Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2020/6441 K.2020/17628

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, süresi içinde davalı ... Uluslararası Yatırım Tarım Peyzaj İnş. Tur. San. ve Tic. A.Ş. vekilince duruşmalı olarak istenilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 08/12/2020 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü davalı ... Uluslararası Yatırım Tarım Peyzaj İnş. Tur. San. ve Tic. A.Ş. adına vekili Avukat Haşim Kırık geldi. Davalı ... Mühendislik ve İnş. Taah. A.Ş. ile karşı taraf adına kimse gelmedi. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalılardan ... İnşaat Turizm Yatırım İşletmecilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin Kazakistan'ın Astana şehrinde inşa edilecek Astana Arena Stadyum, ...Eğlence Merkezi ve Ramstore Köprüsü inşaatlarında makina mühendisi olarak çalıştığını, bu davalı şirketin bahsi geçen inşat projelerinin çelik konstrüksiyon işleri için taşeron firma olarak diğer davalı ... Mühendislik İnşaat ve Taahhüt A.Ş. ile anlaştığını, müvekkilinin davalı ...

İnşaat Turizm Yatırım İşletmecilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin talimatı ve yönlendirmesi ile taşeron firma olan diğer davalı ...

Mühendislik İnşaat ve Taahhüt A.Ş. ile 16.11.2007 tarihinde belirsiz süreli iş sözleşmesi imzaladığını, ücretinin 3.000,00 Amerikan Doları olarak kararlaştırıldığını, 12.11.2009 tarihine kadar davalı şirketlerin faaliyet gösterdiği Kazakistan/Astana kentindeki şantiyelerinde aralıksız olarak çalıştığını, müvekkiline bir takım avanslar ödenmesine rağmen hiç bir ayın ücretini tam olarak alamadığını, belki ödenir ümidiyle iyiniyet göstererek çalışmaya devam etmesine rağmen olumlu hiç bir gelişme olmadığını, yurt dışındaki çalışma koşullarının da zor olduğunu, sürekli fazla çalışma yapmak zorunda kaldığını,

haftalık tatil ve bayram tatillerinde çalıştırıldığını, ancak ücretlerinin ödenmediğini, bunun üzerine her iki şirkete noterden 12.11.2009 tarihinde ihtarname gönderdiğini, alacakların ödenmesinin istendiğini, ancak alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek, kıdem tazminatı ile bir kısım işçilik alacaklarının davalılardan tahsilini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ... Uluslararası Yatırım Tarım Peyzaj İnşaat Turizm Sanayii ve Ticaret A.Ş. (...

İnşaat Turizm Yatırım İşletmeleri Sanayii ve Ticaret A.Ş.ni Devralan) vekili, davacının müvekkili şirketin işçisi olmadığını, pasif husumet ehliyeti ve herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, müvekkili şirketin davacının iddia ettiği ...Eğlence Merkezi ve Ramstore Köprüsü inşaatları projesi ile bir ilgisinin bulunmadığını, müvekkili şirkete ait olmayan işyerindeki çalışma nedeniyle müvekkili şirkete ne işverenlik ne de asıl işverenlik sıfatı yöneltilemeyeceğini, Astana Stadyum projesinde ise çelik yapı ve çatı hareket mekanizması yapım işlerinin sözleşme ile diğer davalı ...

İnş. A.Ş.'ne bırakıldığını, bu projede çalıştırılacak personelle ilgili müvekkili işverene husumet veya sorumluluk yüklenemeyeceğinin hüküm altına alındığını, davacının alacak taleplerinin muhatabının diğer davalı ... İnş. A.Ş. olduğunu beyanla davanın husumet yokluğundan ve esastan reddini istemiştir.

Davalı ... İnş. A.Ş. vekili ise, davacının müvekkili şirket nezdinde 17.11.2007 tarihinde teknik öğretmen olarak çalışmaya başladığını, ancak davacının diğer davalı ... İnş. A.Ş. nezdinde çalışmak istediğini bildirmesi üzerine tüm hak ve alacaklarının ödenerek çıkışının verildiğini, tüm alacak ve hakedişlerinin ödendiğini, fazla çalışma yapılmadığını, bayram ve genel taliller ile hafta tatillerinde çalışılmadığını savunarak, haksız davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının asıl-alt işveren ilişkisi içinde davalılar nezdinde çalıştığı, iş sözleşmesinin ücretlerinin ödenmemesi sebebi ile davacı tarafından haklı sebeple feshedildiği ve davacının kıdem tazminatına hak kazandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... Uluslararası Yatırım Tarım Peyzaj İnşaat Turizm San. ve Tic. A.Ş. tarafından temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 7. Hukuk Dairesince sair temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, davacının hizmet süresi yönünden davacının SGK hizmet cetvelinde 17/11/2007- 30/09/2008 tarihleri arasında çalıştığı işverenin kim olduğu tespit edilerek davalı ... Uluslararası Yatırım Tarım Peyzaj İnşaat Turizm San. ve Tic.

A.Ş. ile bağlantısının belirlenmesi, ayrıca PTC Kazakistan Ceyhan Viyadük, PTC Kazakaistan Teknopark ve Velodrom projelerinin davalı ... Uluslararası Yatırım Tarım Peyzaj İnşaat Turizm Sanayii ve Ticaret A.Ş.'ne ait olup olmadığı, davacının 2009 Eylül-Ekim-Kasım aylarında davalı ...

