Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2020/3024 K.2020/10255

Davacı vekili; davacının, davalı kurumda şoför olarak 08.00-17.00 saatleri arasında çalıştığını, kurum tarafından verilen işlerde fazla mesaiye kaldığını, bazen hafta sonları ve resmi dini bayramlarda da çalıştırıldığını, Türk Hava Kurumu'nun deri toplama faaliyetlerinde görevlendirildiğini, fazla mesailerden sonra izin verilmediğini ve ücretlerinin ödenmediğini, geçen seneye ait harcırah bedelini alamadığını, son 5 yıla ait fazla çalışma ücreti, ulusal bayram genel tatil ücreti, hafta tatili ücreti ve 1 senelik harcırah bedelinin tahsilini talep ve dava etmiştir. Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili; bölge müdürlüğünün tüzel kişiliğinin olmadığını, 04.07.2011 tarihinden önce işçilerin İl Çevre ve Orman Müdürlüğü bünyesinde çalıştığını, Kasım 2011 öncesi için Bakanlığın taraf sıfatı bulunmadığını, davacının 12.09.2013 tarihine kadar talebinin bulunmadığını, işçilerin fazla mesai yapmaları halinde fazla mesai cetvelleri tanzim edilerek idareye teslim ettiklerini ve fazla mesai ücretlerini talep ettiklerini ancak davacının böyle bir talebinin olmadığını, taşıt görev emirlerinin şöförlerin kendileri tarafından doldurulduğunu,

göreve çıkış saatini yazdıktan sonra dönüşünün belli olmaması nedeniyle şoförlerin insiyatifinde olduğunu, hizmet binasındaki kameraların incelenmesinde davacının aracının bazı tarihlerde dönüş saati bölümünde yazan saatten önce otoparkta olduğunun görüldüğünü, feribot geçiş saatleri incelendiğinde, yazılan saat ile dönüş saati arasında çok farkın olduğunun görüleceğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk Derece Mahkemesince, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, sadece fazla çalışma konusunda istinaf başvurusunda bulunulduğu, davalı vekilinin bu husustaki diğer istinaf sebepleri yerinde olmamakla birlikte; puantaj kayıtlarında işe giriş çıkış saatlerin belirtilmemiş olması, bu kayıtların imza içermemesi, fazla çalışma saatlerinin tanık beyanlarına göre hesaplanmış olması, işyerine erken veya geç dönen araçların davacının kullanımındaki araç olduğunun tespit edilememiş olması, zaman zaman davacının da erken dönmüş olma ihtimali bulunmasına göre hesaplanan fazla çalışma ücretinden indirim yapılması gerektiğinin düşünülmemiş olmasının hatalı olduğu gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmuştur.

Temyiz Başvurusu:

Kararı, katılma yolu ile davacı ve davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesiyle yapılan inceleme sonucunda, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına ve istinaf başvurusunda bildirilmeyen sebeplerin temyiz aşamasında dikkate alınmasının mümkün bulunmamasına göre, bölge adliye mahkemesi kararının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan yönleri usul ve kanuna uygun görülmüştür

2-Davacı işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir.

İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda ise işçinin ihtirazi kayıt ileri sürmesi beklenemeyeceğinden, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının her türlü delil ile ispatı mümkündür.

Somut uyuşmazlıkta, İlk derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda kayıtlara göre tek tek irdeleme yapılmaksızın davacının genel olarak haftanın 5 günü günlük ortalama 13 saat 1.5 saat ara dinlenme süresi kullanarak haftada 12.5 saat fazla çalışma yaptığı kabulüne göre hesaplama yapılmış, ilk derece mahkemesi rapora itibar ederek hüküm kurmuştur. Bölge Adliye Mahkemesi ise tanık anlatımlarına dayalı olması sebebiyle bu hesaplamadan makul oranda bir indirim yapılması gerektiğini kabul etmiştir. Ne varki; yapılan araştırma hüküm kurmaya elverişli olmadığı gibi hesaplama da dosya içeriğine uygun değildir.

Davacı ile birlikte dava açan işçilerin aynı mahiyetteki dava dosyalarında verilen kararların Dairemizin 2015/34295 Esas, 2015/34296 Esas ve 2015/34297 Esas numaralarında temyiz incelemesine tabi tutulduğu, mahkemelerin hükme esas aldıkları bilirkişi raporlarında fazla çalışmaların tek tek kayıtlara göre hesaplandığı ve kayda dayalı hesap yapılması sebebiyle indirim yapılmaksızın hesaplanan miktarın hüküm altına alındığı kararların sadece harç yönünden düzeltilerek onandığı görülmektedir.

Sözü edilen dava dosyalarında kayıtların dikkate alındığı ve hesaplama yönteminin temyiz incelemesinden geçtiği dikkate alındığında; eldeki dava dosyasında da hesaplama kayıtlara göre ve her hafta için tek tek yapılmalıdır. Bu şekilde her hafta için ayrı ayrı hesap yapılması yerine ortalama çalışma saatlerinin belirlenmesi hatalıdır.

Öte yandan, dosyaya sunulan puantaj kayıtlarının bazılarında fazla çalışma tahakkuku bulunduğu bu kayıtlar imzalı olmamakla birlikte eki cetvelde davacının çalıştığı günler ve çalışma saatlerinin yazılı olduğu ve fazla çalışma göstergesi bu cetvellerin davacı imzalı olduğu görülmektedir.

Açıklanan sebeplerle, dosyada bulunan taşıt görev emirleri incelenerek davacının her hafta için çalışma saatleri bu kayıtlara göre tek tek belirlenmelidir. Hesaplamada, kayıt sunulmayan günler için normal mesai saatleri, taşıt görev emri bulunan günler için ise bu belgelerdeki mesaiye erken giriş ve mesaiden geç çıkışlar dikkate alınarak sonuca gidilmelidir.

Taşıt görev emirlerinin düzenlendiği günler için örneğin göreve saat 10.00 da çıkılmış ise bile mesainin saat 8.00 de başladığı kabul edilerek ve taşıt görev emirlerindeki dönüş saati mesai bitimi olan 17.00 öncesi ise mesai bitimi 17.00 olarak, cumartesi günü 13.00 öncesi ise mesai bitimi bugün için 13.00 olarak, dönüş saati mesai bitiminden sonra örneğin 19.00 ise taşıt görev emrindeki 19.00 olan bu dönüş saati esas alınarak günlük ve haftalık çalışma süresi her hafta için günlük çalışma süresine göre belirlenecek yasal ara dinlenme süresi de düşülerek ayrı ayrı hesaplanmalıdır.

Ayrıca, puantaj kayıtlarının eklerindeki fazla çalışma cetvelleri değerlendirilmeli, bu cetvellere göre ödeme yapılıp yapılmadığı belirlenmelidir. Davalının temyiz itirazları bu yönüyle yerinde bulunmuştur.