Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2021/6165 K.2021/10517

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraf vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili , davacının iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından haksız ve gerekçesiz olarak feshedildiğini beyanla kıdem ve ihbar tazminatı ile bir kısım işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 28.03.2019 tarihli ilamıyla bozulmuştur. Bozma ilamına uyma kararı verilerek devam edilen yargılama neticesinde, yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu :

Karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, delillerin taktirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Vermiş olduğu bir hüküm Yargıtay tarafından bozulan ve Yargıtay’ın bu bozma kararına gerek iradi ve gerekse kanuni şekilde uymuş olan yerel mahkeme, bozma kararı doğrultusunda inceleme yapmak ve hüküm kurmak zorundadır. Bozma ilamına uyulduğunda, bozma kararı lehine olan taraf için usuli kazanılmış hak oluşturduğundan, mahkemece bozma gereklerinin yerine getirilerek karar verilmesi zorunludur.

Somut uyuşmazlıkta, Mahkemece verilen 25.11.2015 tarihli kararda davacının ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile hafta tatili ücreti alacağı talepleri reddedilmiş olup söz konusu kararı davacı vekili temyiz etmemiş, davalı vekilince temyiz edilmiş ve davalı temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi’nin 28.03.2019 tarihli ilamı ile bozulmuştur. Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilerek yargılamaya devam edilmiştir. Buna göre hükmüne uyulan bozma ilamı uyarınca ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile hafta tatili ücreti alacağı taleplerinin reddi bakımından davalı yararına oluşan usuli müktesep hak gözetilerek ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile hafta tatili ücreti alacağı taleplerinin reddi gerekirken kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3- Usuli kazanılmış hak kavramı anlam itibariyle, bir davada mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir. Usuli müktesep hak müessesesi Hukuk Muhakemeleri Kanununda düzenlenmiş olmamakla beraber davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez ana ilkelerinden biri haline gelmiştir.

Yargıtay’ın bozma kararına uyan mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Çünkü, mahkemenin bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli müktesep hak doğmuştur. (09/05/1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı)

Bazı konuların bozma kararının kapsamı dışında kalarak kesinleşmesi durumunda da usuli kazanılmış hak doğmuş olur. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün, bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uyan mahkeme, kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Yani kesinleşmiş bu kısımlar o kısımlar lehine olan taraf yararına bir usuli müktesep hak teşkil eder.

Somut uyuşmazlıkta bozma öncesi verilen kararda, fazla çalışma ücreti alacağı %40 indirim uygulanmak suretiyle hüküm altına alınmış olup davacının bu kabule bir itirazı yoktur. Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi’nin 28.03.2019 tarihli bozma ilamında da bu hususa ilişkin olarak herhangi bir bozma sebebine yer verilmemiştir. Bu durum karşısında davalı taraf bakımından oluşan usuli müktesep hak da nazara alındığında, bozma öncesi kararda yer aldığı gibi, fazla çalışma ücreti alacağının %40 indirim uygulanmak suretiyle hüküm altına alınması gerekirken, davalının kazanılmış hakkı gözetilmeden fazla çalışma ücreti alacağına %30 oranında indirim uygulanması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

4-Davacının son ücreti ve son ücret üzerinden belirlenecek dönemsel ücretleri uyuşmazlık konusudur. Bozma öncesinde mahkemece,banka kayıtlarında maaş açıklamalı ödemeler esas alınarak davacının son ücreti net 1.858,44 TL ve brüt 2.593,77 TL olarak kabul edilerek ilgili hesaplamalar buna göre yapılmıştır. Mahkemenin bu kabulü davalı temyizi üzerine davalı yararına bozulmuştur.

Mahkemece bozmaya uyularak devam edilen yargılamada yapılan inceleme sonucunda davacının son ücreti brüt 2.602,58 TL olarak tespit edilmiştir. Görüleceği üzere bozma sonrasında tespit edilen ücret bozma öncesi belirlenen ücretten fazladır.

Bir önceki kararın sadece davalı tarafından temyiz edilmiş olması ve bozmanın davalı lehine oluşu hususları gözetildiğinde davalı yararına oluşan usuli kazanılmış hak ilkesi ile aleyhe bozma yapılamayacağına ilişkin ilke de gözetilerek davacının son brüt ücretinin bozma öncesinde olduğu gibi brüt 2.593,77 TL olarak kabul edilerek sonuca gidilmesi gerekirken davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözetilmeden davacının son brüt ücretinin 2.602,58 TL olarak kabul edilmesi hatalıdır.