Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2020/8002 K.2020/18642

Davacı vekili, müvekkiline 01.01.2004-31.12.2005 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinde düzenlenen zam oranlarının uygulanmadığı gibi bu zamların 01.01.2005 tarihinden itibaren sosyal yardımlara da aynen yansıtılacağı düzenlendiği halde, sosyal yardımlara da zam uygulanmadığını, bu sebeple davacıya ücret ve diğer sosyal haklarının eksik ödendiğini belirtmiş, 2004-2010 dönemlerine ait ücret zammı alacağı, ikramiye alacağı, ücret zammının sosyal haklara yansıtılmadığı için sosyal haklara yansıtılmayarak ödenmeyen sosyal haklar alacağının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 23.12.2019 tarihli ve 2019/8761 esas, 2019/24050 karar sayılı ilamıyla bozulmuştur.

Mahkemece, yazılı gerekçeyle bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Olaya uygulanacak mülga 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'na 6352 sayılı Kanunu'nun 40. maddesiyle eklenen geçici 2. maddesi uyarınca Dairemizin, direnme kararını öncelikle inceleme yetki ve görevi olduğu anlaşılmakla yapılan inceleme sonucunda; dosya kapsamına göre direnme kararının bozma gerekçesine göre uygun bulunmasıyla, Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 23.12.2019 tarihli ve 2019/8761 esas, 2019/24050 karar sayılı bozma ilamının ORTADAN KALDIRILMASINA karar verildi. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili, müvekkiline 01.01.2004-31.12.2005 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinde düzenlenen zam oranlarının uygulanmadığı gibi bu zamların 01.01.2005 tarihinden itibaren sosyal yardımlara da aynen yansıtılacağı düzenlendiği halde, sosyal yardımlara da zam uygulanmadığını, bu sebeple davacıya ücret ve diğer sosyal haklarının eksik ödendiğini belirtmiş, 2004-2010 dönemlerine ait ücret zammı alacağı, ikramiye alacağı, ücret zammının sosyal haklara yansıtılmadığı için sosyal haklara yansıtılmayarak ödenmeyen sosyal haklar alacağının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında davacının taban ücreti ve ücret zamlarına göre yevmiyelerinin ve sosyal haklarının davalı işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesine uygun belirlenerek ödenip ödenmediği noktasında uyuşmazlık vardır.

Toplu iş sözleşmesinin taraflarının değişen ekonomik durumlar karşısında, sözleşmede değişiklik yapmak ve sözleşmeyi yeni koşullara uyarlamak amacıyla toplu iş sözleşmesi hükümlerini değiştirmeleri olanaklıdır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 22. maddesinin son fıkrasında yazılı olan "taraflar aralarında anlaşarak çalışma koşullarını her zaman değiştirebilirler" kuralından, toplu iş sözleşmeleri yönünden iş ilişkisinin tarafları yerine, toplu iş sözleşmesinin taraflarını anlamak lazım gelir. Gerçekten, toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi olan kişilerin bu yetkileri devam ettiği sürece toplu iş sözleşmesi hükümlerinde değişiklik yapmaları kural olarak mümkündür (Hukuk Genel Kurulu, 15.05.2013 gün ve 2013/22-540 esas, 2013/727 karar.).

Toplu iş sözleşmesi yetkisi olan yanlar, aralarında yapacakları bir ek protokolle gelecekteki haklarda artışı ve hatta bir azalmayı kararlaştırabilirler (Tunçomağ K./Centel T.: İş Hukukunun Esasları, İstanbul 2008, s.369).

Ne var ki, toplu iş sözleşmesinde yapılacak olan değişiklikler kural olarak geçmişe etkili olamayacaktır. Toplu iş sözleşmesinin tarafları arasında yapılan bu değişiklikler yapıldıkları tarihten ileriye dönük olarak sonuçlarını doğurur. Ayrıca, toplu iş sözleşmelerinin özerkliği ilkesi gereğince, her toplu iş sözleşmesi kendi içinde bağımsızdır.

Somut olayda, uyuşmazlık konusu olan 2004-2005 dönemini kapsayan toplu iş sözleşmesi 01.01.2004-31.12.2005 yürürlük süreli olmak üzere 20.03.2004 tarihinde imzalanmış, aynı toplu iş sözleşmesinin bazı maddelerinde değişiklik yapılmasına dair 22.04.2004 tarihinde toplu iş sözleşmesi taraflarınca imzalanan protokol hükümleri ile bir kısım haklar ile taban ücretler ve taban ücretlere seyyanen zam hükümlerinde değişiklik yapılmıştır. Bu değişiklikten sonra davacının ücreti protokol hükümlerine göre belirlenmiş ve toplu iş sözleşmesindeki düzenlemeler çerçevesinde belirlenen ücretlerinin ödendiği anlaşılmaktadır.

Davacının protokol tarihi olan 22.04.2004 tarihine kadar Toplu İş Sözleşmesinin 56. maddesine göre belirlenen taban ücretlere göre ücret farkı alacaklarına hak kazandığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca davacının 01.01.2004-22.04.2004 tarihleri arasında Toplu İş Sözleşmesinin 56. maddesine göre belirlenen taban ücretlere göre ücret farkı alacaklarının hüküm altına alınması gerekli iken yazılı gerekçe ile hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.