yapılmadığını ve ... ...

Yönergesinin uygulanmadığını, söz konusu dönemde ... ile verilenden az olmamak üzere ücretinin belirlenmesini ve mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte ödenmesini talep ettiğini belirterek düşürülen ve dava açıldıktan sonra ödenen ücretinin eksik ödenen her bir ayına ilişkin maaşının faizinin mevduata uygulanan en yüksek oranda ödenmesini ve 01.01.2007-31.12.2009 dönemi ücretinin ... ...

Yönergesi uygulanarak, iş hiyerarşisi, görev ve sorumluluk dengesi gözetilerek eşitlik ilkesi uyarınca kapsam içi ...e uygulanan ücret zammından az olmamak üzere belirlenmesini ve uygulanacak zamma göre fark ücret alacağının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, Kurum ...inin özlük ve mali haklarının öncelikle yasalar ve ... yönetmeliği, iş yönetmelikleri ve işyeri uygulamaları ile düzenlendiğini, davacının İş Kanununa tabi ... niteliğini taşımakla birlikte devletin işleyiş kurallarına tabi olduğunu, davacının işveren vekili konumunda olduğunu ve ... müzakereleri sonucunda bu sıfatla kapsam dışı bırakıldığını, Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü’nün 02.02.2007 tarihli yazısında ...’nin 631 Sayılı ... kapsamında olan kuruluşlardan olduğu,

... lerin işveren vekili konumunda olan ve kapsam dışı bırakılanların mali ve sosyal haklar bakımından ...’nın bu kapsamdaki düzenlemelerinin geçerli olduğunu ve bu düzenlemelere devam edilmesinin bildirildiğini, 2007/11721 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince davacının ücretinin yeniden belirlendiğini, bu kapsamda davacıya yapılan fazla ücret ödemesinin geri istenmesinde hukuka aykırılık olmadığını, davacının haklarının yönetim kurulu kararı ile belirlendiğini, mahkemelerin işvereni düzenleme ya da işlem yapmaya zorlayıcı nitelikte hüküm kurmalarına olanak bulunmadığını, davacının ... dışı bırakıldığını,

kapsam dışı bırakılan bir işçinin dayanışma aidatı ödemek suretiyle dahi ... hükümlerinden yaralanmalarının mümkün olmadığını, bu nedenle davacının ücretinin kapsam içi ...e uygulanan zam oranları dikkate alınarak tespitine ilişkin istemin hukuken kabulüne imkan olmadığını, B.K.

113. maddesi uyarınca asıl alacağın ödenmesi halinde buna bağlı feri alacakların ödenmesi mümkün olmadığı gibi davacının 01.01.2007-31.12.2009 döneminde ödenen ücretleri ön koşulsuz kabul etmesi karşısında talepte bulunamayacağını, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanarak, davacının 2007-2009 dönemi arasında kendisine ... Yönetmeliği’nin 41. maddesinde taahhüt edilen ücret artışlarının uygulanmasını talep edebileceği, ücret artışları uygulandığında davacının bakiye ücret fark alacağının bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Dosya içeriğine göre davalı işyerinde başkan yardımcısı olarak çalışan ve sendika üyesi olan davacı bir dönem kapsamdışı olarak bırakılmış ve bu dönemde aldığı ücretler düşürüldüğü gibi zamda uygulanmamıştır. Ancak davacı yargı yolu ile düşürülen ücret farklarını talep etmiş ve bu farkları almıştır. İş bu dava ile de bu dönemde zam uygulanmadığını belirterek bu kez zamdan kaynaklanan fark ücret alacağını talep etmektedir. Davacı bu dönemde kapsamdışı ... olduğunu ve Toplu İş Sözleşmesinden yararlanmayacağını belirtmekte, ancak bu dönemde yapılacak zammın en az kapsamiçi ...e uygulanacak zamdan az olmaması gerektiğini iddia etmektedir.

