Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2019/6560 K.2019/16990

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı T.C. ... vekili tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin 5. Kolordu Komutanlığı’nın ... Kışlası Kreş ve Gündüz Bakımevinde 11.07.2005-12.12.2011 tarihleri arasında çalıştığını, işine son verildikten sonra sigorta başlangıcının 01.01.2008 olduğunun öğrenilmesi üzerine ... İş Mahkemesi’ne hizmet tespiti davası açtığını, müvekkilinin asgari ücretle çalıştığını, başkaca sosyal yardımının olmadığını, 2011 yılı Eylül ayında izne çıkarıldığını, bir daha iş başı yaptırılmadığını, müvekkilinin haklı bir neden olmadan işine son verildiğini ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatları ile ücret alacağının davalıdan tahsilini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı T.C. ... vekili, davanın haksız ve yersiz açıldığını, 5. Kolordu Komutanlığının husumet ehliyetinin olmadığını, davanın T.C. ...’na yöneltilmesi gerektiğini, davacının 01.01.2008 tarihinde işe başladığını, 01.09.2011-30.09.2011, 01.10.2011-30.11.2011 ve 01.12.2011-12.12.2011 tarihleri arasında ücretsiz izne çıkarıldığını, gündüz bakımevinde öğretim için gelen işçi bulunmaması nedeniyle işine son verileceğine ilişkin 27.09.2011 tarihinde ihtarda bulunulduğunu ve iş akdinin haklı olarak feshedildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti ve Yargılama Süreci:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının iş akdinin tazminat gerektirmeyecek şekilde son bulduğunun ispatının davalı işveren tarafından yerine getirilmediği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı T.C. ... vekili tarafından temyiz edilmiş ve Dairemizce bozulmuştur.

Bozma ilamında özetle; “Dairemizce, işverenin tek taraflı olarak ücretsiz izin uygulamasına gitmesi halinde, bunu kabul etmeyen işçi yönünden “işverenin feshi” olarak değerlendirilmektedir.

Somut uyuşmazlıkta, dava dilekçesinde davacının 01.10.2011 tarihinde ücretsiz izne çıkarıldığı ve bir daha işbaşı yaptırılmadığı iddia edilmiş, davalı işveren davacının 01.09.2011 tarihinde ücretsiz izne ayrıldığını savunmuştur.

Mahkemece dinlenen davacı tanıklarının, 2011/Eylül ayında işverence davacının iş akdinin feshedildiğini beyan ettikleri görülmüştür.

Dosya içeriği, tanık anlatımları ve hizmet cetveline göre, davacının 01.09.2011 tarihinde işverence tek taraflı olarak ücretsiz izne çıkarıldığı, bunun işveren feshi niteliğinde olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece; davacının davalı işverene ait işyerinde 11.07.2005-01.09.2011 tarihleri arasında 6 yıl, 1 ay, 21 gün çalıştığı kabul edilerek kıdem tazminatının hesaplatılıp hüküm altına alınması gerekirken, fesih tarihinin 12.12.2011 olduğu kabulüyle 6 yıl, 5 ay, 1 gün üzerinden kıdem tazminatı alacağı hesaplayan bilirkişi raporuna itibarla karar verilmesi hatalıdır.

Davacının temyizi bulunmadığından, Mahkemece verilecek yeni kararda kıdem tazminatında faiz başlangıç tarihi yönünden davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözden kaçırılmamalıdır.

Davacının davalı işverene ait işyerinde 2011/Eylül ayında fiilen çalışmadığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Buna göre Mahkemece, davacının 2011/Eylül ayı ücret alacağı talebinin reddine karar verilmesi gerekirken, talebin kabulüne karar verilmesi isabetsizdir.

Mahkemece gerekçeli karar başlığında tüzel kişiliği ve taraf ehliyeti bulunmayan 5.Kolordu Komutanlığı Kop ... Kışlası Kreş ve Gündüz Bakımevi Müdürlüğü'nün ayrı bir davalı varmış gibi yazılması da ayrıca hatalıdır.” gerekçeleri belirtilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyulmuş ve yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Bozmadan sonra verilen karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dava tarihi 16.01.2012 olmasına rağmen gerekçeli karar başlığında 16.01.2018 olarak yazılması mahallinde düzeltilebilir maddi hata kabul edilmiştir.

2-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

3-Vermiş olduğu bir hüküm Yargıtay tarafından bozulan ve Yargıtay'ın bu bozma kararına gerek iradi ve gerekse kanuni şekilde uymuş olan yerel mahkeme, bozma kararı doğrultusunda inceleme yapmak ve hüküm kurmak zorundadır. Mahkeme uyma kararını kaldırarak, direnme kararı veremeyeceği gibi, hükmünün bozma kararının kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan bölümleri hakkında da farklı bir karar vermeden yeniden hükümde karar vermek zorundadır.

Bozmaya uyulmakla bozma lehine olan taraf yararına usulü kazanılmış hak doğmuş olur. Hükmün bir kısmının bozma kapsamı dışında bırakılmasının amacı bu kısımların doğru olduğunu belirlemek, bozmanın sınırlarını çizmek ve bu şekilde usulü kazanılmış hakları oluşturup, korumaktır. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usulü kazanılmış hak oluşturur.

Mahkemece bozma öncesi ilk kararda kıdem tazminatına 12/12/2011 tarihinden itibaren faiz yürütülmesine karar verildiği, bozma ilamında fesih tarihinin 01/09/2011 olduğu ancak davacının temyizi bulunmadığından verilecek yeni kararda kıdem tazminatında faiz başlangıç tarihi yönünden davalı lehine oluşan usulü kazanılmış hakkın gözden kaçırılmaması gerektiğinin belirtildiği, Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karşın kıdem tazminatına 11/09/2011 tarihinden itibaren faiz yürütülmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durum, bozmaya uyulmakla davalı lehine oluşan usulü kazanılmış hak ilkesine aykırı olup bozma sebebi ise de, bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden hükmün HMK'nın geçici 3/2. maddesi yollaması ile HUMK'un 438/7. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.