Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2020/1009 K.2020/4451

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davalı Bakanlık müfettişleri tarafından tanzim olunan ve davacı şirket ile dava dışı ... Büyük Mağazacılık A.Ş. arasında muvazaalı ilişkinin bulunduğu yönünde tespitler içeren 31/05/2011 tarih ve M.Y.36-H.K.41 numaralı raporun iptali ile davacı şirket ile dava dışı ... Büyük Mağazacılık A.Ş. arasında asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Bakanlık vekili, iptali istenen müfettiş raporundaki tespit ve değerlendirmelerin hukuka uygun olduğunu, taraflar arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Bozma İlamı ve Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Yerel mahkemenin kararı Dairemizin 11.10.2017 tarih ve 2017/23611 Esas, 2017/15450 Karar sayılı ilamı ile, daha önce bu konuda mahkemelerce verilen raporun iptaline ilişkin kararların kesin olarak verildiğinden Yargıtay denetiminden geçmeksizin kesinleştiği belirtilmiş, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İstanbul Bölge Müdürlüğü İş Müfettişleri tarafından düzenlenen rapordaki tespitler üzerinde durularak, belirtilen hususlarda gerekli araştırmanın yapılması ve İstanbul 7. İş Mahkemesinin dosyası ile birlikte değerlendirilerek sonuca gidilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkemece bozmaya uyulmasına, davanın kabulüne, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İstanbul Bölge Müdürlüğü İş Müfettişleri tarafından düzenlenen 31/05/2011 tarih, MY36-HK 41 sayılı raporun iptaline, ... Spor Giyim Teks.Konf. ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ile ... Büyük Mağazacılık A.Ş. arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunmadığının tespitine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İstanbul Bölge Müdürlüğü vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Dairemizin 11.10.2017 tarih ve 2017/23611 Esas, 2017/15450 Karar sayılı ilamı ile; "...Gerek davacı ile ... Büyük Mağazacılık A.Ş. arasında gerek ...

A.Ş. ile konsinye işçiler arasında ve gerekse davacı şirket ile konsinye işçiler arasındaki ilişkilerin hukuki nitelikleri saptanmadan, davacı şirkette çalışan işçilerin işyeri özlük dosyaları getirtilmeden, davacı şirket ile konsinye işçi adı altında çalıştırılan işçiler arasında imzalanan iş sözleşmeleri celbedilmeden, konsinye işçi adı altında çalıştırılan ve resmi kayıtlarda davacı şirketin işçisi olarak görünen işçilerin ne zamandan beri davacı şirketin işçisi olarak ...

Büyük Mağazacılık A.Ş.'nin işyerlerinde çalıştıkları, bu işçilerin hangi işyerlerinde çalıştıkları, çalışma şekilleri, söz konusu işçilerin kim tarafından işe alındığı, işçilerin görev tanımları ve yaptıkları işler, çalıştıkları işyerlerindeki işleyiş, çalışma şartları, işyeri kuralları ve uygulamaları, işçilerin yıllık izinlerini nasıl kullandıkları, izne çıkma tarihlerinin ve izin sürelerinin kim tarafından tespit edildiği, işçilerin ücretlerinin kim tarafından ödendiği saptanmadan, konsinye mal tedarik eden firmalar ile ...

Büyük Mağazacılık A.Ş. arasında imzalanan konsinye satış sözleşmesi uyarınca tedarik edilen malların mağazaya girişinden satışına kadar olan ekonomik, ticari, işletmesel ve muhasebe uygulamalarına dair süreçler tespit edilmeden, konsinye mal tedarik eden firmalar ile ...

Büyük Mağazacılık A.Ş. arasında imzalanan konsinye satış sözleşmesi uyarınca satışı yapılan mallardan elde edilecek gelirin paylaşımı konusundaki fiili uygulama tespit edilmeden ve en önemlisi yukardaki asıl-alt işveren ilişkisinin hukuki normatif düzenlemeler ve ilkelere göre inceleme ve araştırma yapılmadan karar verilmesi hatalıdır.

Bu nedenle, yukarıda belirtilen ilkeler kapsamında tüm bilgi ve belgeler celbedildikten sonra, işyerinde gerekirse uzman bilirkişiler eşliğinde keşif yapılarak ve İstanbul 7. İş Mahkemesinin 2016/209 Esas sayılı dosyası ile birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir." şeklinde mahkemece araştırılması istenilen ve dikkate edilmesi gereken hususlar belirtilerek bozma kararı verilmiştir.

Mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunda; "davadışı şiket mağazalarında geçici olarak görev yapan personelin gerçekte davacı şirketin personeli olduğu, her türlü maaş, izin vb. özlük haklarının davacı şirket tarafından karşılandığı, yemek ve yol ihtiyacının dava dışı şirketin fatura ile talep ederek karşılandığı, ... Büyük Mağazacılık A.Ş. ile konsinye işçiler bakımından ...

Büyük Mağazacılık A.Ş. nin işveren sıfatı bulunmadığı" tespitinde bulunulmuş ise de, raporda bozma ilamında da belirtilen gerek davacı ile ... Büyük Mağazacılık A.Ş. arasında gerek ...

Büyük Mağazacılık A.Ş. ile konsinye işçiler arasında ve gerekse davacı şirket ile konsinye işçiler arasındaki ilişkilerin hukuki niteliklerinin saptanmadığı, sözleşmelerin incelenmediği, işçilerin çalışma şekilleri, işçilerin kim tarafından işe alındığı, görev tanımları ile yaptıkları işler, işyerindeki işleyiş, çalışma şartları, işyeri kuralları ve uygulamaları ile ilgili herhangi bir inceleme yapılmadığı anlaşılmıştır.

Mahkemece kesinleşen İstanbul 7. İş Mahkemesi'nin 2016/209 Esas sayılı dosyası da değerlendirilmemiştir. İstanbul 7. İş Mahkemesi'nin dosyasında düzenlenen raporda çalıştırılan personele ilişkin konsinye sözleşme hükümleri de incelenmiş olup, her iki rapor karşılaştırıldığında işbu dosyada alınan raporun yetersiz olduğu görülmüştür.

Mahkemece yapılacak iş, Dairemizin 11.10.2017 tarih ve 2017/23611 Esas, 2017/15450 Karar sayılı bozma ilamında belirtilen hususların araştırılması için, İstanbul 7. İş Mahkemesinin dosyasında görevlendirilen bilirkişiler görevlendirilerek yeni bir bilirkişi raporu almak ve sonucuna göre karar vermektir. Eksik incelemeye dayalı rapor esas alınarak karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç: