Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2020/5609 K.2020/13977

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar Bakanlık ile Hizmet İş Sendikası ve ... vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına, Hizmet-İş Sendikası tarafından yapılan işkolu tespit başvurusu üzerine, Bakanlığın Yıldırım Belediyesi Sağlık İşleri Müdürlüğü işyerinin 20 nolu işyerine girdiğine karar verdiğini ve bu kararın 11/05/2016 tarih ve 29709 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığını, tespite konu işyerinin kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine göre 17 nolu Sağlık ve Sosyal Hizmetler işkoluna girdiğini, Sendikalar Kanununun 5. maddesi ve İşkolları Yönetmeliğine göre sağlık işleri müdürlüklerinde yapılan işlerin sağlık işkoluna girdiğini,

İşkolları Yönetmeliğinde 17 sıra numaralı Sağlık ve Sosyal Hizmetler işkoluna giren işlerin tek tek sayıldığını, “Hastaneler, bakım ve dinlenme evleri, doğum ve çocuk bakım evleri, kreşler, gibi sağlık kuruluşları ve benzerleriyle her türlü sağlık işlerinin” 17 sıra numaralı “Sağlık ve Sosyal Hizmetler” işkoluna gireceğinin tespit edildiğini, Bakanlık tarafından yapılan işkolu tespitinin hatalı olduğunu ileri sürerek 11/05/2016 tarih ve 29709 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2016/18 karar sayılı işkolu tespit kararının iptaline,

Bursa Yıldırım Belediyesi Sağlık İşleri Müdürlüğü işyerinin İşkolları Yönetmeliği’nin 17 nolu “Sağlık ve Sosyal Hizmetler” işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmesine talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

İstinaf başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı davalı Bakanlık ile Hizmet İş Sendikası ve ... istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı davalı Bakanlık ile Hizmet İş Sendikası ve ... temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

Gerekçe:

Uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 4 üncü ve 5 inci maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraz istemine ilişkindir.

Türk toplu iş hukukundaki normatif düzenlemelerde işkolu kavramı önemli bir yer tutmaktadır. 6356 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesine göre, sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyette bulunurlar. İşkolunun belirlenmesi konusunu düzenleyen 6356 sayılı Kanun'un 5 inci maddesine göre, işkolu tespiti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılacaktır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılan tespit ile ilgili kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasını müteakip, bu tespite karşı ilgililer, onbeş gün içinde dava açabilir. Belirtilen süre hak düşürücüdür.

6356 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre, işkolları, Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasına göre ise, bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır. Yine aynı maddede, bir işkoluna giren işlerin neler olacağının, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşü alınarak ve uluslararası normlar göz önünde bulundurularak, yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir.

İşkolu kavramı sendikaların faaliyet alanlarını belirleyen temel bir öğedir. Birbirine benzer işler bir hukuki kalıp altında toplu iş hukukuna sunulmaktadır.

İşkolu tespitinde birim olarak işyerinin esas alınacağı normatif düzenlemelerin tartışmasız bir sonucudur. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2 nci maddesinin gerekçesinde, işyeri, teknik bir amaca, diğer bir deyişle mal ve hizmet üretimine yönelik ve değişik unsurlardan meydana gelen bir birim olarak belirtilmiştir.

İşyerinin sınırlarının saptanmasında “işyerine bağlı yerler” ile “eklentiler” ve “araçların” bir birim kapsamında oldukları belirtildikten sonra özellikle bir işyerinin mal ve hizmet üretimi için ayrı bir alanı da kullanması halinde bunların tek işyeri mi yoksa birbirinden bağımsız işyerleri mi sayılacağı konusunda “amaçta birlik”, aynı teknik amaca bağlı olarak üretimde bulunma, nitelik yönünden bağlılık ile “yönetimde birlik”, aynı yönetim altında örgütlenmiş olma koşullarının aranacağı düzenlenmiştir.

Bu genel açıklamalar ışığında temyiz itirazlarının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Somut uyuşmazlıkta; ... tarafından 11/05/2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre “Yıldırım Belediyesi Sağlık İşleri Müdürlüğü’nde Bakanlığımızca yapılan incelemede; acil ve poliklinik hizmetleri, defin ruhsat hizmetleri, hasta nakil ve koruyucu sağlık hizmetlerinin yürütülmekte olduğu, yürütülen hizmetin 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilmiş olan belediyelerin yetki, görev ve sorumlulukları arasında yer aldığı, dolayısıyla yürütülen hizmetin bağımsız bir sağlık hizmeti olmadığı, belediye hizmeti odaklı bir sağlık hizmeti olduğundan yapılan işlerin İşkolları Yönetmeliğinin 20 sıra numaralı "Genel işler" işkolunda yer aldığı tespit edilmiştir” şeklinde işkolu tespit kararı verilmiştir.

Tespit konusu işyeri Yıldırım Belediyesine aittir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğine belediyeler, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla “sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir”.

Diğer taraftan İşkolları Yönetmeliğine göre de “Belediye hizmetleri” 20 sıra numaralı “Genel işler” işkoluna dahildir.

Somut uyuşmazlıkta dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgeler ile iş müfettişi raporu ve bilirkişi raporunda yer alan tespitler çerçevesinde, uyuşmazlık konusu işyerinde belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamında sağlık hizmeti yürütüldüğü anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalara göre somut uyuşmazlıkta belediyeye ait olan tespit konusu işyerinde belediye hizmeti niteliğinde faaliyet yürütüldüğünden, tespit konusu işyerinin “Genel işler” işkoluna dahil olduğu açıktır. Bu itibarla Bakanlık tarafından yapılan işkolu tespiti isabetli olduğundan davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

Belirtilen sebeplerle, 6356 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, hükümlerin bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.