Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2022/7843 K.2022/8663

Taraflar arasındaki işçilik alacağı davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait işyerinde çalıştığını, Türk ...

Sendikası üyesi olduğunu ve toplu iş sözleşmesinden yararlandığını, ilgili emir üzerine yurt içinde geçici olarak görevlendirildiğini, müvekkiline davalı İdare tarafından 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun (6245 sayılı Kanun) 15 inci maddesi kapsamında başka bir birliğe geçici olarak görevlendirildiği gerekçesiyle sadece gidiş ve dönüş yol ücreti ödendiğini, ancak anılan Kanun'un 14 üncü maddesinde düzenlenen yevmiye ücretinin ödenmediğini,

işyerinde uygulanmakta olan toplu iş sözleşmesinin 66 ncı maddesinin (c) bendi uyarınca harcırahlı olarak yurt içinde geçici görevlendirilmesi sebebi ile davacıya 2,5 katı yemek bedelinin ayrıca ödenmesi gerektiğini ileri sürerek geçici görevlendirme nedeniyle 6245 Kanun hükümleri uyarınca ödenmesi gereken yevmiye ücretinin (bakiye harcırahının) ve geçici görevlendirilme nedeniyle 25, 26 ve 27. dönem toplu iş sözleşmelerinin yemek "Yardımı başlıklı" 66 ncı maddesi uyarınca yemek yardımının 2,5 kat olarak nakden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya konu yurt içi geçici görevlendirme yolluk ve yevmiyeleri ile 2,5 kat nakdi yemek yardımına ait nakdi ödemelerin yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinde atıfta bulunulan 6245 sayılı Kanun ve bu Kanun kapsamında amir hükümler çerçevesinde yapıldığını, yurt içi geçici görev emri ile görevlendirilen personele görevlendirme emrinin ekinde boş olarak yurt içi geçici görev puantaj cetveli verildiğini, emrine girdiği birlik tarafından personelin çalışma saatleri, sınır ötesi harekata katılıp katılmadığı, kazandan faydalanıp faydalanmadığı,

fazla çalışma yapıp yapmadığı ve yolda geçen sürelere ait bilgilerin işlendiğini, dönüşünde toplu iş sözleşmesinin 66 ncı maddesinin (c) bendi doğrultusunda kazandan beslenmediği gün sayısı kadar yemek yardımının 2,5 kat olarak ödendiğini, personelin kazandan beslendiğinin tespit edildiği günler için yemek yardımı adı altında herhangi bir ödeme yapılmadığını, toplu iş sözleşmesinin "Geçici görev, kurs ve seminer ödenekleri" başlıklı 56 ncı maddesi ve atıfta bulunulan 6245 sayılı Kanun'un 14 üncü ve 15 inci maddeleri kapsamında davacıya ait yurt içi geçici görevlendirme yerlerine katılış ve ayrılış tarihleri,

göreve gidiş dönüş yolluğu ve yol masrafları ile görev harcırahı olarak yapılan ödemelerin dosyaya sunulduğunu, İdareye teslim edilen puantaj takip çizelgesinde gözüken kazandan beslendiği tespit edilenlere yemek yardımı ödemelerinin yapılmadığını, kazandan beslendiği şeklinde düzenlenen puantaj belgesi davacı tarafından imzalandığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının yararlandığı toplu iş sözleşmelerinin "Yemek yardımı" başlıklı 66 ncı maddesinin (c) bendinde "Harcırahlı olarak yurtiçinde geçici göreve, kurs ve seminere gönderilenler ile birlik ve kıta ile intikal eden işçilere yemek yardımı 2,5 kat olarak nakden ödenir." hükmünün öngörüldüğü,

davacının çalıştığı işyerince dosyaya sunulan ve davacının yurt içi görevlendirmelerinin yapıldığı tarihlere ilişkin düzenlenen puantaj takip çizelgesinde, kazandan faydalanma bölümünün evet kısmının işaretli olduğu ancak mesai başlama-bitiş saatleri yazılı tabloda yemek günü olarak farklı gün sayısının işaretli olduğu, bu durumda davacının yurt içi geçici görevlendirmelerin yapıldığı yerlerde yemekten yararlandığı belirtilen belgeler arasında çelişki bulunduğu gibi toplu iş sözleşmesinin 66 ncı maddesinin (c) bendine göre nakit ödeme yapılması gerektiğinin tespit edildiği,

ayrıca davacının harcırah alacağı da bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde. 6245 sayılı Kanun hükümlerine göre harcıraha hak kazanılıp kazanılmadığı hususundaki husumetlerde tüm kamu görevlileri için idare mahkemelerinin görevli olduğunu, davacıya göreve gidiş, dönüş ve yol masrafları ile görev harcırahı dâhil tüm ödemelerin yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesi,

6245 sayılı Kanun ve bu kapsamda yayımlanan emirlerdeki amir hükümler çerçevesinde yapıldığını, davacının geçici görevli olduğu yerde yemek hizmetinden yararlandığını, ayrıca nakdi yemek yardımı ödenmesinin hatalı değerlendirildiğini, kazandan beslendiği şeklinde düzenlenen puantaj belgesinin davacı tarafından imzalandığını, bu durumdaki personele yurt içi geçici görev harcırahı ve 2,5 kat yemek yardımı ödemesinin yapılmadığını ve istinaf dilekçesinde belirttiği diğer hususları ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...

