Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2019/3196 K.2019/19583

Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin kabul kararına karşı taraflar avukatları istinaf başvurusunda bulunmuştur. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi taraflar avukatlarının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi'nin kararı süresi içinde taraflar avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı iş akdinin sendikal nedenlerle feshedildiğini ileri sürerek, işe iade ve bağlı neticeleri ile sendikal tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, sektördeki ekonomik kriz nedeniyle işletmesel gereklilikle davacının iş akdinin feshedildiğini, sendikal bir sebebin bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk derece mahkemesince, davacının işe iadesine ve bağlı neticelere karar verilmiş, sendikal tazminat talebi reddedilmiştir.

D) İstinaf başvurusu :

İlk derece mahkemesinin kararına karşı, taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

E) İstinaf Sebepleri:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; sendikal tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

F) Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :

Bölge adliye mahkemesince, tarafların istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.

G) Temyiz başvurusu :

Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararına karşı davacı ve davalı vekillerince temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

H) Gerekçe:

Dosya içeriğine göre davacının iş sözleşmesi ekonomik nedenlerle feshedilmiş ise de işverence feshin geçerliliğinin ortaya konulamaması ve feshin son çare olması ilkesine aykırı davranılması nedeniyle feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine ilişkin verilen kararın istinaf talebinin esastan reddine yönelik Bölge Adliye Mahkemesi kararı isabetlidir.

İşverence yapılan feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Sendikal tazminat 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25'inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının, belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri veya belli bir sendikadaki üyeliği korumaları veya üyelikten istifa etmeleri şartına bağlı tutulamayacağı ilk fıkrada hükme bağlanmıştır. Sözü edilen maddenin ikinci fıkrasında ise, işverenin, sendika üyesi olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayrım yapamayacağı kuralı getirilmiştir.

İşverenin, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25'inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca iş sözleşmesini sendikal nedenlerle feshetmesi halinde işçi, 4857 sayılı Kanunun 18, 20 ve 21 inci madde hükümlerine göre dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. Ancak işçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez. İşçinin 4857 sayılı Kanunun yukarıdaki hükümlerine göre dava açmaması ayrıca sendikal tazminat talebini engellemez.

Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, iş yerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, iş yerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, iş yerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.

Dosya içeriğine göre 08/12/2015 tarihinde sendikaya üye olan davacının iş akdi hemen akabinde 31/12/2015 tarihinde feshedilmiştir.

Her ne kadar ilk derece mahkemesince davacının sendikal tazminat talebi işyerinde sendikalı işçilerin bulunduğu gerekçesiyle reddedilmiş ve Bölge Adliye Mahkemesi tarafından davacı vekilinin sendikal tazminat talebinin reddi kararına yönelik istinaf talebi esastan reddedilmiş ise de, davacı tanık anlatımlarından işyerinde 2015 yılı sonlarına doğru sendikal örgütlenmeye başladıkları, davacının da içinde bulunduğu ilk aşamada 4 kişinin sendikaya üye olduğu,

davacının işyerinde diğer arkadaşlarını sendikaya üye olmaları için davet ettiği ve üye olmalarını sağladığı ve kısa bir süre sonra sendikalı olan davacı, temyiz incelemesi 2018/1297 esas sayılı dosyası ile yapılan ve aynı nedenle işten çıkartılan, sendikal tazminat talebinin kabulüne karar verilen ... ve 2018/6838 esas sayılı dosya ile yapılan ... 'ün işten çıkartıldıkları, yöneticileri ...'ın o dönemde "sendika ile alakalı işlerde uğraşmayın bu işler iyilik getirmez" diye üstü kapalı konuştuğu belirtilmiştir.

Doya içinde bulunan, ... Sendikası'ndan gönderilen belgelerden; davalı iş yerinde örgütlenme çalışmasına başlandığı 08/12/2015 tarihinden itibaren 8 işçinin sendikaya üye olduğu ve 3 işçinin ise sendikalı olduğu gerekçesiyle işten çıkartıldıkları belirtilmiştir. Davacının 08/12/2015 tarihinde ... Sendikası'na üye olduğu anlaşılmıştır. Dosya kapsamında davalı işveren geçerli fesih sebebini ispatlayamamıştır.

Tanık anlatımlarında işyerinde 2015 yılı sonunda sendikal örgütlenme başladığı ve davacının da içinde bulunduğu ... Sendikası'na üye olan 3 kişinin akabinde iş akitlerinin feshedildiği ve işyerinde yöneticilerin sendika ile uğraşmamalarını belirttiği beyan edilmiştir.

Bu durumda dosyadaki tüm belgeler tanık anlatımları, olayların seyri bir arada değerlendirildiğinde ve işyerinde ekonomik nedenle davacının ve emsal dosya davacısı ... ve ...'ün iş akitlerinin feshedilmiş olması ve sendikalı olmayıp da iş akdi feshedilen işçilerin bulunmaması da göz önünde bulundurulduğunda; davacının iş yerinde örgütlenme çalışmasına başlayan ...

Sendikası'na üye olması ve sendikal örgütlenme içinde yer alması nedenleri ile davalı işverenin davacının sendika seçme özgürlüğüne ve sendikal haklarına engel olmak amacıyla sendikal nedenlerle iş akdini fesh ettiği ve tüm bu nedenlerle iş akdi feshinin sendikal nedene dayandığı anlaşılmakla davacının sendikal tazminat talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi’nin ve ilk derece mahkemesinin kararlarının bozularak ortadan kaldırılmasına ve Dairemizce 4857 sayılı İş Kanunu’nun 20/3. maddesi uyarınca aşağıdaki gibi karar vermek gerekmiştir.

Hüküm: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Bölge Adliye Mahkemesi ile İlk Derece Mahkemesinin kararlarının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2- Davanın kabulü ile feshin geçersizliğine ve davacının İŞE İADESİNE,

3-4857 sayılı İş Kanununun 21. Maddesine göre, davacının yasal süre içerisinde işverene başvurusu üzerine işverence işe başlatılması veya başlatılmaması şartına bağlı olmaksızın tazminat miktarının 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 25. maddesi uyarınca davacının 1 yıllık brüt ücreti tutarında belirlenmesine,

4-Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içerisinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aylık ücret ve diğer haklarının davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine,

5-Alınması gereken 44,40 TL karar-ilam harcından peşin alınan 29,20 TL'nin mahsubu ile bakiye 15,20 TL karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

6-Davacının yaptığı harçlar dahil toplam 348,70 TL. yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

8- Taraflarca yatırılan gider avansının varsa kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve isteği halinde ilgilisine iadesine,