Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2022/10642 K.2022/14604

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti

Davacı vekili, davalıların müvekkili Şirkette çalıştıkları dönemde, müvekkili tarafından işletilen otellerde bedelsiz konaklama yaptıklarını, gelen müşteriler için folyo açılmadığını, dolu odaların boş olarak gösterildiğini, konaklama belgesi düzenlenmediğini, müvekkilinin bu suretle zarara uğratıldığını beyanla, zarar karşılığı tazminatın fiili ödeme tarihindeki T.C. ... Bankası efektif satış kuru üzerinden faizi ile birlikte hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti

1.Davalılar ..., ... ve ... vekilleri, müvekkillerinin bedelsiz konaklama yapmadıklarını, açılan davanın dayanağının belli olmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ... ... Özkesici vekili, müvekkilinin davacıya ait işletmelerde tüm personel için uygulanan personel ve indirim yönetmeliği hükümlerine göre konakladığını, ücretsiz konaklama yapmadığını, herhangi birinin de ücretsiz konaklama yapması için talimat vermediğini, davacının hangi davalının hangi tesiste kaç gün bedelsiz konaklama yaptığını dahi açıklamadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

3. Davalı ... vekili, müvekkilinin 4857 sayılı ... Kanunu'na tabi olarak davacıya ait ... Otelinde müdür yardımcısı unvanıyla görev yaptığını, isnat edilen fiileri kabul etmediklerini, ceza davasının bekletici mesele yapılması gerektiğini beyanla davanın reddini savunmuştur.

4. Davalı ... vekili, müvekkilinin dava dilekçesinde belirtilen fiillerle bir ilgisi olmadığını, zira iddia edilen dönemde görev yerinin ... ili olup, görevinin ise reklam ve organizasyon müdürlüğü olduğunu, müvekkilinin davacıya ait tesislerdeki bedelsiz konaklamalarla ilgili bir imza ya da müdahale yetkisinin bulunmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

5. Davalı ... vekili, müvekkilinin tüm seyahatlerinin ... sebebiyle olduğunu ve görevlendirme yazılarının bulunduğunu, oğlunun konaklama bedelinin ise ödendiğini, usulsüz ve bedelsiz konaklama yapılmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

6. Davalı ..., görevi nedeniyle yaptığı seyahatlerde, işletmede uygulanan indirim yönetmeliği ve personel yönetmeliği hükümleri doğrultusunda usulünce konaklama yaptığını, konaklamalarının görevi nedeniyle yapıldığını, bunun haricinde aile fertlerinin veya yakınlarının konaklama yapmadığını, herhangi birinin bedelsiz konaklama yapması için bir tasarrufta bulunmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

7.Müteveffa davalı ..., tesiste görevi nedeniyle konaklama yaptığını, usulsüz şekilde bedelsiz konaklama yapmadığını, herhangi birinin bedelsiz konaklama yapması için bir yetkisinin bulunmadığını beyanla davanın reddini savunmuş; davalının yargılama sırasında vefatı üzerine davaya dahil edilen mirasçıları dahili davalılar... ve ... vekili de davanın reddini savunmuştur.

8. Müteveffa davalı ... ... vekili, müvekkilinin 4857 sayılı Kanun'a tabi mali işler daire başkanı olarak görev yaptığını, davacı Şirkette uygulanan personel indirim yönetmeliği hükümlerine göre usulüne uygun şekilde konaklama yaptığını, usulsüz bir konaklamasının bulunmadığını beyanla davanın reddini savunmuş; davalının vefatı üzerine davaya dâhil edilen mirasçılardan dahili davalılar ... ve ... (...) ... da davaya cevaplarında, mirası reddettiklerini, mirasın reddi taleplerinin kabul olunarak tescil edildiğini beyanla davanın reddini savunmuşlar, diğer mirasçılar olan dahili davalılar ..., ... ve ... ( ...) ..., davalının mirasının reddi için Isparta Sulh Hukuk Mahkemesine başvurduklarını, açılan davanın bekletici mesele yapılmasını ve davanın reddini talep etmişlerdir.

9.Davalılar ... ve ... davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemenin Kararının Özeti

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bozma Kararı

Davacı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 21.05.2013 tarihli ve 2012/22978 Esas, 2013/11928 Karar sayılı ilâmı ile;

"...Somut olayda, davalı ... ... yargılamanın devam ettiği aşamada, 30.04.2006 tarihinde vefat etmiştir. Davalının mirasçılarını ve paylarını gösterir ... 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 28.....2006 tarih, 2006/1275 esas 2006/1100 karar sayılı mirasçılık belgesiyle, davalının mirasçıları olarak, dahili davalılar ..., ... ( ...) ..., ..., ... ve ... ( ...) ... belirlenmiştir.

... 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 18.10.2006 tarih 2006/593 esas 2006/1007 karar sayılı kararının incelenmesinden ise, mirasçılardan dahili davalılar ... ve ... (...) ...'ın davalının mirasını reddettikleri, red beyanlarının tespit ve tesciline karar verildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece, 4721 sayılı TMK'nın 611. maddesi uyarınca, anılan dahili davalıların mirası reddetmeleri sonucu mirasta hak sahibi haline gelen ve anılan davaya dahil edilmeyen mirasçıların bulunup bulunmadığı araştırılmamış, dolayısıyla mirası red durumunun ... bu davada taraf teşkili açısından etkileri değerlendirilmemiştir. Anılan nedenle belirtilen yönden araştırma yapılarak, davaya dahil edilmesi gereken mirasçıların bulunup bulunmadığı tespit edilerek neticeteye göre işlem yapılması gereklidir.

Diğer taraftan, müteveffa davalı ... ...'in diğer bir kısım mirasçıları olan dahili davalılar ..., ... ve ... ( ...) ... dosyaya sundukları 24.03.2008 havale tarihli dilekçeleri ile, murisin mirasının reddi için Isparta Sulh Hukuk Mahkemesine dava açtıklarını beyanla, anılan davanın bekletici mesele yapılmasını talep etmişlerdir. Mahkemece, bu yönden araştırma ve değerlendirme yapılmamıştır.

Uyap sistemi üzerinden yapılan araştırma sonucu, anılan dahili davalıların açtıkları mirasın reddine ilişkin davanın Isparta Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2008/429 esas sayılı dosyasında karara bağlandığı anlaşılmaktadır.

Anılan nedenle, Mahkemesinden ilgili dosya istenerek incelenmeli, dahili davalıların mirası red beyanların tespit ve tesciline karar verilmiş olması halinde, yukarıdaki paragrafta da belirtildiği üzere, 4721 sayılı TMK'nın 611. maddesi nazara alınarak, mirası red durumunun ... bu davada taraf teşkili açısından etkileri değerlendirilmeli, neticeye göre işlem tesis edilmelidir.

Neticeten, mirası red durumunun ... bu davaya etkileri üzerinde durulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

...Anılan nedenle, öncelikle yukarıda (1) nolu bende belirtilen taraf teşkili sorununun çözülmesinin ardından, davanın esasına girilerek, davacıya ait otel işletmelerinde yönetmelik dışı bedelsiz konaklama yaptırıldığı yönündeki iddiaların araştırılması için kurulan Meclis Araştırma Komisyonu Başkanlığınca görevlendirilen müfettişlerce hazırlanan rapor dayanağı tüm bilgi ve belgeler celp edilmelidir.

Davacı şirketin, aynı iddia ve taleplerle, şirketin bir dönem genel müdürü olan ... Bilgin hakkında açtığı ve ... 10. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 04.12.2008 tarih 2008/403 esas 2008/454 karar sayılı kararıyla görevsizlik kararı verilen dosyanın akibeti araştırılmalıdır.

Ardından, serbest muhasebeci mali müşavir, emekli sayıştay uzman denetçisi ve üniversitelerin işletme bölümünde görevli öğretim üyesi bilirkişilerden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle işyeri kayıtları üzerinde inceleme yapılarak, özellikle meclis araştırma komisyonunca görevlendirilen müfettişlerce hazırlanan rapordaki iddia ve tespitleri karşılayacak şekilde gerekçeli ve ayrıntılı değerlendirme yapılmasıyla, sonuca göre karar verilmelidir.

Yazılı şekilde eksik araştırma ve incelemeyle karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir ..." gerekçesiyle sair yönler incelenmeksizin kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya Uyularak Verilen Mahkeme Kararının Özeti

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda bedelsiz konaklama listesinde isim bulunmadığından Kurum personelinin ya da genel müdürün misafiri olup olmadığının ve konaklama ücretlerinin saptanamadığı, çünkü müşterilere folyo ve kayıt kabul kartları açılmadığı, dosya içindeki konaklama belgelerinin tamamının fotokopi olduğu, belgelerin düzenli olarak tanzim edilmediği, bazı belgelerde giriş yazıldığı, çıkışının belli olmadığı, bedelsizlikten yararlandırılan kişilerin kimliklerinin açık bir biçimde belirlenemediği ve bedelsiz oda tahsis edilen kişilerin indirimi hak edip etmediğinin anlaşılmadığı,