Mahkemenin kapsam içi ve kapsam dışında olma farklı hukuki statüler olup, farklı hukuki statüde yer alan işçilerin farklı haklardan yararlanmalarının eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmeyeceği gerekçesiyle verdiği davanın reddine dair ilk kararı Dairemizin 15.09.2015 tarihli ve 2014/37898 E. sayılı ilamında açıklanan gerekçelerle yerinde görülmeyerek bozulmasına karar verilmiştir.

Dairemizin bahse konu bozma ilamında uyuşmazlık konusu dönemde kapsamdışı bırakılan davacının bu dönemde ücretine zam yapılıp yapılmayacağı ve bu zammın nasıl belirleneceği ilişkin yapılması gerekli işlemler açıklanmış olup, burada davacının kapsam dışı ... olup 2007 yılında davalı işverence 631 sayılı ... uyarınca ücret ayarlaması yapıldığında toplu iş sözleşmesinden faydalanamayacağı için mahkemeden davalı işverenin kuruluşuna ilişkin 91 sayılı ..., savunmada belirtilen 631. sayılı ... ve ... ...

Yönetmeliği ile taraf vekillerinin dayandıkları ... İş Mahkemelerindeki dava dosyaları tespit edilip getirtilmesi, ...

Yönetim Kurulu’nun 19.06.2008 tarihli ve 1226 sayılı kararı ile işveren tarafından mahkemeye hitaben gönderilen 14.09.2011 tarihli yazının e bendinin değerlendirilmesi, anılan dönemde kapsamdışı ...e ücret zammı uygulanıp uygulanmadığının açıklığa kavuşturulması ve bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilip, gerekirse yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılarak sonuca gidilmesi istenilmiştir.

Bu durumda öncelikle uyuşmazlıkta talep konusu olan ve davacının kapsamdışı bırakıldığı dönemde ücretine zam yapılıp yapılmayacağı hususunun açıklığa kavuşturulması gereklidir. Bozma ilamı sonrasında davalı işyerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalışan kapsamdışı ...e zam uygulanıp uygulanmadığı, şayet uygulanmış ise oranının ne olduğu ve nasıl belirlendiği hususları açıklığa kavuşturulmamıştır. Bu yönüyle bozma karar gereği tam olarak ifa edilmediğinden tekrar kararın bozulması gerekmiştir.

Ayrıca, Mahkeme kararında davacıya ödenmesi gereken ve ödenen miktarlar ile buna bağlı bakiye alacak miktarları arasındaki tespitlerin çelişki oluşturacak şekilde gerekçelendirilmesi, aynı şekilde bozma kararı ve buna uyularak verilen kararda davacının fark ücret alacaklarının ilgili toplu iş sözleşmesi kapsamında belirlenip ödenemeyeceğinin kabul edilmesine karşın hüküm fıkrasında “2007-2009 döneminde ...’e taahhüt edilen ücret artışlarının uygulanmasına göre belirlenen” şeklinde açıklamaya yer verilmesi hususları da isabetsiz olup, çelişki oluşturacak mahiyettedir.

Keza, kararda faiz başlangıç tarihinin açıkça gösterilip nasıl belirlendiğinin gerekçelendirilmemesi, yine hükümde “her bir aya ait ücretin ödenmesi gereken son gün olan ay sonu itibariyle” şeklinde işleyecek faizin belirtilmesine karşın ücret fark alacaklarının ay bazında tespitinin yapılmamasının, yine bu alacakların brütten nete çevrilirken ... ve işsizlik primlerinin tenzil edilmemesi hususlarının da infazda tereddüde mahal verebileceğinin gözetilmemesi hatalıdır.

Kabule göre, Mahkemece davalının hükme esas alınan bilirkişi raporundaki... ... enflasyon oranlarına, hesaplamaya esas alınan ücrete, uygulanan vergi oran ve kesintilerine ilişkin somut itirazlarının ek rapor alınıp giderilmeden yargılamanın sonuçlandırılması da yerinde değildir.