Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2018/8611 K.2018/17931

Davacı vekili tarafından verilen 13.07.2018 havale tarihli dilekçede; Dairemizin 29.05.2018 tarihli, 2017/26535 E. ve 2018/12015 K. sayılı onama kararının maddi hataya dayalı olarak verildiği ileri sürülerek kararın ortadan kaldırılması ve hükmün bozulmasına karar verilmesi talep olunmuştur. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Davacının feshe konu işe girişteki beyanının işvereni yanıltıcı niteliğinin bulunup bulunmadığının yeterince irdelenmediği gözden kaçırılarak karar verildiği anlaşılmakla yukarıda tarih ve numarası belirtilen ONAMA KARARININ ORTADAN KALDIRILMASINA ve hükmün aşağıdaki şekilde bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti: Davacı vekili, müvekkilinin 04.01.2010 tarihinden itibaren davalıya ait işyerinde bulaşıkçı olarak çalışmakta iken, iş akdinin işyerinde başka bir akrabası çalışmasına karşın iş başvuru formunda bunu belirtmediği gerekçesiyle haksız olarak 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/II-a bendi uyarınca 26.05.2016 tarihinde tazminatsız feshedildiğini iddia ederek; feshin geçersizliğine, işe iadesine ve yasal sonuçlarına karar verilmesini talep etmiştir. B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili; davacının iş başvurusu sorusuna bilinçli olarak gerçek dışı beyanda bulunduğunu, anılan işe başvuru formunun dördüncü (son) sayfasının son paragrafında da yer alan, "işbu formda verilen cevapların bilgim dahilinde, gerçek, tam ve eksiksiz olduklarını beyan ederim.

İşe alındığım takdirde başvurumda veya görüşmeler sırasında vermiş olduğum bilgilerin yanlış veya sahte olmaları durumunda işten çıkartılmamın söz konusu olabileceğini kabul ve taahhüt ederim." açıklamasının altına el yazısı ile adını yazarak imzaladığını, aynı başvuru formunun sonunda gerçeğe aykırı beyanda bulunması halinde iş aktinin sonlandırılabileceğini de peşinen kabul ettiğini, davalı Şirket’in ...

Şirketi ile birleşmesinden sonra, Şirkette akrabaların aynı anda çalışmasının kesinlikle kabul edilmediğini savunarak davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

İlk Derece Mahkemesi’nce ". Fesih ihbarnamesi incelenmiş, davacının iş akdinin davalı işvereni yanıltma sebebiyle feshedildiği görülmüştür. Dayanak olarak iş başvuru formunda söz konusu şirkette yakınının çalışıp çalışmadığına yönelik sorunun doğru cevaplanmadığı ileri sürülmüş, işletmesel prensip olarak işyerinde akraba çalıştırılmadığı hususu davalı beyanlarından anlaşılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut deliller, dinlenen tanık anlatımları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacının somut olarak görevi dikkate alındığında, işyerinde yanıltıcı beyanda bulunarak, güveni kötüye kullandığı ileri sürülerek, işyerinde akraba çalıştırmama ilkesinin olduğu,

bu ilkenin özellikle performanslarda akrabaların birbirini değerlendirmesinin haksızlık olmaması yönünden bu şekilde prosedüre bağlandığı belirtilmiş ise de gerek davacının yaptığı iş gerek akrabasının yaptığı iş gözetildiğinde, böyle bir birbirlerinin performanslarına yönelik değerlendirme yapacak konumda bulunmadıkları, yine şirkette çalışan sayısı gözetildiğinde, olayın oluş şekli, tanık beyanları ve dosya kapsamı ve fesih sebebi de gözetilerek, hakkaniyet kuralları da dikkate alınarak değerlendirildiğinde, davacının sırf bu nedenle işten çıkartılması yaptırımının olaya göre çok ağır olduğu,

kaldı ki işverenin bu konuda titizlikle tam denetim yapma yükümlülüğünü yerine getirmediği, bu durumda davalı işverence yapılan feshin yeterli ve inandırıcı bulunmayarak, davacının iş akdinin geçerli nedenle feshedilmediği sonuç ve kanaatine varılarak, her ne kadar iş başvuru formunun imzalanmasında bu şekilde gerçeğe uygun olmayan beyanda bulunulması doğru bir davranış olarak nitelenmese de bu davranışın işverenin güvenini kötüye kullanma sayılıp, iş akdinin işverence haklı fesih sebebi sayılabilecek kadar ağır bir davranış olmadığı..." gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi'nin davanın kabulüne ilişkin kararına karşı davalı vekili tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

... Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesi’nce “. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 26. maddesinde "24 ve 25. maddelerde gösterilen ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallere dayanarak işçi veya işveren için tanınmış olan sözleşmeyi fesih yetkisi iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu, diğer tarafın öğrendiği günden başlayarak 6 iş günü geçtikten ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren 1 yıl sonra kullanılamaz" denilmektedir.

Davacının eyleminden itibaren 6 yıl geçmiş olmakla, 25/II-a kapsamında haklı nedenle fesih yapılması mümkün değildir.

Haklı fesih olmamakla birlikte, davacının işe girerken işverenliği yanıltıcı beyanda bulunduğu, bu şekilde işçi ve işveren arasındaki ... ilişkisinin zedelendiği, işverenin güvenini sarsan işçisi ile çalışmaya zorlanamayacağı, bu nedenle geçerli nedenle yapılan feshin koşullarının oluştuğu …” gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile davanın reddine karar verilmiştir.

D) Gerekçe:

Somut uyuşmazlıkta, davacının iş sözleşmesi işyerinde başka bir akrabası çalışmasına karşın bu konudaki iş başvurusu sorusuna bilinçli olarak gerçek dışı beyanda bulunması nedeniyle haklı olarak feshedilmiştir.

Dosya içeriğine göre; davacının iş başvuru formunu doldurduğu tarihte davalı işyerinde çalışan bir akrabasının olup olmadığının açıklığa kavuşturulması gereklidir. Her ne kadar fesihten önce davacının akrabası ile birlikte davalı işyerinde çalıştığı sabit ise de hangisinin ilk önce işe girdiği net değildir. Şayet davacının akrabası davacıdan sonra işe girmiş ise davacının işe başvuru formundaki beyanının gerçek dışı olduğundan bahsedilemeyeceği gibi bu konudaki işverenin denetim eksikliğinin sonuçlarına davacının katlanması da beklenilemez. Böyle bir durumda davacının kendisinden sonra işe giren akrabasını işverene bildirme yükümlülüğü de bulunmamaktadır.

Davacı davalıya ait işyerinde 04.01.2010 tarihinden itibaren bulaşıkçı olarak çalıştığı ve iş akdinin 26.05.2016 tarihinde sona erdirildiği, öte yandan davacı tarafça kardeşi olduğu açıklanan ve aynı gerekçeler ile iş akdi feshedildiği anlaşılan ....’nin ise davalı işyerine 05.05.2015 tarihinde işe girip 31.05.2016 tarihinde işine son verildiği görülmekle davacının iş başvurusu tarihinde davalı işyerinde çalışan bir akrabasının olmadığı izlenimi edinilmiştir. Ancak feshe dayanak yapılan akrabasının anılan şahıs olup olmadığı hususu, özellikle davacı vekilinin dava dilekçesindeki, “Davacı o tarihlerde işyerinde çalışan abisi ile konuşmadığından ve kasıtlı olarak kötü referans verebileceğini düşündüğünden hayır sütununu doldurmayı tercih etmiştir.” beyanı karşısında açık değildir.

Bu durumda Mahkemece yapılacak iş, fesih nedeni olarak gösterilen ve davacı ile birlikte çalıştığı söylenen akrabasının kim olduğu ve ne zaman işe başladığının somutlaştırılıp davacının işbaşvuru formunu doldurduğu tarihte işyeri çalışanı olup olmadığının araştırılması, şayet bu tarihte çalıştığının tespiti halinde şimdiki gibi davanın reddine, çalışmıyorsa da feshin haklı ve geçerli bir nedene dayanmadığının tespiti ile davanın kabulüne karar verilmesinden ibarettir.

Eksik incelemeyle sonuca gidilmesi bozmayı gerektirmiştir.