Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2020/2483 K.2021/4141

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin sayaç okuma görevlisi olarak çalıştığını ve davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu ileri sürerek, ... çalışanı olduğunun tespiti ile bir kısım işçilik alacaklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk Derece Mahkemesince, davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğu gerekçesine yer verilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı her iki davalı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu:

Kararı, davalılar vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre; davalıların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında davacının yıllık izin ücreti alacağının bulunup bulunmadığı noktasında uyuşmazlık vardır.

4857 sayılı Kanun'un 59. maddesinde, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, işçiye kullandırılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretlerin son ücret üzerinden ödeneceği hükme bağlanmıştır. Yıllık izin hakkının ücrete dönüşmesi için iş sözleşmesinin feshi şarttır. Bu noktada, sözleşmenin sona erme şeklinin ve haklı nedene dayanıp dayanmadığının önemi bulunmamaktadır.

Yıllık izinlerin kullandırıldığı noktasında ispat yükü işverene aittir. İşveren yıllık izinlerin kullandırıldığını imzalı izin defteri veya eşdeğer bir belge ile kanıtlamalıdır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 31. maddesinde, hakimin davayı aydınlatma ödevi düzenlenmiş olup, madde uyarınca, hakim uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabileceği, soru sorabileceği ve delil gösterilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir.

Somut uyuşmazlıkta, sunulan bir kısım imzasız bordrolarda yıllık izin ücreti adı altında tahakkuklar yapıldığı görülmüştür. Bordrolar imzasız olduğundan ve bu günlerde izin kullandırıldığı yönünde ayrıca imzalı izin defteri dosyaya ibraz edilmediğinden, bu bordroların değerlendirilmemesi yerindedir.

Ancak davalıya ait iş yerinde 14.06.1999-30.10.2015 tarihleri arasında çalışması bulunan davacının çalışma süresi boyunca hiç izin kullanmadığının kabulüne göre yıllık ücretli izin karşılığı alacak hesabı hayatın olağan akışına aykırı olduğundan, 6100 sayılı HMK 31. maddesi uyarınca hakimin davayı aydınlatma ödevi kapsamında 14 yılı aşkın bir süre boyunca izin kullanıp kullanmadığı hususunun davacı asile açıklattırılması, davacı beyanı ile tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir.

3-Dosyaya davacı tarafça imzalı, 1.8.2013- 30.10.2015 dönemi çalışmasının emeklilikle sona erdiği ve kıdem tazminatı olarak net 5.708,05 TL ödeneceği yazılı “kıdem ve ihbar tazminatı bordrosu” sunulmuştur. Bu belge hakkında da bir değerlendirme yapılmadığı görülmekle, söz konusu belgenin davacı asilden sorulması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.