Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2020/5880 K.2020/11091

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti: Davacı vekili, davacının yangın kulesinde yangın gözetleme işçisi olarak çalıştığını, davalı Kurumdaki çalışmaları sebebi ile ödenmeyen alacakları bulunduğunu ileri sürerek fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağının davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davalı Cevabının Özeti: Davalı vekili, yangın söndürme işinde işin niteliği gereği günlük mesaiye tabi olmadan çalışıldığını ve bu çalışma karşılığı kanuna ve toplu iş sözleşmelerine uygun olarak davacının yasal haklarının ödendiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk Derece Mahkemesince, Çanakkale Sulh Ceza Hakimliği’nin 2014/1466 D.iş sayılı dosyasında, Çanakkale Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü’nün 19/06/2015 tarih 2565 sayılı yazısı ile ...’nün üç ayrı işyerindeki çalışanlarına fazla çalışma karşılıklarını mevzuata uygun ödememesi sebebiyle idari para cezası verildiği, cezanın kesinleştiği.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın 06/01/2015 tarihli müfettiş İsrafil Güler ve Müfettiş yardımcısı İlker Can Sayım tarafından ...’nde 22/09/2014 - 30/09/2014 ile 25/11/2014 - 27/11/2014 tarihlerinde yapılan teftişe ilişkin rapor, tutanaklar ve diğer ekleri incelendiğinde,

birinci aşama teftişte,yangın müdahale ekiplerinin 24 saat nöbet esasına göre ve haftada 5,5 saat bir fiil işyerinde çalıştıkları,haftanın 5,5 günü işyerinde kaldıkları,haftanın 5 günü 24 saatlik çalışmaya tabi tutulduklarının anlaşıldığı bu işçilere haftalık 45 saati aşan çalışmaları için aylık 66 saat üzerinden fazla çalışma ödendiği,Yargıtayın yerleşik içtihatlarına göre 24 saatlik çalışmalarda ara dinlenmeleri düşüldüğünde, günlük çalışmanın 14 saat olarak kabul edildiği;

yangın müdahale ekiplerinde çalışan işçilere aylık 66 saati aşan çalışmaları için fazla çalışma ücretlerini toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre %75 zamlı olarak (yangın sezonu ile sınırlı kalmak üzere) ödenmesi gerektiği, ikinci aşama teftişte, yangın sezonunun sona erdiği,yangın müdahale ekiplerinde çalışanların çalışma saatlerinin haftalık 45 saate göre düzenlendiği, mevsimlik işçilerin işe başlama tarihlerine göre iş sözleşmesinin 9-26/11/2014 arasında değişik tarihlerde askıya alındığı,

gelecek yangın sezonunda tebligat doğrultusunda, işçilerin çalışma saatleri bakımından günlük 11 saat ve gece 7,5 saat sınırının aşılmaması hususuna uyulacağının beyan edildiği, dosya kapsamına göre davacının 24 saatlik zaman dilimi içersinde 14 saat çalıştığı, 7,5 saat normal mesai saati düşüldüğünde 6,5 saat fazla çalışma yapmış olduğu, yangın sezonunda pazar günü hafta tatili kullandırılmayanlara hafta içinde hafta tatili kullandırıldığından hafta tatili ücret alacağı oluşmadığı,

davacının dosya kapsamındaki belgeler ve tanık beyanları karşısında ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağına da hak kazandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu:

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesiyle yapılan inceleme sonucunda, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, Bölge Adliye Mahkemesi kararının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan yönleri usul ve kanuna uygun görülmüştür.

2-Davacı işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir.

İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda ise işçinin ihtirazi kayıt ileri sürmesi beklenemeyeceğinden, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının her türlü delil ile ispatı mümkündür.

Dairemizin görüşüne göre; orman yangın işçileri ile gözetleme kulelerinde görev yapan işçilerin görevleri itibariyle yangın döneminde bütün günü mesaiye hasretmesi mümkün olmayıp yapılan işin niteliği gereği ara dinlenmeleri normal mesai sistemine göre daha fazladır. Nitekim, orman yangın işçileri ile gözetleme kulelerinde görev yapan işçilere toplu iş sözleşmesi gereği fazla çalışma yapılsın veya yapılmasın günde üç saatlik fazla çalışma ücreti ödenmektedir. İşçinin günde üç saatten daha fazla çalıştığının yazılı delille (görev emirleri, çizelgeler, puantaj kaydı vs) ispatı halinde fazlasının ödenmesi gerekir. Aksi halde salt tanık beyanlarına göre fazla çalışma yapıldığının ispatı kabul edilemez.

