Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2024/6064 K.2024/7831

Taraflar arasındaki yetki tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Ankara 4. İş Mahkemesinin 22.02.2022 tarihli ve 2022/27 Esas, 2022/129 Karar sayılı kararı ile Karabük İş Mahkemesinin yetkili olduğundan bahisle davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Yetkisizlik kararının istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiş, davacı vekilinin dava dosyasının yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi sonrası yetkili İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılamada davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve esas hakkında yeniden hüküm kurmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi.

Davacı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmiş ise de; inceleme konusu dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde temyizde duruşmaya tâbi davalar arasında belirtilmediğinden duruşma isteminin reddi ile incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Bakanlığın 06.01.2022 tarihli ve 80192 sayılı yazısı ile davalı Sendikanın işyeri toplu iş sözleşmesi yapabilmek için gerekli çoğunluğu sağladığının müvekkiline 11.01.2022 tarihinde tebliğ edildiğini, davalı Bakanlıkça davacı Şirketin Karabük ilinde faaliyet gösteren işyeri dışında bağlı yer niteliğinde olan ve Sancaktepe/İstanbul adresinde bulunan biriminin dikkate alınmadığını, bu birimde yalnızca Karabük fabrikasında üretilen ürünlerin satışı ve satılan ürünlerin sevkiyatı gerçekleşene kadar depolanması faaliyetlerinin yürütüldüğünü,

bu birim çalışanlarının da yetki tespitine esas sayının belirlenmesinde dikkate alınması gerektiğini beyanla Bakanlığın 06.01.2022 tarihli ve 80192 sayılı yetki tespiti işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 41 inci maddesi uyarınca yetkili sendikanın belirlenmesinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan işyerlerine ilişkin tescil ve işçi bildirimleri ile e-Devlet üzerinden yapılan sendika üyelik işlemlerinin esas alındığını, davacı işverenin İşkolları Yönetmeliği'nin 12 sıra numaralı metal işkolunda yalnızca bir işyerinin kayıtlı olduğunu, bu işyerinde yetki başvuru tarihinde toplam 405 çalışan bulunduğunu, bunlardan 229’unun davalı Sendikaya üye olduğunu,

dava dilekçesinde bahsi geçen diğer işyerinin farklı işkolunda kayıtlı olduğunu beyanla müvekkili Bakanlıkça yapılan işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

2. Davalı Sendika vekili cevap dilekçesinde; görevli makamın bulunduğu yer itibarıyla davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, müvekkili Sendikanın işyerinde toplu iş sözleşmesi yapmak için gereken çoğunluğu sağladığını, farklı işkollarında yer alan işyerlerinin tek bir işyeri olduğu iddiasının işkolu itirazı niteliğinde olduğunu ve dikkate alınamayacağını, aksi düşünülse dahi müvekkilinin işyerindeki üye sayısı itibarıyla çoğunluğu sağladığını, davanın yetki ve toplu sözleşme sürecini sürüncemede bırakmak maksadıyla açıldığını ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ... Bakanlığının 28.01.2022 tarihli yazısı ile davacı Şirketin Karabük ilinde faaliyet gösteren bir işyeri bulunduğunu bildirdiği, yetki tespiti başvuru tarihinde davacı Şirketin 405 işçisinden 229'unun davalı Sendika üyesi olduğu hususunun sendika üye kayıt fişi suretleriyle doğrulandığı, davacı Şirketin İstanbul'da faaliyet gösteren işyerinde 2022 yılı Ocak ayında 20 işçi çalıştığı, davacı Şirketin yetki tespitinde dikkate alınmayan İstanbul ilindeki işyerinin tespite esas alınması hâlinde dahi davalı Sendikanın toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili olduğu gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davalı Bakanlığın sadece Karabük ilinde faaliyet gösteren fabrika işyerini yetki tespitinde dikkate aldığını, bağlı işyeri olan İstanbul biriminin yetki tespitinde dikkate alınmadığını, her iki işyerinin de metal işkolunda faaliyet gösterdiğini, Karabük ile İstanbul'daki işyerlerinin bağlı işyerleri olup farklı işkolunda olamayacağını, bu nedenle her iki işyerinde keşif yapılmak suretiyle faaliyet alanlarının ve çalışanların durumlarının tespiti gerektiğini, ayrıca Sendika üyesi işçilerin yetki tespiti tarihinde yetki tespitine esas geçerli üyeliklerinin bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerektiğini,

müvekkili aleyhine tek vekâlet ücreti verilmesi gerekirken her iki davalı için ayrı ayrı vekâlet ücretine hükmedildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

