Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2023/18349 K.2023/16641

Taraflar arasındaki yetki tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ... 15. ... Mahkemesinin 24...2021 tarihli ve 2020/1023 Esas, 2021/855 Karar sayılı kararı ile ... ... Mahkemesinin yetkili olduğundan bahisle davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Yetkisizlik kararının istinaf edilmeksizin kesinleşmesi sonrası davacı vekili, dava dosyasının yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmiş; yetkili İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılamada davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Bakanlığın müvekkiline ait (...) sicil numaralı işyerinde davalı Sendikanın toplu ... sözleşmesi yapmak için yetkili olduğuna dair 09.07.2020 tarihli ve 1548842 sayılı olumlu yetki tespiti yazısının müvekkiline 28.08.2020 tarihinde tebliğ edildiğini, ... genelinde müvekkili Şirketin oluşturduğu pek çok ortak ... bulunduğunu, yetki tespitinde tüm işyerlerinin dikkate alınmadığını, yetki tespitinin ... ilinde bulunan işyerinde çalışan Sendika üyeleri nazara alınarak yapıldığını, davalı Sendikanın yetki alabilecek üye sayısına sahip olmadığını, 09.07.2020 tarihli ve 1548842 sayılı yetki tespiti işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın yasal süre içinde açılıp açılmadığının tespit edilmesi gerektiğini, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun (4734 sayılı Kanun) 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ihale edilen işler için yapılan yetki tespit başvuruları değerlendirilirken, her bir ihale sözleşmesinin ayrı işyeri/işletme olarak ele alınarak işlem yapıldığını, yetki tespitine konu işyerinin dava dışı ...

Elektrik İletim AŞ tarafından 4734 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında yapılan hizmet alım ihalesi olduğunu, bu nedenle yetki tespiti yapılırken ihale kapsamında olan ... işyerinin dikkate alındığını, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu ...

Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) hükümlerince yapılan yetki tespiti işleminin ilgili mevzuata uygun ve yerinde olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ...

Sendikası vekili cevap dilekçesinde; davanın yetki tespiti sürecini uzatma amacıyla açıldığını, yetki tespitine konu işyerinin 4734 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ihale edilen ... kapsamında olduğunu, aynı ihale sözleşmesi kapsamında ... bir işyeri bulunması nedeniyle ilgili mevzuat gereğince yetki tespitinin işyeri düzeyinde yapılması gerektiğini, davacıya ait işyerinde çalışan 15 işçiden 13 işçinin müvekkili Sendikaya üye olduğunu, bu nedenle yapılan tespitin yerinde olduğunu, yetki tespitine konu işyerinin enerji işkolunda faaliyet gösterdiğini,

davacının işkolu tespitine ilişkin itirazının bu davanın konusu olmadığını, işkolu tespitine yapılacak itirazların yetki tespiti davalarında bekletici mesele yapılamayacağını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

4734 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ihale edilen işlerde alt işveren olarak ... alan davacı işverenin, aynı ihale sözleşmesi kapsamında (...) sicil No.lu ... bir işyerinin bulunması nedeniyle, Bakanlıkça işyeri toplu ... sözleşmesi yetki tespiti yapılmasının yerinde olduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu dönem bordroları, işyeri kayıtları, Sendika üyesi işçilerin isimleri ile doğrulama kodlarına göre başvuru tarihinde işyerinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının davalı Sendikaya üye olduğu,

davalı Sendikanın davacı işyerinde 6356 sayılı Kanun’un aradığı yeterli çoğunluğu sağladığına ilişkin Bakanlığın 09.07.2020 tarihli ve 1548842 sayılı yetki tespitinin mevzuata uygun ve yerinde olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; dosya kapsamında bilirkişi incelemesi yapılmadığını, yetkisiz mahkemeye sunulan bilirkişi raporlarına itirazları gidermediği, yetkisiz mahkemede yapılan işlemlerin yetkili mahkemede yapılmış gibi gerekçeli kararın hazırlandığını, Bakanlığın yetki tespiti yaparken o sözleşme biriminde çalışan tüm işçilerin Sendikaya üye olup olmadıklarını belirleyerek başvuran Sendikanın çoğunluğunu araştırması gerektiğini, 6356 sayılı Kanun'un 41 inci maddesinde yer alan sayısal çoğunluğun sağlanamadığını, değerlendirme yapılırken davacı Şirketin ... genelinde ortak ... ile oluşturduğu işyerleri de dâhil olmak üzere tüm işyerlerinin irdelenerek tespit yapılması gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesinin karar ve gerekçesinin dosya kapsamına uygun olduğu, Bölge Adliye Mahkmesince bu karar ve gerekçeye itibar edildiği, davalı Sendikanın davacıya ait işyerinde, işyeri toplu ... sözleşmesi yapmak için 6356 sayılı Kanun’un aradığı yarıdan fazla çoğunluğu sağladığı, davacı vekilinin istinaf itirazlarının yerinde olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 6356 sayılı Kanun'un 41 inci ve devamı maddeleri kapsamında yetki tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 2709 sayılı ... Cumhuriyeti Anayasası’nın “Toplu ... sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” kenar başlıklı 53 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu ... sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.”

2. 6356 sayılı Kanun’un 5 inci maddesinin ikinci fıkrası şu şekildedir: “Yeni bir toplu ... sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur. İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz.”

3. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki” kenar başlıklı 41 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki gibidir: “Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu ... sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu ... sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

4. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki tespiti için başvuru” kenar başlıklı 42 nci maddesi ise şöyledir:

“(1) Toplu ... sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir.

(2) Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı ... günü içinde bildirir.

(3) İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir.

(4) Sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz.

(5) Yetki tespiti ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.”

5. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki itirazı” kenar başlıklı 43 üncü maddesi de şu şekildedir:

“(1) Kendilerine 42 nci madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren sendikaları veya sendika üyesi olmayan işveren; taraflardan birinin veya her ikisinin yetki şartlarına sahip olmadığı veya kendisinin bu şartları taşıdığı yolundaki itirazını, nedenlerini de göstererek yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altı ... günü içinde mahkemeye yapabilir.

(2) İtiraz dilekçesi görevli makama kayıt ettirildikten sonra mahkemeye verilir. Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde birinden daha az üyesi bulunan işçi sendikası, yetki itirazında bulunamaz.

(3) İtiraz dilekçesinde veya ekinde somut delillerin yer almaması hâlinde itiraz incelenmeksizin reddedilir. İşçi ve üye sayılarının tespitinde maddi hata ve süreye ilişkin itirazları mahkeme altı ... günü içinde duruşma yapmaksızın kesin olarak karara bağlar. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bunların dışındaki itirazlar için mahkeme, duruşma yaparak karar verir ve bu karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi bir ay içinde kararını verir. (Ek cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay bir ay içinde kesin olarak karar verir.

(4) 42 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca kendisine yetki şartlarına sahip olmadığı bildirilen işçi sendikası, altı ... günü içinde yetkili olup olmadığının tespiti için dava açabilir. Mahkeme açılan davayı o işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üye kaydeden işçi sendikaları ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene de bildirir. Mahkeme davayı iki ay içinde sonuçlandırır.

(5) İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.”

6. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 8 inci maddesi.

7. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Somut uyuşmazlık hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi gereken nitelikte olduğundan 6100 sayılı Kanun’un 266 ncı maddesine aykırı olarak İlk Derece Mahkemesince bilirkişi raporu alınması hatalı ise de bu durum sonuca etkili görülmediğinden eleştiri ile yetinilmiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,