Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2021/4996 K.2021/9088

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraf vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davalı belediyede çalıştığı, işyerinde uygulanan 2004-2005 dönemi Toplu İş Sözleşmesinin eksik uygulanarak taban yevmiyesinin ve buna bağlı olarak sosyal haklarının ve risk zammı ile diğer alacakların takip eden yıllara etki eder şekilde eksik ödendiği iddiası ile eksik ödenen bir kısım alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalıların Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece Dairemizin 22/04/2019 tarihli bozma ilamına uyulmasına karar verildikten sonra yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Gerekçe :

Taraflar arasında davacının taban ücreti ve ücret zamlarına göre yevmiyelerinin ve sosyal haklarının davalı işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesine uygun belirlenerek ödenip ödenmediği noktasında uyuşmazlık vardır.

Toplu iş sözleşmesinin taraflarının değişen ekonomik durumlar karşısında, sözleşmede değişiklik yapmak ve sözleşmeyi yeni koşullara uyarlamak amacıyla toplu iş sözleşmesi hükümlerini değiştirmeleri olanaklıdır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 22. maddesinin son fıkrasında yazılı olan "taraflar aralarında anlaşarak çalışma koşullarını her zaman değiştirebilirler" kuralından, toplu iş sözleşmeleri yönünden iş ilişkisinin tarafları yerine, toplu iş sözleşmesinin taraflarını anlamak lazım gelir. Gerçekten, toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi olan kişilerin bu yetkileri devam ettiği sürece toplu iş sözleşmesi hükümlerinde değişiklik yapmaları kural olarak mümkündür (Hukuk Genel Kurulu, 15.05.2013 gün ve 2013/22-540 esas, 2013/727 karar.).

Toplu iş sözleşmesi yetkisi olan yanlar, aralarında yapacakları bir ek protokolle gelecekteki haklarda artışı ve hatta bir azalmayı kararlaştırabilirler (Tunçomağ K./Centel T.: İş Hukukunun Esasları, ... 2008, s.369).

Ne var ki, toplu iş sözleşmesinde yapılacak olan değişiklikler kural olarak geçmişe etkili olamayacaktır. Toplu iş sözleşmesinin tarafları arasında yapılan bu değişiklikler yapıldıkları tarihten ileriye dönük olarak sonuçlarını doğurur. Ayrıca, toplu iş sözleşmelerinin özerkliği ilkesi gereğince, her toplu iş sözleşmesi kendi içinde bağımsızdır.

Somut olayda, uyuşmazlık konusu olan 2004-2005 dönemini kapsayan toplu iş sözleşmesi 01/01/2004-31/12/2005 yürürlük süreli olmak üzere 20/03/2004 tarihinde imzalanmış, aynı toplu iş sözleşmesinin bazı maddelerinde değişiklik yapılmasına dair 22/04/2004 tarihinde toplu iş sözleşmesi taraflarınca imzalanan protokol hükümleri ile bir kısım haklar ile taban ücretler ve taban ücretlere seyyanen zam hükümlerinde değişiklik yapılmıştır.

Dosya kapsamından, 2003 yılı Nisan ayında işe başlayan ve 2003 yılı Aralık ayı itibariyle yevmiyesi 10.20 TL olan davacının, 01/01/2004 tarihinde yürürlüğe giren toplu iş sözleşmesinin 56.maddesinin (A) bendine göre taban yevmiyesinin 18,50 TL olması, 22/04/2004 tarihli ek protokol tarihine kadar da 18,50 TL taban yevmiye üzerinden hak ve alacakları ödenmesi gerekir iken buna uygun ödeme yapılmamış olması nedeniyle davacının protokol tarihi olan 22/04/2004 tarihine kadar Toplu İş Sözleşmesinin 56. maddesine göre belirlenen taban ücretlere göre ücret farkı alacaklarına hak kazanmış ise de, davalı tarafın davaya karşı zamanaşımı def'inde bulunduğu, bu nedenle bu döneminde zamanaşımına uğradığı anlaşılmaktadır.

Karara dayanak alınan raporda; davacının ücretinin 2003 yılında 10.200.000 TL, 2004/1-2-3-4.aylarda 14.100.000 TL, 2004/5-6.aylar için 17.400.000 TL, 2004/7-8.aylar için 20.880.000 TL olarak uygulandığı, askerlik dönüşü Toplu İş Sözleşmesi gereği 01/01/2005 tarihi itibariyle %20 ücret zammı uygulanarak 2005/5.ayda yevmiyesinin 25.060.000 TL olduğu, 01/07/2005 itibariyle de %20 ücret zammı uygulanarak ücretinin 30.07 TL olduğu,

belirtilen uygulamada bir eksiklik bulunmadığı tespiti yapıldığı halde, ek protokolün toplu iş sözleşmesinin 56.maddesinin B-C-D bentlerinde bir değişiklik getirmediği değerlendirmesi ile davacının taban yevmiyesinin protokol tarihinden sonra da 18,50 TL olması gerektiği kabul edilerek davacı lehine fark ücret alacağı hesaplanması hatalıdır.

Davacının ücretinin askerlik öncesi ve sonrası toplu iş sözleşmesi ve ilgili protokol hükümlerine uygun şekilde belirlenerek ödendiği anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca davacının uyuşmazlığa konu dönemde geçerli toplu iş sözleşmesi ve 22/04/2004 tarihli protokol hükümlerine göre ücretinin tespit edilerek davalı ... tarafından ödendiği, bu nedenle dava konusu fark ücret alacaklarının bulunmadığının anlaşılmasına göre, Mahkemece bu gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi gerekli iken yazılı gerekçe ile hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.