İlk Derece Mahkemesince davalı Sendikaya üye olan tüm işçilerin üyelik fişleri ile tüm kayıtların dosyaya alındığı, prosedür dosyanın incelenmesinde, davacı Şirketin Karabük ilinde faaliyet gösteren işyerinde çalışan 405 işçisinden 229'unun yetki tespiti başvuru tarihinde sendikaya geçerli üyeliklerinin bulunduğu tespit edilerek işyeri düzeyinde yetki tespiti yapıldığı, sendikaya üyeliği ve üyelikten çekilmenin e-Devlet üzerinden yapılacağı, tamamen elektronik olarak otomasyon sistemi dâhilinde üyelik ve üyelikten çekilmenin söz konusu olduğu,

davacı vekilince yetki tespit tarihi itibarıyla sendikaya üye olan işçiler yönünden kayıtların aksini gösterir somut deliller ibraz edilemediği, davacı vekilince müvekkilinin Karabük'teki işyeri ile İstanbul'daki işyerinin birbiri ile bağlantılı olduğu ve bu sebeple yetki tespitinde her iki işyerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğinin ileri sürüldüğü ancak bu iki işyerinin farklı işkollarında yer aldığı, farklı işkollarında olan iki ayrı işyerinin aynı yetki tespitinde değerlendirmeye alınmasının mümkün olmadığı,

aksi düşünülse dahi yetki başvuru tarihi itibarıyla davalı Sendikanın yarıdan fazla çoğunluğu sağlayacağı, davalı Bakanlıkça işyerinde tespit edilen çalışan ve sendikalı işçi sayısında hata olmadığı, davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı; ancak davalılar lehine tek vekâlet ücreti verilmesi gerekirken ayrı ayrı vekâlet ücretine hükmedilmesinin yerinde olmadığı gerekçe gösterilerek davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve yeniden hüküm kurmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 6356 sayılı Kanun'un 41 inci ve devamı maddeleri kapsamında yetki tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme ...” kenar başlıklı 53 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.”

2. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki” kenar başlıklı 41 inci maddesinin birinci fıkrası da şöyledir: “Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

3. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki Tespiti İçin Başvuru” kenar başlıklı 42 nci maddesi ise şöyledir:

“(1) Toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir.

(2) Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı iş günü içinde bildirir.

(3) İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir.

(4) Sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz.

(5) Yetki tespiti ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.”

4. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki İtirazı” kenar başlıklı 43 üncü maddesi de şöyledir:

“(1) Kendilerine 42 nci madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren sendikaları veya sendika üyesi olmayan işveren; taraflardan birinin veya her ikisinin yetki şartlarına sahip olmadığı veya kendisinin bu şartları taşıdığı yolundaki itirazını, nedenlerini de göstererek yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde mahkemeye yapabilir.

(2) İtiraz dilekçesi görevli makama kayıt ettirildikten sonra mahkemeye verilir. Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde birinden daha az üyesi bulunan işçi sendikası, yetki itirazında bulunamaz.

(3) İtiraz dilekçesinde veya ekinde somut delillerin yer almaması hâlinde itiraz incelenmeksizin reddedilir. İşçi ve üye sayılarının tespitinde maddi hata ve süreye ilişkin itirazları mahkeme altı iş günü içinde duruşma yapmaksızın kesin olarak karara bağlar. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bunların dışındaki itirazlar için mahkeme, duruşma yaparak karar verir ve bu karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi bir ay içinde kararını verir. (Ek cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay bir ay içinde kesin olarak karar verir.

(4) 42 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca kendisine yetki şartlarına sahip olmadığı bildirilen işçi sendikası, altı iş günü içinde yetkili olup olmadığının tespiti için dava açabilir. Mahkeme açılan davayı o işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üye kaydeden işçi sendikaları ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene de bildirir. Mahkeme davayı iki ay içinde sonuçlandırır.

(5) İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.”

5. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,