Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2020/5031 K.2021/3082

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı ... Üretim A.Ş vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalı ... Üretim A.Ş.’ye ait Gezende HES İşletme Müdürlüğünün Bozyazı’daki işyerinde ... teknisyeni olarak 05/10/2000-18/05/2016 tarihleri arasında çalıştığını, son ücretinin 3.300,00 TL olduğunu, iş sözleşmesinin diğer davalı son alt işveren tarafından haklı bir neden olmadan feshedildiğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti ile ücret alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ... Üretim A.Ş. vekili, zamanaşımı definde bulunduklarını, hizmet alım yoluyla diğer davalı tarafından işletilen Anamur Hidroelektrik Santralinde çalıştığını, ihale ile iş alan firma ile sözleşmenin anahtar teslimi iş yapma sözleşmesi olduğunu, kurumun ihale makamı olduğunu, davacı ile kurum arasında iş sözleşmesi bulunmadığını, davanın husumet yönünden reddedilmesi gerektiğini,reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalı davaya cevap vermemiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulü ile kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti alacaklarının davalılardan tahsiline, fazla çalışma ücreti ile ücret alacağı taleplerinin ise reddine dair karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davalı ... Üretim A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından, istinaf dilekçesinde bildirilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, davalı ... Üretim A.Ş.’nin vekalet ücreti miktarına yönelik istinaf başvurusunun yerinde olduğu anlaşıldığından, bu yöndeki istinaf başvurusunun kabulüne ve İlk Derece Mahkemesi kararının vekalet ücreti yönünden kaldırılmasına karar verilerek, kıdem tazminatı ile yıllık izin ücreti alacağının davalılardan tahsiline dair hüküm oyçokluğu ile kurulmuştur.

Kısmi muhalefet görüşünde ise, davalılar arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu, böylece davalıların talep edilen alacaklardan birlikte sorumlu oldukları, buna göre kararda gerek hükmedilen alacaklar gerekse yargılama giderlerinin “müştereken müteselsilen” tahsiline karar verilmesi gerektiği, aksinin infazda tereddüt yaratacağı gerekçesi ile çoğunluk görüşüne katılınmadığı belirtilmiştir.

Temyiz:

Karar yasal süresi içerisinde davalı ... Üretim A.Ş.vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

1-Dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesiyle yapılan inceleme sonucunda, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre ve somut olayda davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu, bu sorumluluğun yasal düzenleme gereği ‘birlikte sorumluluk’ yani ‘müşterek müteselsil sorumluluk’ olduğunun anlaşılmasına göre, hükmedilen alacakların “davalılardan” tahsiline karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından, Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı ... Üretim A.Ş. vekilinin temyizi yönünden aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan yönleri usul ve kanuna uygun görülmüştür.

2-Taraflar arasında, davacının yıllık izin ücreti alacağının miktarı noktasında uyuşmazlık vardır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 31. maddesinde hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir, soru sorabilir, delil gösterilmesini isteyebilir şeklinde düzenleme yapılarak hakime yargılama sonunda doğruya ulaşma görevini yüklemiştir. Anayasamızın 141. maddesine göre, yargı basit, çabuk ve ucuz gerçekleşmelidir.

Devlet yargının basit, ucuz ve çabuk gerçekleşmesi için gerekli düzenlemeleri yapmak durumundadır. Zira hakkın tanınması ve korunmasındaki gecikmeler, hukuk devleti ilkesi ile uyumlu değildir, adil yargılanma hakkını ihlâl eder. Bu sebeple yargılama sonucunda ulaşılacak hüküm, doğru, gecikmemiş ve kendisinden beklenen etkiyi gösteren bir niteliğe sahip olmalıdır.

Bundan dolayı belirsiz vakıaların açıklattırılmasına, eksikliklerin hâkim tarafından işaret edilerek taraflarca giderilerek yargılamanın uzatılmasının önüne geçilmesine ilişkin hâkimin davayı aydınlatma yükümlülüğü bulunmaktadır. Usul hukukunda bu yükümlülüğün anlamı, doğru hüküm kurulmasıdır. Bu hususta yapılacak bir inceleme içinse, tarafların iddialarını eksiksiz ve zaman, yer gibi somut unsurlarıyla tam bir açıklık içinde yargılamaya getirmeleri gerekmektedir.

Somut olayda davacı vekili süre belirtmeksizin davacının yıllık izin haklarının kullandırılmadığını iddia etmiştir. Mahkemece, davacının toplam hizmet süresince 15 yıllık dönemde 14,5 gün izin kullandığı kabul edilerek yıllık ücretli izin alacağı hüküm altına alınmıştır.

Davacının 15 yıllık çalışma süresi boyunca 14,5 gün yıllık izin kullanması hayatın olağan akışına terstir. Mahkemece, davacının davayı somutlaştırma yükü (HMK m.194), hakimin de davayı aydınlatma yükümlülüğü (HMK m. 31) bulunduğu göz önüne alınarak, davacının beyanı alınmalı, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilip, oluşacak sonuca göre karar verilmelidir. Eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup, kararın bu sebeple bozulması gerekmiştir.