Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2024/3000 K.2024/4281

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının ikinci kez bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince ikinci bozma kararına karşı direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararının davalı ... Taşkömürü Kurumu (TTK) Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.....2023 tarihli ve 2022/9-857 Esas, 2023/634 Karar ... kararı ile direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı üzerine İlk Derece Mahkemesince yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve ek davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı davacı ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ... ait işyerinde davalı ... İnş. ve Tic. A.Ş. (... AŞ) işçisi olarak çalıştığını, ... sözleşmesinin toplu işçi çıkarma nedeni ile feshedildiğini, davalılar arasındaki hukuki ilişkinin muvazaalı olduğunu, alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek bir kısım işçilik alacaklarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. 2. Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; davalılar TTK Genel Müdürlüğü ile ... AŞ arasındaki hukuki ilişkinin muvazaalı olduğunu belirterek ücret farkı ve ilave tediye alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; davalılar TTK Genel Müdürlüğü ile ... AŞ arasındaki hukuki ilişkinin muvazaalı olduğunu, asıl davada alınan bilirkişi raporunda alacaklarının hesaplandığını belirterek bir kısım işçilik alacaklarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili asıl davada cevap dilekçesinde; davacının müvekkilinin işçisi olmadığını, yapılan ihale ile sözleşme konusu işin anahtar teslimi suretiyle davalı Şirkete verildiğini, müvekkili asıl işveren olmadığından sorumluluğunun bulunmadığını, davalı Şirket ile yapılan sözleşmeye göre de yüklenici işçileri ile ilgili mali ve hukuki sorumluluğun yükleniciye ait olduğunu belirtmiş; yargılama sırasında birleşen davaya ilişkin olarak birleşen davayı kabul etmediklerini, yargılama devam ederken ileri sürülen muvazaa iddiasının dikkate alınmasının hukuken mümkün olmadığını savunarak davaların reddini istemiştir.

2. Davalı ... AŞ asıl davaya cevap vermemiş, yargılama sırasında birleşen davaya ilişkin olarak birleşen davayı kabul etmediklerini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.07.2017 tarihli ve 2014/882 Esas, 2017/855 Karar ... kararı ile; davacı vekilinin muvazaa iddiasında bulunduğu, ayrıca davalılara karşı açılan işe iade davalarında davalılar arasındaki ilişkinin muvazalı olduğunun tespit edildiği gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ile davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç

... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 12.03.2019 tarihli ve 2017/4118 Esas, 2019/447 Karar ... kararı ile; İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacı ile davalı ... vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 03.02.2021 tarihli ve 2020/4594 Esas, 2021/3375 Karar ... ilâmı ile; Mahkeme kararının muvazaa araştırması yapılmasına yönelik olarak bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Birinci Bozma Kararına Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 27.07.2021 tarihli ve 2021/250 Esas, 2021/454 Karar ... kararıyla; davacı ile aynı ihale kapsamında ... AŞ işçisi olarak TTK Genel Müdürlüğünün ... Müessese Müdürlüğünde çalışan başka bir işçinin işçilik alacakları için TTK Genel Müdürlüğü ile ... AŞ aleyhine açtığı ... 2. ...

Mahkemesinin 2020/662 Esas ... dosyasında da benzer gerekçe ile bozma kararı verildikten sonra maden ocağında keşif yapıldığı, yer altı maden ocağı şartlarının tehlikeli olması, emsal dosya üzerinden Mahkemece keşif yapılarak gerekli inceleme ve gözlemin yapılmış olması, yeniden keşif yapılmasının dosyaya yenilik getirmeyeceği ve usul ekonomisi uyarınca aynı maden ocağında tekrar keşif yapılmasına gerek görülmediği, emsal dosya üzerinden alınan raporda ...

AŞ’ye devredilen galeri sürme ve hazırlık işinin asıl işin bir parçası olduğu, Şirket tarafından kullanılan bir kısım araç ve gerecin davalı ...

Müdürlüğüne ait olduğu, işin niteliğinin TTK Genel Müdürlüğünün sahip olduğu teknoloji ve uzmanlık alanını aşacak boyutta olmadığı, davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunun tespit edildiği, raporun gerekçeli ve dosya kapsamına uygun olması, muvazaa kriterlerinin detaylı olarak irdelenmiş olması dikkate alınarak hükme esas alındığı belirtilerek asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

2. Dairemizin 19.01.2022 tarihli ve 2021/12988 Esas, 2022/603 Karar ... ilâmı ile; davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra, Mahkemece taraflar arasındaki ilişkinin muvazaalı olmadığı kanunen geçerli asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunduğu kabul edilerek talep konusu alacaklar hakkında bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Direnme Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 24.05.2022 tarihli ve 2022/102 Esas, 2022/221 Karar ... kararı ile; ... 2. ... Mahkemesinin 2014/881 Esas, 2018/392 Karar ... dava dosyasında R.B. isimli işçinin açtığı davanın kabul edildiği, ...

Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 2018/2872 Esas, 2019/692 Karar ... istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 17.02.2021 tarihli ve 2020/4649 Esas, 2021/4157 Karar ... ilâmı ile onanarak kesinleştiği, aynı şekilde Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 18.01.2021 tarihli ve 2020/4321 Esas, 2021/1372 Karar ... ilâmında da davalı ... ile davalı ... AŞ arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunun kabul edildiği, davalı ...

AŞ'ye verilen işin asıl işin bir bölümü olduğu, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren bir ... olmadığı, Alt İşverenlik Yönetmeliği'nin 4 üncü maddesinin (b) bendinde belirtilen asıl işveren alt işveren ilişkisinin kurulma şartının gerçekleşmediği, davalılar arasındaki hukuki ilişkinin muvazaalı olması nedeniyle davacının baştan itibaren davalı ...

Müdürlüğünün işçisi sayılması gerektiği, birbiriyle çelişen kararların verilmesinin hukuki güvenlik ilkesini ve aynı zamanda kişilerin yargıya duydukları güveni zedeleyeceği, ayrıca ... yargılanma ... kapsamında yargı kararları yönünden birlik, belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerinin dikkate alınması gerektiği gerekçesiyle önceki hükümde direnilmiştir.

E. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairemizin 12.09.2022 tarihli ve 2022/9308 Esas, 2022/8801 Karar ... ilâmı ile; Dairemiz kararının usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle dosyanın temyiz incelemesi için Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

3. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.....2023 tarihli ve 2022/9-857 Esas, 2023/634 Karar ... ilâmı ile; davalılar arasında kanuna uygun biçimde kurulmuş, geçerli bir asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğundan asıl ve birleşen davalara konu edilen alacaklar hakkında bu kabule göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

F. İlk Derece Mahkemesince Hukuk Genel Kurulu Kararı Üzerine Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl işi kapsamındaki galeri açma işinin teknolojik uzmanlık gerektirdiği ve ihale alan davalı Şirketin bu işi yapabilecek ekonomik bağımsızlığa ve teknolojik kapasiteye sahip olduğu, asıl işverenin araç ve gereçlerini bedelsiz kullanmadığı, asıl işverenin aynı işlerde personel çalıştırmadığı, kontrol ve denetim görevi dışında çalışan işçisi bulunmadığı, ... ve talimatın Şirket yetkilileri tarafından verildiği, Şirketin asıl işverenden ayrı oluşturduğu ... organizasyonu kapsamında işin yürütüldüğü,

asıl işverenin denetim dışında söz konusu işe müdahalesinin bulunmadığı, bu nedenle davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olmadığı ve kanunen geçerli asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunduğunu kabul edilerek asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu, daha önce verilen kararlar ile muvazaanın kesinleştiğini, Mahkemece asıl işveren alt işveren ilişkisine göre verilen kararının ... yargılanma ... ihlal ettiğini ileri sürerek Mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; kıdem tazminatından sorumlu olmadıklarını, müvekkili ile diğer davalı Şirket arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi olmadığını, müvekkilinin işveren sıfatı bulunmadığını ve alacaklardan sorumlu olmadığını, verilen işin anahtar teslim ... olduğunu ileri sürerek Mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyetine ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; davalı ve ... AŞ arasındaki ilişkinin geçerli bir asıl işveren alt işveren ilişkisi olarak kabul edilip edilmeyeceğine ve buna göre davacının başından itibaren davalı ... Müdürlüğünün işçisi sayılıp sayılmayacağına ve dava konusu alacakların ispatı ile hesaplanmasına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4857 ... ... Kanunu’nun 2 nci maddesi, Alt İşverenlik Yönetmeliği'nin 4 üncü maddesinin ( b) bendi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple; Davacı ve davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,