Dosya içeriğine göre davacı, Çanakkale İşletme Müdürlüğü Kirazlı Orman İşletme Şefliğinde yangın gözetleme kulesinde kule görevlisi olarak çalışmıştır. Davacının üyesi olduğu sendika ile davalı arasında imzalan Toplu İş Sözleşmesinin 22/a maddesinde; haftada 45 saatten fazla yapılan her türlü çalışmaların fazla çalışma sayılacağı, fazla çalışma ücretlerinin saat ücretlerinin %75 fazlası üzerinden ödeneceği, fazla çalışmanın hesabında yarım saatten az sürelerin yarım saat,

yarım saati aşan sürelerin bir saat olarak değerlendirileceği” kabul edildikten başka (f) fıkrasında aynen "1 Haziran-31 Ekim tarihleri arasında günlük mesaiye tabi olmadan yangın gözetleme kulelerinde ve ilk müdahale ekiplerinde çalışan işçilerden idareye ait veya kiralık binalarda hizmete hazır halde bekletilenlere bu şekilde bekletilen her gün için günde üç saat fazla mesai ödeneceği, bunun dışındaki uygulanacak fazla çalışmalarda işverenin gerekli tedbirleri alacağı” kuralına yer verilmiştir.

Dosya kapsamı ve Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre, davacıya 1 Haziran-31 Ekim tarihleri arasında günlük mesaiye tabi olmadan yangın gözetleme kulelerinde çalıştığı dönem için Toplu İş Sözleşmelerde kararlaştırılan fazla çalışma ödemesi yapılmıştır.

Ancak, bilirkişi raporunda tanık beyanları ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın 06/01/2015 tarihli müfettiş İsrafil Güler ve Müfettiş yardımcısı İlker Can Sayım tarafından ...’nde 22/09/2014-30/09/2014 ile 25/11/2014-27/11/2014 tarihlerinde yapılan teftişe ilişkin rapor, tutanaklar ve diğer ekleri dikkate alınarak davacının 15.06.2010-14.01.2013 tarihleri arasında 01 Haziran -31 Ekim arası yangın sezonuna denk gelen dönemlerde, haftada 5 gün 24 saat, 1 gün de 5 saat çalıştırıldığı, 24 saat çalışmalarda Yargıtayın artık yerleşik içtihatlarına göre bu sürenin 14 saat kabul edildiği, günlük 3 saatin karşılığının zamlı olarak ödendiği, ancak 3 saati aşan sürelere ilişkin fazla çalışma alacağının hesaplanması gerektiği kabul edilmiştir.

Her ne kadar; 4857 sayılı Kanun'un 92. maddesinin 3. fıkrasında, "Çalışma hayatını izleme, denetleme ve teftişe yetkili iş müfettişleri ile işçi şikayetlerini incelemekle görevli bölge müdürlüğü memurları tarafından tutulan tutanaklar aksi ispatlanıncaya kadar geçerlidir. ” hükmüne yer verilmiş olup Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın sözü edilen kesinleşmiş raporları bu sebeple bağlayıcı ise de; davacının 15.01.2013 tarihinde emekli olduğu, bilirkişi raporunda belirtilenin aksine davacının teftiş tarihinden önce emekli olması sebebiyle isminin dosya içerisinde bulunan teftiş raporu ve eklerinde yer almadığı bu sebeple teftiş sırasında davacının çalışma şekline yönelik bir tespitte bulunulmadığı anlaşılmaktadır.

Şu halde, davacıya çalışma şekline göre Toplu İş Sözleşmelerinde belirlenen fazla çalışma ödemesinin yapıldığı, davacının ödemesi yapılan süreden daha fazla çalıştığını yazılı bir delil ile ispatlayamadığı, daha fazla çalışmanın salt tanık beyanlarına göre ispatının mümkün olmadığı anlaşıldığından davacının fazla çalışma talebinin reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile kabul edilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.