Uluslararası Yatırım Tarım Peyzaj İnşaat Turizm Sanayii ve Ticaret A.Ş.’ne ait Türkiye'deki hangi işte çalıştığı davacıdan sorularak açıklığa kavuşturulması, davacının ait yurda giriş çıkış kayıtları da getirtilerek sonuca gidilmesi gerektiğine yönelik gerekçeyle bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyan Mahkemece, davacı isticvap edilerek beyanı alınmış, bozma ilamında belirtilen araştırma yapılmış ve toplanan kanıtlara dayanılarak, davacının 16.11.2007-12.11.2009 tarihleri arasında çalıştığı kabul edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalılardan ... Uluslararası Yatırım Tarım Peyzaj İnşaat Turizm San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün uyulan önceki Yargıtay bozma ilamına uygun biçimde verilmiş olmasına, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça ve yasaca cevaz bulunmamasına ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalı ... Uluslararası Yatırım Tarım Peyzaj İnşaat Turizm San. ve Tic. A.Ş.’nin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Davacı işçinin hizmet süresi hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Somut uyuşmazlıkta, davacının 17.11.2007 tarihinde davalı ... İnş. A.Ş. nezdinde diğer davalı ... Uluslararası Yatırım Tarım Peyzaj İnşaat Turizm San. ve Tic. A.Ş. işyerinde çalışmaya başladığı dosya kapsamı ile sabittir. Davacı asıl, bozmadan sonra alınan beyanında 2009 yılı eylül, ekim ve kasım aylarında Türkiye’de tek bir iş kaleminde çalışmadığını, merkez ofiste ne görev verilirse onu yaptığını beyan etmiştir.

Dosya içerisinde davacının Türkiye’ye döndükten sonra da davalılar nezdindeki çalışmasına dair kendi beyanından başkaca delil bulunmamaktadır. Bu durumda, davacı Türkiye’ye döndükten sonraki dönem yönünden iddia ettiği çalışma olgusunu yeterli, inandırıcı ve somut delillerle ispatlayamamıştır. Yurt dışı giriş çıkış kayıtlarına göre, davacının en son 13.08.2009 tarihinde Türkiye’ye dönüş yaptığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, hizmet süresi 17.11.2007-13.08.2009 tarihleri arasında kabul edilerek dava konusu alacaklar yeniden hesaplanıp hüküm altına alınmalı, 01.09.2009 tarihinde davalı ... Uluslararası Yatırım Tarım Peyzaj İnşaat Turizm San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılan ücret ödemesinin de bu dönem çalışmasına ait olduğu kabul edilerek ücret alacağından mahsup edilmelidir. Eksik inceleme ile yazılı şekilde sonuca gidilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3-492 Sayılı Harçlar Kanunu’nun 8. maddesine göre, bir hükmün bozulmasını mütaakıp verilecek hükümlerden yeni bir hüküm gibi karar ve ilam harcı alınır ve bozulan hükümden evvelce alınmış olan karar ve ilam harcı, mütaakıp hükme ait harçtan mahsup olunur.

Somut dosyada, bozmadan önce ödenen karar ve ilam harcının bozmadan sonraki hükümde belirlenen harçtan mahsup edilmemesi de hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

4-Dava konusu işçilik alacaklarının karşı taraftan tahsil edilebilmesi için kesinleşmesi zorunluluğu yoktur. Bu halde, hükmün kesinleşmesi beklenilmeden, icra takibi yapılması mümkündür. İcra takibi tehdidi altında kalan yükümlünün, hükmün kesinleşmesinden önce Mahkemece hükmedilen miktarı ödemiş olması, aksi taraflarca açıkça kararlaştırılmadığı sürece dava konusu uyuşmazlığı sona erdirmez. Dolayısıyla mahkemenin icra tehdidi altında yapılan ödemeleri rızai bir ödeme olarak değerlendirilmeden icra takibi yokmuş gibi alacakları hüküm altına alması gerekir. Yapılan ödemeler icra dosyasında değerlendirilir.

Tarafların beyanlarına göre, eldeki dava konusu alacağın icra takibi yolu ile tahsil edildiği anlaşılmış olup, işverenin icra takibi tehdidi altında ödemede bulunduğu sabittir. Söz konusu ödemenin, uyuşmazlığı sona erdireceğine dair taraflarca yapılan bir anlaşma da yoktur.

Somut olayda, davalı tarafça dava konusu alacakların icra dosyasına ödendiği savunulmuş ise de; icra tehdidi altında yapılan ödeme, kabul mahiyetinde olmayıp uyuşmazlığı sona erdirmemektedir. Ancak Mahkemece, dava konusu alacaklar hakkında tahsilde tekerrür oluşturmamak kaydıyla hüküm kurulduğu belirtilerek dava konusu alacaklar hüküm altına alınmalıdır.

5-Uyuşmazlık konusu alacakların yabancı parayla tahsili talep edildiğinden bu alacaklara 3095 sayılı Yasa’nın 4/a maddesi uyarınca, "Devlet bankalarınca USD üzerinden açılmış bir yıllık vadeli mevduata uygulanan en yüksek faize" hükmedilmesi gerekir. Ancak, faiz türü daha önce temyiz ve bozma sebebi yapılmadığına göre artık karşı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluştuğundan faiz hususu bozma sebebi yapılmamıştır.

Sonuç: