Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2024/11770 K.2024/12708

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili Sendikanın davalı Pilenpak Ambalaj Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine (Pilenpak Şirketi) ait işyerinde örgütlenme çalışması başlattığını ve çok kısa bir sürede işyerinde yetkili Sendika olduğunun tespit edildiğini, davalı işveren Şirketin çeşitli suçlamalarla sendika üyesi işçilerin iş sözleşmelerini tek tek feshettiğini, işçilere feshe bağlı haklarını dahi ödemeyerek dava açma yolunu gösterdiğini, işyerine davalı ...'ı işveren vekili olarak getirdiğini, bu kişinin birebir görüşmeler yaparak ya üyelikten ya işyerinden ayrılmaları konusunda işçilere baskı yaptığını,

davalı Şirketin baskılarla sonuç alamaması üzerine davalı ...'la arasında muvazaalı alt işveren ilişkisi kurduğunu, davalı Şirketin bu yolla dava dışı Bakanlıkça müvekkiline verilen toplu iş sözleşmesi yetkisini geçersiz kılmak ve grev aşamasına gelen toplu pazarlık sürecinde müvekkilinin grev uygulamasını engellemek istediğini,

sendika üyesi işçilerin muvazaalı alt işveren ilişkileri yoluyla farklı işkolunda çalıştığı bildirilerek sendika üyeliklerinin düşmesinin sağlandığını beyanla davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olması sebebiyle davacı Sendikaya üye işçilerin başlangıçtan beri davalı Pilenpak Şirketinde çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacı Sendika tarafından aynı konu açılmış davada, davacı Sendikanın hukuki yararı olmadığı, muvazaa iddiasının iş müfettişleri tarafından ve her bir işçi için ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği belirlenerek taleplerinin reddine karar verildiğini, alt işverenlik sözleşmesi ile ilgili muvazaa iddiasının idari işlem kapsamında iş müfettişleri tarafından incelenebileceğini, bunların yanı sıra sendika üye sayısının yetki başvuru tarihi itibarıyla önemli olduğunu, yeter sayının yetki başvuru tarihi itibarıyla arandığını,

dolayısıyla davacı Sendikanın iş müfettişleri yetkisinde olan bir muvazaa tespitinde hukuki yararı ve hukuki yetkisi olmadığı için bu davanın da tarafı olması mümkün olmadığını, iş müfettişinin muvazaayı tespit eden raporunun önemli bir belge olup tek başına hüküm ifade etmediğinden bir ön işlem niteliğinde olduğunu, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı Sendika tarafından davanın sendika üyesi olan işçileri temsilen açıldığına dair beyanda bulunulmadığı, muvazaalı işleme konu olan alt işverenlik sözleşmesi kapsamında çalışan işçilerin sendika üyesi olduğu ve onlar adına dava açıldığının iddia edilmediği, davacı Sendikanın tüzel kişi olarak kendi adına bu davayı açmakta güncel hukuki yararının bulunmadığı, dava konusu işyerinde dava tarihinden önce Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılan teftişte davalılar arasındaki hukuki ilişkinin muvazaalı olduğunun tespit edildiği, bu yönden de davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığı gerekçesi ile davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; müvekkili Sendikanın herhangi bir muvafakat almaksızın üyelerin haklarını temsilen işbu davayı açmakta hukuki yararının olduğunu, davacı Sendikanın üyesi işçilerin grev hakkının koruması adına bir topluluk davası açmakta hukuki yararının bulunduğunu, Sendikanın kolektif nitelikte dava açma hakkının kanunda belirtilenlerle de sınırlı olmadığını, Bakanlıkça işyerinde kurulan asıl işveren alt işveren ilişkilerinin muvazaalı olduğunun tespit edildiğini, işverenin muvazaalı alt işverenlik ilişkileri ile Sendikanın grev hakkını etkilediğinin sabit olduğunu,

Bakanlıkça yapılan muvazaa tespitine ilişkin olarak davalı Pilenpak Şirketinin açtığı davada taraf sıfatları bulunmadığından ilgili davaya delil sunamayıp savunma yapamayacakları gibi ilgili dava sonucunda aleyhe bir karar çıkması hâlinde karara itiraz edemeyeceklerini, bu nedenle işbu davanın açılmasında hukuki yararın bu yönüyle de mevcut olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; muvazaa iddiasının her bir işçi yönünden ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği, davacı Sendika tarafından davanın sendika üyesi olan işçileri temsilen açıldığına dair beyanda bulunulmadığı, muvazaalı olduğu iddia edilen alt işverenlik sözleşmesi kapsamında çalışan işçilerin sendika üyesi olduğu ve onlar adına dava açıldığının iddia edilmediği, davacı Sendikanın tüzel kişi olarak kendi adına bu davayı açmakta güncel hukuki yararının bulunmadığı,

bununla birlikte dava konusu işyerinde dava tarihinden önce Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılan teftişte davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunun tespit edildiği, bu yönden de davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; dava ve istinaf dilekçelerinde belirttiği sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı Sendikanın davalılar arasında muvazaalı bir asıl işveren alt ilişkisi bulunduğunun tespitine ilişkin dava açmasında hukuki yararının bulunup bulunmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 106, 113 ve 114 üncü maddeleri, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2 nci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 19 uncu maddesi.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR