Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2024/5855 K.2024/7090

Taraflar arasındaki işkolu tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili ile davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 08.08.2020 tarihli ve 31207 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2020/89 sayılı işkolu tespitinde, Konyaaltı Belediyesine ait bir belediye şirketi olan Konyaaltı Temizlik İnş. Org. Tic. ve San.

AŞ’ye (Konyaaltı AŞ) ait 13483171.007 Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) sicil numaralı işyerinde özel güvenlik hizmetlerinin yerine getirildiğini, bu nedenle yürütülen faaliyetlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 19 sıra numaralı savunma ve güvenlik işkolunda yer aldığının tespit edildiğini, işkolu tespit kararının hukuka ve mevcut işkolları uygulamasına aykırı olduğunu, İşkolları Yönetmeliği'nde, genel işler işkolunda "belediye hizmetleri" ibaresinin kodsuz olarak yer almakta olduğunu, yani hiçbir istisna konulmaksızın ve NACE koduna bakılmaksızın genel olarak tüm belediye hizmetlerinin genel işler işkolunda sayıldığını,

yine belediye şirketlerinin kurulmasının 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 70 nci maddesinde, "Belediye kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre şirket kurabilir." şeklinde hükme bağlandığını, ayrıca belediyelerin şirket kurmalarının sadece kendi görev alanlarına hasredildiğini ve özel bir prosedüre tâbi tutulduğunu, Konyaaltı AŞ'nin de belediye hizmetlerini yerine getiren bir belediye Şirketi olduğunu, Konyaaltı Belediyesi’ne ait olduğunu,

kanun gereği müşterek mahalli belediye hizmetlerini yerine getiren bir belediye şirketinin güvenlik gereksinimini belediye şirketi bünyesinde yerine getirmesi kadar doğal bir durum söz konusu olamayacağını, Bakanlık tarafından yapılan tespitin hatalı olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle işkolu tespit kararının iptali ile Konyaaltı AŞ'ye ait olan 1348371.007 SGK sicil numaralı işyerinin 20 sıra numaralı genel işler işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; iddiaların mesnetsiz olduğunu, Konyaaltı AŞ ünvanlı Şirket hissesinin tamamının 06.02.2018 tarihli Olağanüstü Genel Kurul ile Konyaaltı Belediyesi adına tescil edildiğini, işverenliğin hisselerinin tamamının Konyaaltı Belediyesine ait olduğunu, iş müfettişlerince işkolu tespiti yapılırken Şirkete ait bütün işyerlerine ait işçi listelerinin incelendiğini, buna göre tespit yapıldığını, tespitin hatalı olmadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ...

İş Sendikası vekili cevap dilekçesinde; işyerinin girdiği işkolunun işyerinde yürütülen asıl işe göre belirlendiğini, asıl işin, işyerinin teknik amacı, mal ve hizmet üretimi amacı ile yürütülen faaliyetleri olduğunu, o işyerinde yürütülen ve asıl iş dışında kalan bütün işlerin de yardımcı işler niteliğinde olduğunu, yardımcı işlerin yapılması hâlinde asıl işi sekteye uğratan, asıl işi tamamlayıcı işler olması gerekmeyeceğini, emsal Yargıtay kararlarından da görüleceği üzere,

alt işveren tarafından yapılan bir işin asıl işin girdiği işkolunda sayılabilmesi ve asıl işveren dosyasına tescil ettirtilebilmesi için asıl işin tamamlayıcısı ve üretime yardımcı bir nitelik taşıması gerektiğini, aksi durumda alt işveren tarafından yapılan işin, asıl işin yapıldığı işkolunda sayılamayacağını ve asıl işverenin dosyasına tescil ettirilemeyeceğini belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

3. Davalı Türk Harb-İş Sendikası vekili cevap dilekçesinde; davanın haksız olduğunu belirterek dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir. 4. Diğer davalılar cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Konyaaltı AŞ’nin belediye şirketi niteliğinde olduğu, kuruluş amacının belediye hizmetlerine personel temini olduğu, tespit konusu işyerlerinin bir bütün hâlinde belediye ve belediye şirketlerine personel temini amacını taşıdığı, bu kapsamda tespit konusu işyerlerinde yürütülen faaliyetin niteliği bakımından ağırlıklı işin İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra numaralı genel işler işkoluna dâhil olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ile davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili ile davalı ... vekili; cevap dilekçelerinde belirttikleri sebeplerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvumuşlardır.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Konyaaltı AŞ’nin belediye şirketi niteliğinde olduğu, kuruluş amacının belediye hizmetlerine personel temini olduğu, tespit konusu işyerlerinin bir bütün hâlinde belediye ve belediye şirketlerine personel temini amacını taşıdığı, bu kapsamda tespit konusu işyerlerinde yürütülen faaliyetin niteliği bakımından ağırlıklı işin İşkolları Yönetmeliği’nin 20 sıra numaralı genel işler işkoluna dâhil olduğu gerekçesiyle başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ile davalı ... vekili temyiz başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili ile davalı ... vekili; cevap ve istinaf dilekçelerinde belirttikleri sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun (6356 sayılı Kanun) 4 üncü ve 5 inci maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 370 inci maddesinin dördüncü fıkrası.

