Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2023/20134 K.2024/268

Taraflar arasında görülen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece Mahkeme kararının ikinci kez bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait yerel gazete yayıncılığı yapılan işyerinde 30.09.2009 ve 01.11.2013 tarihleri arasında yazı işleri müdürü olarak kesintisiz çalıştığını, ... sözleşmesinin haklı bir neden olmaksızın ve ihbar önellerine uyulmaksızın feshedildiğini, fazla çalışma yapmasına karşın ücretlerinin ödenmediğini, yıllık izin hakkının kullandırılmadığını ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma, hafta tatili, ... ... ve genel tatil ve yıllık izin ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davacının müvekkili yanında 07.08.2012-21.09.2013 tarihleri arasında yazı işleri müdürü olarak çalıştığını, kendi isteği ile işten ayrıldığını, işyerinde mesai ve yıllık izin belgeleri ile ücret pusulalarını davacının düzenlediğini, davacının çalışma saatleri ve günleri ile izin dönemlerini kendisinin ayarladığını, fazla çalışma alacağının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 17.05.2016 tarihli ve 2014/476 Esas, 2016/256 Karar ... kararı ile; davacının davalı işyeri ve organik bağ içinde bulunan diğer işyerinde toplamda 3 yıl 1 ay 21 gün çalıştığı, ... sözleşmesinin davalı işveren tarafından feshedildiği, feshin haklı nedene dayalı olduğunun ispat edilemediği, bilirkişi raporunda 5953 ... Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun hükümleri gözetilerek yapılan hesaplamaların oluşa uygun olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 23.....2020 tarihli ve 2017/29927 Esas, 2020/7453 Karar ... kararı ile; dava dilekçesinden itibaren tebligatların davalıya usulüne uygun şekilde tebliğ edilmeksizin ve taraf teşkili usulünce sağlanmaksızın hüküm kurulduğunun anlaşıldığı, davalı tarafa davaya karşı cevap süresi tanınıp, delilleri toplandıktan sonra yeniden karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 17.02.2022 tarihli ve 2020/220 Esas, 2022/58 Karar ... kararı ile; Yargıtay bozma kararı doğrultusunda davalının adresine dava dilekçesi yeniden tebliğ edilerek taraf teşkili usulüne uygun şekilde sağlanmak ve davalı tarafın sunmuş olduğu cevap dilekçesi sonrasında alınan ek bilirkişi raporundaki davalının zamanaşımı def'i gözetilerek yapılan hesaplamalar doğrultusunda ve her ne kadar davacı davalı işyerinde yazı işleri müdürü sıfatı ile üst ... yönetici olarak çalışmış ise de çalışma saatlerini kendisinin belirlediğinin ispat olunamaması sebebiyle fazla çalışma ücret alacağına hak kazandığının anlaşıldığı hususu da belirtilmek suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 12.05.2022 tarihli ve 2022/5057 Esas, 2022/5879 Karar ... kararı ile; davalının diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, fazla çalışma ücretinin davacının dava dilekçesinde açıkladığı çalışma saatleri gözetilmeksizin talebi aşılarak hesaplandığı ve Anayasa Mahkemesinin ücret alacaklarının %5 ilaveleri yönünden verdiği norm iptali kararı gereği bu alacak kalemi yönünden davanın reddi gerektiği, bu ret nedeniyle oluşan miktar bakımından ise davalı yararına vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiği gerekçesiyle Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmanın yalnızca Anayasa Mahkemesinin ücret alacaklarının %5 ilaveleri yönünden verdiği norm iptali kararı yönünden olduğu gerekçesiyle ücret alacaklarının %5 ilave tutarları dışlanmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; işyerinde müdür olarak görev yapan davacı lehine fazla çalışma ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğu, ... sözleşmesinin davalı tarafça sonlandırıldığının ispatlanamadığı, dosyada alınan bilirkişi raporundaki hesaplamalara aykırı şekilde hüküm kurulmasının hatalı bulunduğu gerekçeleriyle Mahkeme kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; bozmaya uyan Mahkemece, bozma ilâmına uygun şekilde fazla çalışma ücretinin davacı talebi aşılmadan hesaplanıp hesaplanmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, aynı Kanun'un 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114 üncü ve 115 inci maddeleri.

2. Dairemizin 14.12.2022 tarihli ve 2022/16498 Esas, 2022/16753 Karar ... kararında usuli kazanılmış hak ilkesi şu şekilde açıklanmıştır: "... 3. Bilindiği üzere 6100 ... Kanun'da usuli kazanılmış hak kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri hâline gelmiştir. Anlam itibarıyla bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan ... ifade etmektedir.

4. Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir (Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 09.05.1960 tarihli ve 1960/21 Esas, 1960/9 Karar ... karar).

Hükmün bir kısmının bozma kapsamı dışında bırakılmasının amacı bu kısımların doğru olduğunu belirlemek, bozmanın sınırlarını çizmek ve bu şekilde usuli kazanılmış hakları oluşturup, korumaktır. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 04.02.1959 tarihli ve 1959/13 Esas, 1959/5 Karar ... karar).

..."

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Somut uyuşmazlıkta Mahkemesince Dairemizin 12.05.2022 tarihli 2022/5057 Esas ve 2022/5879 Karar ... bozma kararına uyulmasına karar verilmiş ise de bozma gerekleri yerine getirilmemiştir. Kural olarak bozma kararına uyan mahkeme, artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Dairemizin 12.05.2022 tarihli bozma kararında.

Mahkemenin 17.02.2022 tarihli kararı, Anayasa Mahkemesinin ücret alacaklarının %5 ilaveleri yönünden verdiği norm iptali kararı gereği bu alacak kalemleri yönünden davanın reddi gerektiğinin yanı sıra, “...Somut olayda; davalı işyerinde 01.08.2010 ile 21.09.2013 tarihleri arasında sorumlu yazı işleri müdürü olarak çalışan davacı, davalı işyerinde haftanın 6 günü 09:00 ile 21:00 saatleri arası, hafta sonu cumartesi yada pazar günleri ise 23:00 - 24:00 saatlerine dek çalıştığını ileri sürmüştür.

Hükme esas alınan raporda ise, 5953 ...

Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştırılanlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun'un Ek 1’nci maddesine istinaden, gazetecilerin haftanın 6 günü günde 8 saati aşan çalışmalarının fazla mesai olduğu hükmü gereğince değerlendirme yapıldığı belirtilerek; tanık anlatımları gözetilmek suretiyle davacının haftanın 6 günü 08:30 ile 21:30 saatleri arası, günlük 1,5 saat ara dinlenme süresi ile haftalık (11,5 saat x 6 gün) 69 saat çalıştığı, 5953 ... Basın ...

Yasası gereği haftalık 48 saati aşan 21 saat fazla çalışmanın bulunduğu, ancak Yargıtay içtihatları gereğince günlük fazla mesai süresinin 3 saati aşamayacağı gerekçesiyle (haftalık 18 saat olarak) hesaplama yapılmıştır. Ne var ki, bilirkişi tarafından hesaplamaya dayanak günlük çalışma saatleri, dava dilekçesindeki haftanın 6 günü 09:00 ile 21:00 saatleri arası çalışma yapıldığı yönündeki beyan gözetilmeksizin belirlendiğinden, davacının talebinin aşımı mahiyetindedir.

Buna göre, davacı beyanı ve tanık anlatımlarına göre davacının haftanın 6 günü 09:00 ile 21:00 saatleri arasında 1,5 saat ara dinlenme süresinin mahsubu ile günlük 10,5 saat çalışarak haftalık toplam 15 saat fazla çalışma yaptığı kabulüyle fazla çalışma alacaklarının hesaplanması gerekirken, aksi yönde yazılı şekilde verilen karar isabetsiz olup, bozmayı gerektirmiştir." açıklaması ile fazla çalışma ücreti belirlenirken davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü çalışma saatlerine yönelik beyanı gözetilerek bu yöndeki talebinin aşılmaması gerektiği gerekçesiyle de bozulmuştur.

Mahkemece; ikinci bozma sonrası alınan 23.09.2022 tarihli ek bilirkişi raporunda, bozmaya ve dosya kapsamına uygun şekilde hesaplama yapıldığı hâlde, fazla çalışma talebine yönelik söz konusu rapordaki hesaplama dikkate alınmaksızın karar verilmesi hatalıdır.

3. Şu hâlde Mahkemece; bozma kararı doğrultusunda hesaplama yapıldığı anlaşılan 23.09.2022 tarihli bilirkişi ek raporu dikkate alınmalı, %5 fazlalıkların reddinden ötürü yargılama gideri ve vekâlet ücreti verilmemesi gerektiği yönündeki bozma sebebine şimdiki gibi dikkat edilmeli, temyiz edenin davalı olması nedeniyle lehine oluşan usuli kazanılmış haklar da gözetilerek ve hüküm kurulurken davacının talep ettiği toplam tutarlar tekrarlanmadan sadece yargılama kapsamında tespit ve kabul edilen alacak tutarları gösterilmek suretiyle bir hüküm kurulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,