usulsüz bir şekilde kullanım söz konusu ise bu kişilere ait harcamalarla ilgili olarak dosyada bulunan mevcut bilgi ve belgelerle Kurumun zarara uğratıldığının tespitinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz: Kararı davacı vekili temyiz etmiştir. Gerekçe: Dava, işverenin zarar iddiasına dayalı alacak davasıdır. Davacı işveren davalılar tarafından zarara uğratıldığını iddia ederek uğranılan zararın davalılardan tazminini talep etmiş, Mahkemece verilen davanın reddine dair hüküm Yargıtay (kapatılan) 22. Hukuk Dairesince özetle taraf teşkili ile eksik araştırma ve inceleme yapıldığı gerekçesiyle bozulmuştur. Bozma kararı üzerine Mahkemece yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi kök ve ek raporunda; dava konusu olan belgelerin asıllarının mevcut olmadığı, belgelerin rastgele düzenlendiği, otele girişin yapıldığı belge akışlarının olmadığı, otele giriş yapan kişilerin unvan, konum ve makamlarının belli olmadığı, imzaların kimlere ait olduğunun belirlenemediği şeklinde nedenlerle kamu zararının bulunduğu yönünde bir tespit yapılamadığı, dosyada mevcut konaklama belgelerinin sağlıklı bir incelemeye ve tespite olanak vermediği, bu belgelerin tamamının fotokopi olduğu, belgelerde otellere giriş ve çıkışların tam olarak yazılmadığı, bir kısmına sadece giriş tarihlerinin yazıldığı,

çıkış tarihlerinin ise belli olmadığı, bu işlemlerin somut belgelere dayanmadığı, bedelsiz konaklama yapan kişilerin imzalarının gerçek olup olmadığının bilinmediği, bu kişilerin ifadelerine ve bilgilerine başvurulmadığı, mevcut belge ve bilgiler çerçevesinde Kurum zararı bulunduğunun tespitinin mümkün olmadığı, bu nedenle davalıların eylemleri arasında bir irtibat ya da illiyet bağı kurulmasına olanak görülmediği, müfettiş raporunda belirtilen 12300 odanın bedelsiz kullanıldığı yönündeki görüşlerin kesin tespitlere ve verilere dayanmadığı,

örneğin sadece odalardan telefon edilmiş olması veya restoran, bar, havuz, kafeterya ve plaj gibi yerlerden istifade edilmiş olmasının bedelsiz konaklamanın ölçüsü olarak kabul edilerek buna dayalı hesaplamalar yapıldığı, işletme bünyesinde gerçekleşen söz konusu işlemler nedeniyle davalıların açık ve yazılı talimatını içeren herhangi bir belgenin bulunmadığı, indirim (bedelsiz) yönetmeliğinde bedelsiz konaklamada gelecek olan misafirlerden unvan, konum ve makam durumlarına göre kimlerin yararlanacağına dair yetkinin işletme müdürlerine verildiği,

dava dosyasında yer alan davalıların işletme personeli olduğu ve bunların işletme müdürü unvanlı olmadıkları, sadece ...’un işletme müdürü olarak bulunduğu, davacı Şirketin müfettişlerinde yine ceza davasıyla ilgili olarak düzenlenen bilirkişi raporlarında indirim yönetmeliğine aykırı bir zarar ve usulsüzlükten bahsedilmediği, bedelsiz konaklama yaptırılan kişilere ait işletmeler bazında düzenlenen listeler, belgeler üzerinde bilgisayar ortamında yapılan inceleme ve değerlendirmeler olduğu, bu listelerin Meclis Araştırma Komisyonu Raporuna ek yapıldığı,

davalıların kamu zararına sebebiyet verdiklerine dair somut bir delile ulaşılamadığına yönelik görüş bildirilmiş, Mahkemece anılan bilirkişi raporu hükme esas alınmıştır.

Dosya kapsamında bulunan ... Asliye Ceza Mahkemesinin 1997/135 esas sayılı dosyasında alınan 20.....2001 tarihli bilirkişi raporunda; iddianame, savunma, Meclis Araştırma Komisyonu Raporu, Yönetmelikler, Müfettiş İnceleme Raporu ile 26.02.2001 tarihli ve 15.05.1999 tarihli bilirkişi raporları esas alınarak yapılan inceleme sonucunda, dava dışı ... eski Genel Müdürü .... ve ... Beldibi İşletmesi Müdürü...ile sanıkların kendi, eş, dost ve siyasi amaçlı misafirlerin bedelsiz konaklama biçiminde Kuruma ait otel ve işletmelerde bedelsiz konaklama yaptırılmak suretiyle ortaklaşa ve müteselsilen %15 KDV dâhil olmak üzere toplam 1.098.933,85 dolar ... A.Ş.'yi zarara uğrattıkları hesaplanmıştır.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda bahsi geçen indirim yönetmeliği yanlış değerlendirildiği gibi, Mahkemece ceza dosyasında alınan bilirkişi raporları da değerlendirilmeden hüküm kurulmuştur. Her ne kadar Ceza Mahkemesince davanın kesin hükme bağlanmasının ertelenmesine karar verilmiş ise de ceza dosyası içerisinde bulunan belgeler, savunmalar, bilirkişi raporları da değerlendirilmek suretiyle davalıların sorumluluklarının belirlenmesi ve her iki rapor arasındaki çelişkiler giderilmesi gerekirken, eksik inceleme ile hüküm kurulması isabetsiz olmuştur.

Sonuç: