Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2024/12625 K.2024/13900

Taraflar arasındaki işkolu tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Bakanlığının 23.12.2021 tarihli ve 31698 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, 2021/167 Karar numaralı işkolu tespitinde, davalı İzenerji İnsan Kaynakları Temizlik Bakım Onarım Enerji Güvenlik Hizmetleri İlaçlama ve Turizm Sanayi ve Ticaret AŞ (Belediye Şirketi) ünvanlı işverenin ....

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) sicil numaralı işyerinde yürütülen hayvanların bakımı, yeşil alanların temizliği, bakımı, onarım işleri ve şoförlük hizmetleri faaliyetlerinin, İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra numaralı genel işler işkolunda yer aldığının tespit edildiğini; ancak bu işyerinin Türkiyenin ilk ... olduğu, 2.700'den fazla hayvan ve 250'den fazla bitki türünü barındırdığı,

söz konusu işyerindeki faaliyetlerin 01 sıra numaralı avcılık, balıkçılık, tarım ve ormancılık işkolunda yer aldığını, davalı Bakanlığın 23.12.2021 tarihli ve 31698 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, 2021/167 Karar numaralı işkolu tespit kararında yer alan 1654762.035 SGK sicil numaralı işyeri ile ilgili tespitin iptali ile bahsi geçen işyerinde botanik bahçeleri, hayvanat bahçeleri ve tabiatı koruma alanlarıyla ilgili faaliyetler yürütüldüğünden İşkolları Yönetmeliği'nin 01 sıra numaralı avcılık, balıkçılık, tarım ve ormancılık işkolunda yer aldığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı Sendikanın işkolu tespit talebi üzerine Bakanlık müfettişlerince işyerinde teftiş yapıldığını ve ... ... adıyla faaliyet gösteren işyerinde çalışanların tespit edildiğini, davalı Şirketin belediye hizmetleri için personel temin eden ve belediye şirketi olduğunu, işyerindeki faaliyetlerin ... Büyükşehir Belediyesi adına gerçekleştiren belediye hizmetleri kapsamında yürütüldüğünü ve 20 sıra numaralı genel işler işkolu kapsamında olduğunun tespit edildiğini, müfettişçe yapılan tespitin doğru ve yerinde olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ...-... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu işyerinin genel işler kolunda yer aldığının tespit edildiğini, Bakanlık kararının mevzuat ve yerleşik içtihatlara uygun olduğunu, belediye hizmetlerinin tamamının genel işler işkolu içerisinde yer aldığını, asıl işe yardımcı işlerinde asıl işin dâhil olduğu işkolundan sayılacağını davalı Belediye Şirketinin de belediye hizmetlerini yürütmek için kurulduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

3. Davalı Genel-... vekili cevap dilekçesinde; davalı Şirketin ... Büyükşehir Belediyesine ait belediye iktisadi teşekkülü olduğunu, belediyelerin asli belediye hizmetlerini yerine getirmek üzere iktisadi teşekküller oluşturabileceğini, bu şirketlerin piyasaya hizmet vermediğini, sadece belediye hizmetlerini yerine getirtiğini, 5393 sayılı Belediye Kanunu (5393 sayılı Kanun) ile 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu (5216 sayılı Kanun) düzenlemeleri gereği uyuşmazlığa konu işyerindeki faaliyetin belediye hizmeti olduğunu, bu nedenle Bakanlık tespitinin doğru ve yerinde olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

4. Davalı Belediye-... vekili cevap dilekçesinde; davacının iddialarının yasal dayanaktan yoksun olduğunu, işyerinin ... Büyükşehir Belediyesine ait bir belediye şirketinin bünyesinde olduğunu, 5393 sayılı Kanun uyarınca belediye hizmetlerini karşılamak için şirket kurulabileceğini, işkolu tespiti yapılırken işyerinde görülen işin niteliğinin değil, belediye hizmetleri kapsamında kalıp kalmadığının esas alınması gerektiğini, belediye hizmetlerinin herhangi bir ayrım yapılmaksızın 20 sıra numaralı genel işler işkoluna dâhil edildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

5. Davalı Belediye Şirketi vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Şirketin ... Büyükşehir Belediyesi iştiraklarından biri olduğunu, ana iştigal konusunun hizmet alım sözleşmelerine dayalı olarak personel temini olduğunu, norm kadro nedeniyle belediyelerin bazı asli hizmetlerini yerine getirmek için iktisadi teşekküller kurmak zorunda kaldıklarını, piyasaya hizmet vermediklerini, davaya konu işyerinin Büyükşehir Belediyesi ... ... Şube Müdürlüğü bünyesinde olduğunu, yapılan işin hayvanların bakımı, yeşil alanların temizliği, büro işleri ve temizlik işlerini içerir şekilde belediye hizmetleri için personel temininden ibaret olduğunu, asıl işe yardımcı işlerinde asıl işin girdiği işkolundan sayılacağını bu nedenle Bakanlık tespitinin doğru olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın süresinde açıldığı, uyuşmazlığa konu ... işyerinde istihdam edilen işçilerin sayıları ve yaptıkları görevlerin tespit edildiği, işyerinde yürütülen faaliyette toplam 106 çalışan bulunduğu 79 işçinin davalı Belediye Şirketi işçisi olduğu dolayısıyla ...

Şube Müdürlüğü bünyesinde yürütülen işin sadece davalı Şirket işçilerince değil memur, kadrolu işçi, sözleşmeli memur ve bir başka Belediye iştiraki olan dava dışı Şirket işçilerin katılımı ile yürütüldüğü, hayvan bakımı ile ilgilenen işçilerin toplam işçi sayısının işyerindeki çalışanlar içerisinde bir ağırlık oluşturmadığı,

5216 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinde büyükşehirin bütünlüğüne hizmet eden sosyal donatılar bölge parkları, hayvanat bahçeleri, hayvan barınakları, kütüphane, müze, spor, dinlence, eğlence ve hizmet yerleri yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek gibi faaliyetlerin büyükşehir belediyelerinin görev ve sorumlulukları arasında düzenlendiği, bu nedenle söz konusu işyerinde yürütülen asıl faaliyetin 5216 sayılı Kanun'daki düzenlemelerden hareketle belediye hizmeti niteliğinde olduğu, yapılan işkolu tespitinin doğru ve yerinde bulunduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı Sendika vekili; kararın kısıtlı inceleme sonucu verildiğini, 12.05.2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle belediyelerin şirketleri, bağlı kuruluşları, müessese ve işletmeleri ile bunların birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip olduğu şirketlerin diğer işkollarında faaliyet gösteren işyerlerinin genel işler işkolunda yer almayacağının düzenlendiğini, dava konusu işyerinin hayvanat bahçesi statüsünde yer aldığını, İşkolları Yönetmeliği'ne göre "Botanik bahçeleri, hayvanat bahçeleri ve tabiatı koruma alanlarıyla ilgili faaliyetlerin" 01 sıra numaralı avcılık, balıkçılık, tarım ve ormancılık işkolunda yer aldığını, sınırlı inceleme yapılarak hazırlanan bilirkişi raporunun hükme esas alındığını belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 5216 sayılı Kanun'un büyükşehir ve ilçe belediyelerin görev ve sorumlulukları ile ilgili 7 nci maddesinde büyükşehirin bütünlüğüne hizmet eden sosyal donatılar, bölge parkları, hayvanat bahçeleri, hayvan barınakları, kütüphane, müze, spor, dinlence, eğlence ve hizmet yerleri yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek gibi görev ve sorumlulukların düzenlendiği, dolayısıyla dava konusu işyerinde yürütülen asıl faaliyetin 5216 sayılı Kanun'daki düzenlemelerden hareketle, belediyenin görevlerinden olduğu ve belediye hizmeti niteliğinde olduğu gerekçe gösterilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Sendika vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 4 üncü ve 5 inci maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6356 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

“ (1) ... Sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyette bulunur.

...”

2. 6356 sayılı Kanun’un “İşkolları” kenar başlıklı 4 üncü maddesi de şöyledir:

“(1) İşkolları bu Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir.

(2) Bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır.

(3) Bir işkoluna giren işler, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşü alınarak ve uluslararası normlar göz önünde bulundurularak Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.”

3. 6356 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

“...Bir işyerinin girdiği işkolu bu işyerinde yürütülen asıl işe göre belirlenir. İşyerindeki yardımcı işler de asıl işin dâhil olduğu işkolundan sayılır. Bir işyerinde yürütülen yardımcı işin alt işveren tarafından üstlenilmesi halinde, bu iş artık asıl işveren yönünden yardımcı iş olarak kabul edilemez. Bu işler alt işveren bakımından asıl iş kabul edilir ve işkolu buna göre belirlenir. ...”

4. 6356 sayılı Kanun’un “İşkolunun tespiti” kenar başlıklı 5 inci maddesi ise şöyledir:

“(1) Bir işyerinin girdiği işkolunun tespiti Bakanlıkça yapılır. Bakanlık, tespit ile ilgili kararını Resmî Gazete’de yayımlar. Bu tespite karşı ilgililer, kararın yayımından itibaren on beş gün içinde dava açabilir. Mahkeme iki ay içinde kararını verir. (Ek cümle: 12/10/2017-7036/29 md.) Karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi iki ay içinde kararını verir. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/29 md.) Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay, uyuşmazlığı iki ay içinde kesin olarak karara bağlar.

(2) Yeni bir toplu iş sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur. İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz.

(3) İşkolu değişikliği yürürlükteki toplu iş sözleşmesini etkilemez.”

5. 19.12.2012 tarihli ve 28502 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşkolları Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının tespit tarihinde yürürlükte bulunan metni şöyledir:

“Bir işyerinin hangi işkoluna girdiği konusunda anlaşmazlık çıkması halinde, ilgililerin başvurusu üzerine, işkolu, o işyerinde yürütülen işin niteliğine göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenir. Bakanlık tespit ile ilgili kararını Resmî Gazete’de yayımlar. Bu tespite karşı ilgililer, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 5 inci maddesine göre kararın yayımından itibaren onbeş gün içinde dava açabilir.”

6. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR