Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2024/4658 K.2024/8591

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak dosyanın yeniden yargılama yapılması için Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ... bünyesinde dava dışı ... Kent Hizmetleri AŞ (...

AŞ) sigortalısı olarak çalıştığını, davalı ... ile dava dışı Şirket arasındaki ilişkinin muvazaalı işleme dayandığı hususunun Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) İş Müfettişlerince dava dışı Şirket bünyesinde yapılan teftiş sonucunda düzenlenen 07.07.2014 tarihli ve 4687 sayılı muvazaa raporunda tespit edildiğini, davalının raporun iptali için İstanbul Anadolu 24. İş Mahkemesinin 2014/468 Esas sayılı dosyasında açtığı davada Bakanlığın tespit raporunun yerinde olduğunun tespiti ile davanın reddedildiğini,

kesinleşmiş muvazaa olgusu nedeniyle müvekkilinin başlangıçtan itibaren davalı ... işçisi sayılarak geçmişe dönük ücret ve alacaklarının belirlenmesi gerektiğini ileri sürerek fark ücret, ikramiye ve toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; husumet itirazında bulunduklarını, dava dilekçesinde bahsi geçen muvazaa tespit raporunun iptaline ilişkin davanın kesinleşmediğini, bekletici mesele yapılması gerektiğini, davacının dava dışı Şirket çalışanı olduğunu, müvekkili Belediye ile dava dışı Şirket arasındaki ilişkinin geçerli asıl işveren alt işveren ilişkisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, zira söz konusu dava dışı Şirket ile yapılan ihalelerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na (4734 sayılı Kanun) uygun şekilde yapıldığını ve ihale konusu işlerin 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun (5393 sayılı Kanun) 67 nci maddesinde sayılan işlerden olduğundan üçüncü kişilere gördürülmesinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile. İstanbul Anadolu 24. İş Mahkemesinin 2016/130 Esas, 2017/432 Karar sayılı dosyasında verilen karar uyarınca davalılar arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayandığı, davacının çalıştığı birimde davalı ... Belediyesinin kadrolu personellerinin de bulunduğu, davacının işini ifa ederken emir ve talimatları davalı ... yetkililerinden aldığı, söz konusu ihalelerdeki işleri davalı ...

Başkanlığının yürütmekte olduğu asıl işin bir parçası olduğu, ayrı bir uzmanlık gerektirmediği, işin yürütümü, organizasyonu ve denetiminin asıl işveren Şişli Belediyesi tarafından yapıldığı, alt işveren ... AŞ'nin %99,59 oranın sermaye payının Şişli Belediyesine ait olduğu ve bu şirketin belirli bir organizasyondan, uzmanlıktan ve hukuksal bağımsızlıktan yoksun olduğu, ...

AŞ'nin davacı gibi bir kısım Şişli Belediyesi işçilerinin kendi bordrosunda gösterme dışında bir fonksiyonunun bulunmadığı, yönetim hakkının doğrudan Şişli Belediyesince kullanıldığı, dolayısı ile dava dışı ...

AŞ'nin farklı bir yapısı ve hukuki varlığının tespit edilemediği, nitekim daha önce kesinleşen yargı kararı ile muvazaalı olduğu tespit edilen ihale sözleşmeleri dönemi ile davacının çalıştığı dönemdeki ihale sözleşmelerinin birbirinin öncesi ya da devamı niteliğinde olduğu,

muvazaanın tespit edildiği dönemden herhangi bir farkının bulunmadığı ve aynı konu ve mahiyetteki emsal istinaf kararları birlikte değerlendirildiğinde ve davacının başlangıçtan itibaren davalı Belediyenin işçisi sayılması gerektiği, ıslaha karşı zamanaşımı def'i dikkate alınarak bilirkişi tarafından yapılan hesaplamanın dosya kapsamına uygun, denetime elverişli olduğu gerekçe gösterilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili; İlk Derece Mahkemesinin zamanaşımı def'ini dikkate almadığını, dava şartı oluşmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının, ÇSGB İş Müfettişlerince dava dışı Şirket bünyesinde yapılan teftiş sonucunda düzenlenen 07.07.2014 tarihli ve 4687 sayılı muvazaa raporunun muvazaa tespiti yapılan ihale kapsamında çalışan işçilerin listelerinde bulunmadığı,

ayrıca dava konusu ihale dönemlerini kapsayan tarihlerde yürürlükte bulunan 4734 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ve 5393 sayılı Kanun'un 67 nci maddesi uyarınca davalı Belediyenin görevi konusuna giren işlerin hizmet alım sözleşmesi ile gördürülmesi mümkün olduğundan 11.09.2014 tarihinden sonra muvazaalı çalışmanın söz konusu olmayacağı gerekçeleriyle istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; kesinleşen muvazaa raporuna göre temizlik işinde çalışanların, aslında sadece bu 170 kişi ile sınırlı olmadığını, bu 170 kişinin raporda hakkında muvazaalı işlem sonucuna varılmış iki şirketten ... AŞ ile ilgili olduğunu, anılan dönemde temizlik işlerinin neredeyse tamamen ... (... Şirketi) tarafından yapılıyor gözüktüğünü, hakkında tespit yapılan 170 kişinin de ... Şirketi ile ...

AŞ tarafından birlikte kurulan adi ortaklık bünyesinde çalıştığını, raporun hazırlandığı dönemde davacının başka bir muvazaalı temizlik şirketinin sigortalısı olması nedeniyle bu listede olamayacağını fakat bu durumun davacının muvazaalı olarak nitelenen diğer Şirketteki hizmetinin muvazaa kapsamında olmadığı anlamına gelmeyeceğini, bu duruma göre davacının raporun (sonradan İstanbul Anadolu 24. İş Mahkemesinin kararı ile muvazaa kapsamından çıkarılsa da) muvazaalı olarak nitelediği diğer Şirkette çalışırken, hemen akabinde ve bu davadaki taleplerin de ait olduğu dönemlerde, Mahkeme kararında da muvazaalı olduğu tespit edilen,

o döneme göre 1218854 sigorta sicil numaralı ...

AŞ'ye geçirilmiş olması dikkate alındığında bu gerekçenin maddi gerçeğe uymadığını, Bölge Adliye Mahkemesinin "11.09.2014 tarihinden sonraki çalışma dönemi için yapılan personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmelerinin muvazaalı olduğunun kabulü mümkün değildir." gerekçesine dayanmasının hukuka, kanuna, içtihatlara ve maddi gerçekliğe uygun olmadığını ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalının tarafı olduğu asıl işveren alt işveren ilişkisinin kanuna uygun kurulup kurulmadığı, muvazaaya dayanıp dayanmadığı, bunun sonucu olarak da davacının dava konusu alacaklara hak kazanıp kazanmadığı hususlarındadır.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4734 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 8 inci maddesi, 5393 sayılı Kanun'un 67 ve 70 inci maddeleri, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2 nci maddesinin yedinci ve sekizinci fıkraları ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 19 uncu maddesi.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve davacının ÇSGB İş Teftiş Kurulu Başkanlığınca düzenlenen 07.07.2014 tarihli ve 4687 sayılı muvazaa raporunda, muvazaalı olmadığı kabul edilen ... Şirketi ile ...

AŞ arasında yapılan 27.06.2012 tarihli Şişli İlçesi Dahilindeki Cadde, Sokakların ve Pazar Yerlerinin Süpürülmesi, Yıkanması, Çöp Toplama ve Taşıma İşine İlişkin Hizmet Alım Sözleşmesi kapsamında çalışan işçiler arasında olduğunun belirlenmesine göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,