Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2024/10867 K.2024/11742

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen yetki tespitine itiraz davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Bakanlığın müvekkili Şirkette örgütlenen Genel-İş Sendikasına verilen çoğunluk tespitinin hatalı olduğunu, itirazın yetki işlemlerini durduracağını, davalı Sendikanın yetki tespit talebi ile Bakanlığa başvururken üyelik fişlerini işverene vermek zorunda olduğunu; ancak müvekkili Şirkete gönderilmediğini, olumlu yetki tespiti için aranan şartların müvekkili Şirket bakımından mevcut olmadığını, işyerinde 2022 yılı Şubat ayında 74 kişinin çalıştığını, davalı Sendikanın yeterli çoğunluğu sağlayamadığını iddia ederek davalı ... Bakanlığının 16.05.2022 tarihli olumlu yetki tespitinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Bakanlık vekili cevap dilekçesinde; davacı itirazlarının somut bir delile dayanmadığını, davalı Sendikanın yetki başvurusunun Bakanlığa 15.02.2022 tarihinde ulaştığını, tüm işçi sayılarının ve sendika üye sayılarının, işyeri bilgilerinin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Bakanlıkları sistemine elektronik yollarla ulaşan bilgiler üzerinden belirlendiğini, davacı Şirketin, başvuran Sendikanın faaliyette bulunduğu işkolunda bir işyerinin olduğunu, bu işyerinde başvuru tarihinde 47 işçinin çalışmakta olduğunu, bunların 24'ünün başvuran Sendikaya üye olduğunu, yasal çoğunluk sayısından fazla olarak yüzde 51,06 oranında üye olduğunu, bu nedenle de olumlu yetki tespiti verildiğini, yapılan yetki tespitinin usul ve mevzuaata uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı Sendika vekili cevap dilekçesinde; süresi içinde itiraz edilmediğini, davanın usulden reddi gerektiğini, Bakanlık tespitinin kanuna ve hukuka uygun olduğunu, davacı tarafin somut hiçbir gerekçe sunulmayan ve bir temele dayanmayan itirazının kötüniyetli olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 15.02.2022 tarihi itibarıyla davacı işverene bağlı 47 işçinin çalıştığı, bunlardan iki yönetim kurulu üyesi olan kişi çıkarıldığında çalışan sayısının 45 olduğu, davalı Sendika üyesi sayısının da 24 olduğu, davalı Sendikanın toplu iş sözleşmesi yapabilmek için gereken çoğunluğu sağladığı, dava dilekçesinde yer alan itirazların hiçbirinin çoğunluk tespitinin iptalini gerektirir nitelikte olmadığı gibi bu nitelikte kanıtlanan herhangi bir somut olgu da bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 23.01.2023 tarihli kararı ile; Kurumun usule uygun tebligat işlemini gerçekleştirdiği, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre yetki tespitinde kanuna aykırı her hangi bir yön bulunmadığı, işyerinde çalıştığı tespit edilen 47 işçiden ikisinin yönetim kurulu üyesi olduğu, böylece 45 işçiden 24'ünün Genel-İş Sendikasına üye olduğu, buna göre Genel-İş Sendikasının 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun (6356 sayılı Kanun) 41 inci maddesi uyarınca işyerinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasını üye yapma koşulunu sağlamış olduğundan İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 26.04.2023 tarihli ve 2023/4950 Esas, 2023/6113 Karar sayılı kararı ile; kararın eksik incelemeye dayalı olduğu, davalı Bakanlıktan celp edilecek kayıtlar ile davacı işverene ait 1132717 sicil numaralı işyerinde yetki başvuru tarihinde çıkışı yapılan işçilerin çıkış saatinin açıkça belirlenmesi ile sonucuna göre çoğunluk hesabının yeniden tereddüde mahal verilmeksizin yapılması gerektiğinden bahisle temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılmasına İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı Bakanlığa, davacı Şirkete ve SGK'ya müzekkereler yazılarak 15.02.2022 tarihinde davacı Şirkette çıkışı bildirilen işçilerin işten çıkış saatlerini gösteren belgelerin talep edildiği, davacı Şirket vekilince sunulan 15.09.2023 tarihli dilekçe ile 15.02.2022 tarihinde müvekkili Şirketten herhangi bir işçi çıkışının yapılmadığının bildirildiği, dava konusu işyerinden 15.02.2022 tarihinde çıkışı yapılan işçi bulunmadığı, 16.02.2024 tarihinde giriş işleminin bulunduğu, çıkışların yapıldığı işyerinin dava dışı işyerleri olduğu,

15.02.2022 tarihli bildirim ile 16.02.2022 tarihinde dava konusu işyerinde çalışmaya başlayacak 11 işçinin çıkışının başka işyerlerinden yapılmış olması ve davacı işyerinde işe başlamalarının yetki başvuru tarihinden sonra olması sebebiyle bu kişilerin çalışan sayısına dâhil edilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davalı Sendikanın yetki tespiti talebi ile Bakanlığa müracaat ederken kendisinde bulunan üyelik fişlerini, yetki için başvurduğu tarihten itibaren üç iş günü içinde işverene vermek zorunda olmasına karşın bu belgeleri müvekkili Şirkete göndermediğini, bilirkişi raporunda yapılan değerlendirmelerin bozma kapsamı dışında kalan hususlar olduğunu, İlk Derece Mahkemesi gerekçesinin bozma kararı ile bağdaşmadığını belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; 6356 sayılı Kanun'un 41 inci ve devamı maddeleri kapsamında yetki tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme ...” kenar başlıklı 53 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.”

2. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki” kenar başlıklı 41 inci maddesinin birinci fıkrası da şöyledir: “Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

3. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki tespiti için başvuru” kenar başlıklı 42 nci maddesi ise şöyledir: “(1) Toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir.

(2) Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı iş günü içinde bildirir.

(3) İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir.

(4) Sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz.

(5) Yetki tespiti ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.”

4. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki itirazı” kenar başlıklı 43 üncü maddesi de şu şekildedir:

“(1) Kendilerine 42 nci madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren sendikaları veya sendika üyesi olmayan işveren; taraflardan birinin veya her ikisinin yetki şartlarına sahip olmadığı veya kendisinin bu şartları taşıdığı yolundaki itirazını, nedenlerini de göstererek yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde mahkemeye yapabilir.

(2) İtiraz dilekçesi görevli makama kayıt ettirildikten sonra mahkemeye verilir. Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde birinden daha az üyesi bulunan işçi sendikası, yetki itirazında bulunamaz.

(3) İtiraz dilekçesinde veya ekinde somut delillerin yer almaması hâlinde itiraz incelenmeksizin reddedilir. İşçi ve üye sayılarının tespitinde maddi hata ve süreye ilişkin itirazları mahkeme altı iş günü içinde duruşma yapmaksızın kesin olarak karara bağlar. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bunların dışındaki itirazlar için mahkeme, duruşma yaparak karar verir ve bu karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi bir ay içinde kararını verir. (Ek cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay bir ay içinde kesin olarak karar verir.

(4) 42 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca kendisine yetki şartlarına sahip olmadığı bildirilen işçi sendikası, altı iş günü içinde yetkili olup olmadığının tespiti için dava açabilir. Mahkeme açılan davayı o işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üye kaydeden işçi sendikaları ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene de bildirir. Mahkeme davayı iki ay içinde sonuçlandırır.

(5) İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.”

5. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,