2. 6356 sayılı Kanun’un "Kuruluş serbestisi" kenar başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir: “Sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyette bulunur.”

3. 6356 sayılı Kanun’un “İşkolları” kenar başlıklı 4 üncü maddesi şu şekildedir: "(1) İşkolları bu Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir. (2) Bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır. (3) Bir işkoluna giren işler, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşü alınarak ve uluslararası normlar göz önünde bulundurularak Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir."

4. 6356 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir: "...Bir işyerinin girdiği işkolu bu işyerinde yürütülen asıl işe göre belirlenir. İşyerindeki yardımcı işler de asıl işin dâhil olduğu işkolundan sayılır. Bir işyerinde yürütülen yardımcı işin alt işveren tarafından üstlenilmesi halinde, bu iş artık asıl işveren yönünden yardımcı iş olarak kabul edilemez. Bu işler alt işveren bakımından asıl iş kabul edilir ve işkolu buna göre belirlenir. ...”

5. 6356 sayılı Kanun’un “İşkolunun tespiti” kenar başlıklı 5 inci maddesi ise şu şekildedir:

“(1) Bir işyerinin girdiği işkolunun tespiti Bakanlıkça yapılır. Bakanlık, tespit ile ilgili kararını Resmî Gazete’de yayımlar. Bu tespite karşı ilgililer, kararın yayımından itibaren on beş gün içinde dava açabilir. Mahkeme iki ay içinde kararını verir. (Ek cümle: 12/10/2017-7036/29 md.) Karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi iki ay içinde kararını verir. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/29 md.) Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay, uyuşmazlığı iki ay içinde kesin olarak karara bağlar.

(2) Yeni bir toplu iş sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur. İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz.

(3) İşkolu değişikliği yürürlükteki toplu iş sözleşmesini etkilemez."

6. 19.12.2012 tarihli ve 28502 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşkolları Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinin birinci fıkrası da şöyledir: “Bir işyerinin hangi işkoluna girdiği konusunda anlaşmazlık çıkması halinde, ilgililerin başvurusu üzerine, işkolu, o işyerinde yürütülen işin niteliğine göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenir. Bakanlık tespit ile ilgili kararını Resmî Gazete’de yayımlar. Bu tespite karşı ilgililer, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 5 inci maddesine göre kararın yayımından itibaren onbeş gün içinde dava açabilir.”

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar ... ile davalı ... vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dairemiz içtihadına göre belediyelerin görev, sorumluluk ve imtiyazları kapsamında yer alan faaliyetlerin yürütülmesi ve yapılan işin niteliğine ilişkin ayrıksı bir düzenleme bulunmaması durumunda, gerek doğrudan belediyeye ait işyerleri gerekse belediye şirketlerine ait işyerlerinin kural olarak genel işler işkolunda yer aldığı kabul edilmektedir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 13.10.2022 tarihli ve 2022/12975 Esas, 2022/12276 Karar sayılı karar).

3. Dosya kapsamında mevcut deliller ve iş müfettişi raporundaki tespitlere göre, dava konusu işyerinde sadece özel güvenlik görevlilerin çalıştığı, bununla birlikte özel güvenlik görevlilerin sadece Konyaaltı Belediyesine ait bina ve tesislerin güvenlik hizmetlerini yerine getirdikleri, Konyaaltı Belediyesi dışında başkaca bir işyerine hizmet verilmediği anlaşılmaktadır.

Bu tespitlere göre tespit konusu işyerinde yürütülen faaliyetlerin niteliği itibarıyla asıl işe yardımcı iş olarak değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. 6356 sayılı Kanun’un 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında "Bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır" düzenlemesi yer almaktadır. İşkolları Yönetmeliği’nin 3 üncü maddesi de aynı doğrultudadır.

Bu itibarla Bölge Adliye Mahkemesince; açıklanan gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik olmadığının belirtilmesi yerine yazılı gerekçe ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş olması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, sonucu itibarıyla doğru bulunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek ve düzeltilerek onanması, 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükmü gereğidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı ... vekili ile davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı ... vekili ile davalı ... vekilinin Bölge Adliye Mahkemesince yapılan değerlendirmeye yönelik temyiz itirazlarının kabulü ile sonucu itibarıyla doğru olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek ve düzeltilerek ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalı ...-İş Sendikasına iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,