Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2024/12153 K.2024/14317

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ...-İş Sendikası ile ... arasında yürütülen toplu iş sözleşmesi görüşmelerinden sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlığı Yüksek Hakem Kurulu Başkanlığına intikal ettiğini, Yüksek Hakem Kurulu Başkanlığının yasal prosedüre uygun olarak 2023/190 Esas, 2023/217 Karar sayılı ve 08.06.2023 tarihli kararı ile uyuşmazlığın giderildiğini ve toplu iş sözleşmesinin taraflara tebliğ edildiğini, uygulanmaya başlandığını, davalı ... Başkanlığının Yüksek Hakem Kuruluna başvurusu üzerine, YHK'nın 15.08.2023 tarihli ek karar verdiğini belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle 15.08.2023 tarihli ek kararın hukuka aykırı ve geçersiz olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; Yüksek Hakem Kurulunun ek kararına yönelik açılan davanın YHK'ya yöneltilmesi gerektiğini, belediyenin husumet ehliyeti olmadığını, Yüksek Hakem Kurulu Başkanlığının davaya dâhil edilmesi gerektiğini, talepleri üzerine verilen ek kararın usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ek karardan anlaşıldığı üzere prim, sosyal yardım, yemek yardımı, öğrenim yardımı, taban ücret ve ücret zammına ilişkin olduğu, bu hâli ile verilen kararın işçilerin ücret ve ek ödemeleri ile irtibatlı olduğu anlaşıldığından 4857 sayılı İş Kanunu'nun ücrete ilişkin kalemlerinin dava konusu yapılabileceği göz önünde bulundurularak davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili cevap dilekçesinde belirttiği sebeplerle ve dava konusu Yüksek Hakem Kurulu kararının kesin olduğu gerekçesiyle kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın (Anayasa) "Grev hakkı ve lokavt" kenar başlıklı 54 üncü maddesinde "Grev ve lokavtın yasaklandığı hallerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda, uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulunca çözülür. Uyuşmazlığın her safhasında taraflar da anlaşarak Yüksek Hakem Kuruluna başvurabilir.

Yüksek Hakem Kurulunun kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir." hükmünün düzenlendiği, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 51 inci maddesinin ikinci fıkrasında "Yüksek Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir." hükmünün düzenlendiği, anılan Anayasal ve yasal düzenlemeler gereği Yüksek Hakem Kurulu kararlarının kesin olduğu, yargı yolunun açık olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; dava dilekçesinde belirttiği sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Yüksek Hakem Kurulunun toplu iş sözleşmesi niteliğindeki ek kararının geçersizliğinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. Anayasa’nın "Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı" kenar başlıklı 53 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir: "İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler."

2. Anayasa’nın "Grev hakkı ve lokavt" kenar başlıklı 54 üncü maddesinin beşinci fıkrası şöyledir: "Grev ve lokavtın yasaklandığı hallerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda, uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulunca çözülür. Uyuşmazlığın her safhasında taraflar da anlaşarak Yüksek Hakem Kuruluna başvurabilir. Yüksek Hakem Kurulunun kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir."

3. 6356 sayılı Kanun'un "Tanımlar" kenar başlıklı 2 nci maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

“ (1) Bu Kanunun uygulanmasında;

...

h) Toplu iş sözleşmesi: İş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hususları düzenlemek üzere işçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren arasında yapılan sözleşmeyi,

...

ifade eder.

3. 6356 sayılı Kanun’un "Yüksek hakem kuruluna başvurma" kenar başlıklı 51 inci maddesi şöyledir:

"(1) Grev oylaması sonucunda grev yapılmaması yönündeki kararın kesinleşmesinden itibaren altı iş günü içinde işçi sendikası; grev ve lokavtın yasak olduğu uyuşmazlıklarda 50 nci maddenin beşinci fıkrasında belirtilen tutanağın tebliğinden ya da erteleme süresinin uyuşmazlıkla sonuçlanması hâlinde sürenin bitiminden itibaren taraflardan biri altı iş günü içinde Yüksek Hakem Kuruluna başvurabilir. Aksi takdirde işçi sendikasının yetkisi düşer.

(2) Yüksek Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir."

4. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,