Toplu İş Sözleşmesi ilgili hükümlerinin atıf yaptığı Harcırah Kanunu’nun 14. maddesinin uygulanması gerektiği ve davacının aynı Kanun’un 15. maddesi kapsamında “askeri birlik” kavramı içinde olmadığı, kendisine harcırah ödemesi yapılması gerektiği ve yazılı şekilde harcırah alacağının hüküm altına alınmasında hata bulunmadığı tespit edilmiştir.

Yemek yardımı alacağı bakımından ise, toplu iş sözleşmesinin 66.maddesinin a, b ve c bentlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucu, yemek yardımının ayni olarak sağlanmasının kural olduğu, istisna halin b bendinde açıklandığı ve davacı gibi harcırahlı işçilerin bu bent kapsamında olmadığı, c bendinde harcırahlı olarak yurt içinde geçici görevlendirilenlerden ise yemek yardımını ayni olarak alanların ayrıca nakten ödemeden faydalanamayacağının gösterildiği,

davacının harcırahlı olarak geçici görevli olduğu dönemde ayni olarak (kazandan beslenme/kazandan yararlanma) yemek yardımından faydalanması halinde toplu iş sözleşmesinin 66/c bendinden yararlanamayacağı ancak yemek yardımının ayni olarak sağlanmadığı takdirde söz konusu bendin uygulanabileceği, bu itibarla,

bir kısım puantaj takip çizelgesine göre davacının kazandan faydalandığı sütununda evet seçeneği işaretli olmakla birlikte davacının puantaj kaydında imzasının bulunmadığı ve ayrıca bir kısım imzalı puantaj takip çizelgesine göre davacının kazandan faydalandığı sütununda evet seçeneği işaretli olmakla birlikte davalı tarafça sunulan mesai başlama-bitiş saatlerinin yazılı olduğu tabloda yemek günlerinin daha düşük şekilde kayıt altına alındığı ve davalıdan sadır belgelerin çelişkili olması sebebiyle ispat yükü üzerine bulunan işverenlik tarafından işçinin kazandan faydalandığının usulünce ortaya konulamadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, tüm açıklamalar ve bir kısım puantaj takip çizelgesinde davacı imzasının da bulunmadığı ayrıca dosyaya ibraz edilen işverenden sadır belgelerin çelişkili olduğu görülmekle, bu dosya yönünden yemek ücretinin hüküm altına alınması isabetli olmuştur.

..." gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) inci alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekilince, istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve resen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması talep edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının geçici görevlendirmeler sebebi ile yevmiye (bakiye harcırah) ve yemek yardımı alacaklarının bulunup bulunmadığı hususlarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1.6245 sayılı Kanun'un 14 ve 15 inci maddeleri.

2. 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 12 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Yukarıdaki açıklamalar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacının geçici olarak görevlendirildiği dönemler yönünden puantaj takip çizelgesi tanzim edildiği ve bu belgelerin bir kısmında davacının ayni yemek yardımından (kazandan) faydalandığına ilişkin “evet” seçeneğinin, geçici olarak görevlendirilen günlerin tamamı ya da bir kısmı yönünden işaretli olduğu ve davacı imzasının da mevcut olduğu görülmektedir.

Gerek İlk Derece Mahkemesi gerekse Bölge Adliye Mahkemesi tarafından dosya kapsamındaki bir kısım imzalı puantaj takip çizelgesine göre davacının ayni yemek yardımından (kazandan) faydalanma sütununda "evet" seçeneği işaretli olmakla birlikte davalı tarafça sunulan mesai başlama-bitiş saatlerinin yazılı olduğu tabloda yemek günlerinin daha düşük şekilde kayıt altına alındığı ve bu suretle davalıdan sadır belgelerin çelişkili olması sebebiyle ispat yükü üzerine bulunan işverenlik tarafından işçinin kazandan faydalandığının usulünce ortaya konulamadığı gerekçesiyle yemek yardımına hükmedilmiştir.

3. Hâl böyle olmakla birlikte varılan bu sonuç dosya kapsamıyla örtüşmemektedir.

Şöyle ki imzalı puantaj kayıtları ile çelişkili olduğu belirtilen mesai başlama-bitiş saatlerinin yazılı olduğu tabloda, genel itibarıyla davacının geçici görev yerine ulaşması ve geçici görevin sona ermesinden sonra asıl görev yerine dönüş için yolda geçen süreler ve ayrıca geçici görev süresince ayni yemek yardımından faydalanılmayan gün sayısı nazara alınarak toplam harcırahlı yemek gün sayısının belirlendiği ve tahakkukunun yapılmak üzere ilgili birime gönderildiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla Mahkeme kararında bahsi geçen ve işverenden sadır olan söz konusu belgeler arasında çelişki olduğu sonucuna varılarak davacı imzasını havi puantaj takip çizelgesine itibar edilmemesi isabetli değildir.

Davacının geçici olarak görevlendirildiği her dönem için ayrı ayrı tanzim edilen imzalı puantaj takip çizelgeleri ve dosya kapsamında mevcut geçici görevlendirmeye ilişkin diğer işveren kayıtları birlikte değerlendirilerek davacının yemek yardımından ayni olarak faydalandığının sabit olduğu günler için yemek yardımı alacağının hesaplanmaması gereklidir.

Mahkemece gerekirse bilirkişiden ek rapor almak suretiyle bu hususlar değerlendirilerek sonuca gidilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,