Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2020/2909 K.2020/9398

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılardan ... vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının 01.01.1995 – 01.05.2014 tarihleri arasında ... Üniversitesi bünyesinde ve ... Temizlik Ltd. Şti.’de en sonda ... şirketinde ...

Üniversitesi Eğitim Fakültesinde temizlik, evrak memurluğu, genel işlerde çalıştığını ve emekli olduğunu, en son asgari ücret üzerinden brüt 1.071.00 TL ücret aldığını, çalışma koşullarını, işi, saatini ve yerini Üniversitenin belirlediğini, resmi kurumlara karşı idari işlemlerin ise alt işveren şirket üzerinden görüldüğünü, yasal yükümlülüklerden kurtulmak için ayrı işveren işçisi gibi gösterilerek muvazaa yapıldığını, yapılan işin mahiyeti ve işçininçalışması birlikte değerlendirildiğinde asıl ve alt işverenlerin bulunduğunu, davacının emekliliğe hak kazandığını ve emekli olarak işten ayrıldığını,

emekli olma sebebiyle kıdem tazminatına hak kazandığı ve davalılara müracaat ettiği halde bu alacaklarının ödenmediğini, davalıların birlikte sorumlu olduklarını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1.000.00.TL kıdem tazminatının dava tarihinden itibaren işletilecek en yüksek banka mevduat faiz oranı ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Üniversitesi Rektörlüğü Cevabının Özeti:

Davalı ... Üniversitesi Rektörlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle. Üniversite bünyesindeki ...

Tıp Merkezi Hastanesi ile diğer birimlerde alt birim hizmetlerinin kadrolu elemanı olmadığı için hizmet alım işi ihale ile müteahhit şirketler tarafından yapıldığını, davacının1.1.1995 – 1.5.2014 tarihleri arasında üniversiteye bağlı birimlerde aralıksız çalıştığı, dava edilen firmalar dışında başkaca firmalarda da farklı zamanlarda çalıştığı, yine 1.5.1995 – 30.4.2014 tarihleri arasında ... Temizlik, ..., ... İnş., ... Ltd. Şti de, ... Tem. Ltd.Şti. de, ... Hiz., ...

Ltd.Şti de ve en son davalı ...Temizlik Ltd.

Şti. de çalıştığını belirli zaman dilimlerinde işin gördürüldüğünü, 1.5.2014 tarihinde emekli olması nedeni ile işten ayrıldığı iddiasının doğru olmadığını, davacı ile Üniversite arasında işçi-işveren ilişkisinin bulunmadığını,çeşitli firmalarda temizilik elamanı olarak üniversitenin çeşitli birimlerinde çalıştığını, keza firmalar ile yaptıkları sözleşmelerde işçilerin kıdem ve diğer tazminat alacaklarından yüklenici firmaların sorumlu tutulduklarını, kendilerinin asıl işveren olarak nitelendirilemeyeceklerini, tazminat sorumluluklarının bulunmadığını,

tazminat sorumluluğunun ihaleyi alan firmalara ait olduğunu dolayısıyla davanın öncelikle husumet yönünden aksi halde esas yönünden reddini ve davanın diğer şirketlere ihbarını talep etmişlerdir.

Davalı ... Tur. Ltd.. Şti ve ... Temizlik Bilgi Sis. ve Tic. Ltd. Şti. Cevabının Özeti:

Davalılardan ... Tur. Ltd.. Şti ve ... Temizlik Bilgi Sis. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının asıl işveren olan davalılardan ...

Ünıversitesi Rektorlugunün işçisi olduğu, davacının davalı şirketlerde çalışan olarak görünmekte ise de tüm çalışmanın asıl işveren olan üniversitede geçtiğini, kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, bildirilen çalışma sürelerini kabul etmediklerini, diğer taşeron şirketlerin müvekkilleriyle hukuki bir ilişkisinin olmadığını, kabul etmemekle birlikte varsa kendi dönemlerine ilişikin kıdem tazminatından sorumlu olabileceklerini, kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, bildirilen çalışma sürelerine itiraz ettiklerini, tüm taşeron şirketlerin davaya dahil edilmelerini, davanın açılmasına sebebiyet vermediklerini ileri sürerek,

davanın husumet ve ayrıca esastan reddini istemişlerdir.

Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Temyiz: Kararı davalı ... Üniversitesi Rektörlüğü vekili temyiz etmiştir. Gerekçe: 1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Bilindiği üzere. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda "usuli kazanılmış hak" kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir.

Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.Bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar.

“Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince de, sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 esas, 2006/521 sayılı kararı).

Somut olayda, mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verildiği halde bozma ilamında belirtilen şekilde davacının 01.10.2003-30.11.2004 tarihleri arasında farklı sicil numaraları altında ... Tem. İnşa. Güv. Gıda Yem. Ürt. Hiz. Ltd.

Şti‘de çalıştığı dönemlerin davalı Üniversite yanında geçip geçmediğinin tespiti için bu şirkete ait ticaret sicil kayıtları, Sosyal Güvenlik Kurumu tescil görüntüleme bilgileri getirtilmesi ve davalı şirketin anılan dönemlerde bu ... yerinden ihale ile ... alıp almadığı,

aralarında asıl alt işveren ilişkisi bulunup bulunmadığı Sosyal Güvenlik Kurumu ve davalı Üniversiteden sorulmak ve varsa ilgili ihale sözleşmeleri ve ekleri de dosyaya kazandırılmak sureti ile araştırma yapılarak ve dosyadaki diğer delillerde birlikte değerlendirilerek davacının davalı yanında geçen hizmet süresinin tereddüte mahal vermeyecek şekilde tespit edilmesi gerekirken işaret edilen bozma gerekleri yerine getirilmeyerek karar verildiği anlaşılmıştır.

Hal böyle iken mahkemece, bozmaya uyulmakla gerçekleşen usuli kazanılmış hak nazara alınarak, hükmüne uyulan bozma gereklerinin yerine getirilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.