Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2018/5445 K.2018/17529

Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin kabul kararına karşı taraflar avukatları istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesi 28. Hukuk Dairesi davalı avukatının istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, davacının istinaf başvurusunu kabul etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi 28. Hukuk Dairesi'nin kararı süresi içinde taraflar avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin 23/02/2009 da işe başladığını, 24/04/2015 tarihinde iş akdinin feshedildiğini, işverenin sendika üyesi olan veya olmayı düşünen tüm işçilerin iş akdine son verdiğini, işçileri olumsuz ... koşulları altında çalıştırdığını, hatta çalışanların tuvalet süreleri kadar fazla çalışmaya zorlandığını, kadınlara ayrımcılık yapıldığını, sendikaya üye olup sendikal faaliyette bulunan işçileri tek tek çağırıp, sendikadan ayrılmaları, aksi taktirde iş akitlerine son verileceğini söylediğini, 24 Nisan tarihinden itibaren de son verilmeye başlandığını ileri sürerek feshin sendikal nedene dayandığının tespiti ile davacının işe iadesine karar verilmesini, 12 aylık ücreti tutarında sendikal tazminata hükmedilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davalı şirkette dönemsel olarak üretimin azalması, dolar kurundaki dalgalanma nedeniyle oluşan ekonomik durgunluk nedeniyle şirketin küçülmeye gittiğini, unlu mamullerde her yıl yaz aylarında daralma olduğunu, firmanın da bu tedbirlere başvurduğunu, fesihlerde çalışanlar arasında ayrım yapılmadığını, işyerine yeni işçi alınmadığını, davacının sendikaya üye olup olmadığının bilinmediğini, feshin sendikal faaliyet gerekçesiyle yapıldığı iddiasının soyut ve gerçeği yansıtmadığını, işyerinde ... koşulları hakkındaki değerlendirmeler ve kadın çalışanlara ayrımcılık yapıldığı iddiasının gerçek olmayıp üzücü olduğunu,

şirketten 30 çalışan ayrıldığı iddiasının da doğru olmadığını, Ocak 2015’den itibaren 157 çalışanın ayrıldığını, sendikal sebebe bağlı aynı vekilin açtığı dava sayısının 12 olduğunu, sendikal feshin söz konusu olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C) İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk Derece Mahkemesince, davalının üretimde azalma, ekonomik gerekçeler ve işyerinde küçülme sebebi ile iş akdini feshettiğini iddia ettiği, feshin kaçınılmaz ve başvurulacak son çare olduğunu inandırıcı ve hukuken muteber delillerle kanıtlayamadığı, aynı dönemde işyerine işçi alımında bulunduğu, davacının sendikal sebeple fesih iddiasını kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine, sendikal tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

D) İstinaf Başvurusu:

İlk derece Mahkemesinin kararına karşı, taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

E) İstinaf Sebepleri:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesinin gerekçe göstermeksizin sendikal tazminat talebini reddettiğini, davalı işyerinde sendika üyesi olan hiçbir işçinin çalıştırılmadığını, işverence gösterilen fesih gerekçesi ve verilen cevapların işverenin gerçek iradesini saklamaya yönelik olduğunu, davacı dahil 30 işçinin iş akdinin sendikal nedenle feshedildiğini, yerel mahkeme kararının sendikal tazminat talebinin reddi yönünden ortadan kaldırılmasına ve müvekkili lehine sendikal tazminata hükmedilmesi yönünde karar verilmesini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; Davacının iş akdinin geçerli nedenle feshedildiğini, yaz aylarında üretimdeki düşüşün müvekkili yönünden işletmesel sebep teşkil ettiğini, bilirkişi raporuna yönelik itirazlarının dikkate alınmadığını, incelemenin eksik olduğunu belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

F) Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince. Davacının istinaf başvurusu yönünden, davacının sendikaya üye olduktan kısa bir süre sonra iş akdinin feshedilmiş olması, mahkemenin halen işyerinde sendika üyesi olan 11 işçinin bulunduğu gerekçesi ile iş akdi feshinin sendikal nedene dayanmadığı tespitinin dosya kapsamına uygun olmadığı ve halen işyerinde çalışan sendikalı işçiler bulunduğu şeklinde hatalı değerlendirme yapıldığı, söz konusu işçilerin de iş akdinin feshedildiği,

kaldı ki işyerinde sendikalı çalışan işçiler bulunmasının da tek başına bu sebeple iş akdi feshinin sendikal nedenle yapılmadığını ortaya koyamayacağı, tanık anlatımları ve dosyadaki belgelerle işverenin sendikalı olduğunu tespit ettiği ve sendikalı olduğunu düşündüğü ve sendikaya üye olma isteği olan işçilerin de iş akitlerini feshettiği,

dava açtığı belirtilen işçilerin de yakın tarihlerde aynı sebeplerle işten çıkarılmış olmasının da davacı iddiasını doğruladığı ve davacının sendikaya üye olması ve davalı işverenin iş yerinde sendika örgütlenmesine olumlu bakmaması nedeni ile davacının iş akdinin sendikal nedenle feshedildiği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile sendikal tazminat talebinin kabulüne,

Davalının istinaf başvurusu yönünden ise feshin sendikal nedene dayandığının anlaşılması karşısında, davalı vekilinin feshin geçerli nedene dayandığı savunmasının yerinde olmadığı, ayrıca işletmesel kararın geçerli neden teşkil edip etmediğinin ve bilirkişi raporuna yönelik itirazlarının yeniden tartışılmasına gerek görülmediği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. G) Temyiz Başvurusu: Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararına karşı, davacı ve davalı vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur. H) Gerekçe:

Sendikal tazminat 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun “Sendika özgürlüğünün güvencesi” başlıklı 25 inci maddesinin beşinci fıkrasında “Sendikal bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, 4857 sayılı Kanunun 20 ve 21 inci madde hükümlerine göre dava açma hakkına sahiptir.

İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. Ancak işçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez.

İşçinin 4857 sayılı Kanunun yukarıdaki hükümlerine göre dava açmaması ayrıca sendikal tazminat talebini engellemez.” hükmüne yer verilmiştir.

Sendikal bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iadesine dair dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. İşçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez.

İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiği iddiası ile açılacak davada, feshin nedenini ispat yükümlülüğü işverene aittir. Feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi, feshin sendikal nedene dayandığını ispatla yükümlüdür.

Fesih dışında işverenin sendikal ayrımcılık yaptığı iddiasını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak işçi sendikal ayrımcılık yapıldığını güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren davranışının nedenini ispat etmekle yükümlüdür.

Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.

Somut uyuşmazlıkta; Bölge Adliye Mahkemesi tarafından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabul edilerek sendikal tazminata hükmedilmiş ise de 6356 sayılı Kanunun 25/5 maddesi uyarınca sendikal tazminatın “işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın” hükmedileceğinin belirtilmesi karşısında, Bölge Adliye Mahkemesi kararının “HÜKÜM” bölümünün (C) bendinin 2 numaralı alt bendinde sendikal tazminatın davalı işverence süresi içinde işe başlatılmaması şartına bağlanması hatalıdır.

Bölge Adliye Mahkemesi’nin temyiz edilen kararının bozularak ortadan kaldırılmasına ve Dairemizce 4857 sayılı İş Kanunu’nun 20/3. maddesi uyarınca aşağıdaki gibi karar vermek gerekmiştir.