Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2024/977 K.2024/1529

Taraflar arasındaki yetki tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ... 4. ... Mahkemesinin 14.12.2022 tarihli ve 2022/502 Esas, 2022/383 Karar ... kararı ile ... ... mahkemesinin yetkili olduğundan bahisle davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ile davalı ... Metal ... Sendikası vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesinin 25.04.2023 tarihli ve 2023/857 Esas, 2023/792 Karar ... kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (3) üncü alt bendi uyarınca kaldırılmasına ve yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine karar verilmiş, İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılamada davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ... davalı ... Metal ... Sendikası vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; Bölge Adliye Mahkemesi tarafından hüküm altına alınan ve davalı tarafça temyize konu edilen miktarın, 6100 ... Kanun'un 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince karar tarihi itibarıyla bölge adliye mahkemeleri tarafından verilen kararların kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL'nin altında kaldığı anlaşılmakla; davalı ... Metal ... Sendikası vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı vekilinin gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili Şirketin (1014659.035) Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) sicil numaralı işyerinin pencere ve pencere parçası üretiminde faaliyet göstermesine rağmen İşkolları Yönetmeliği'nin 12 sıra numaralı metal işkolunda yer aldığı kabul edildiğini, bu durumun müvekkili Şirketin işyerinin metalden üretim yapmaması nedeniyle karışıklığa sebebiyet vereceği gerekçesiyle mezkur işyeri için işkolunun tespiti amacıyla davalı Bakanlığa başvuru yapıldığını, ancak bu başvuru sonucunda, 22.11.2022 tarihli ve 32021 ...

Resmî Gazete'de yayımlanan 2022/150 Karar numaralı işkolu tespiti kararıyla, Şirketin (1014659.035) SGK sicil numaralı işyerinde yapılan işin metal alaşımlı ham maddelerden üretilmiş ürünler olan pencere kolu ve aksesuarı ile kapı kolu ve aksesuarının metal kısımlarının montajlanması işinin yürütüldüğünden bahisle metal işkolunda yer aldığının tespitine karar verildiğini, müvekkilinin üretiminin hammaddesinin ... yan ürünü olduğunu bu nedenle işkolunun İşkolları Yönetmeliği'nin 4 sıra numaralı ..., kimya, lastik, plastik ve ilaç işkolu olarak tespitinin yapılması gerektiğini belirterek, 22.11.2022 tarihli ve 32021 ...

Resmî Gazete'de yayımlanan işkolu tespiti kararının iptaline, anılan işyerinde yapılan işlerin ..., kimya, lastik, plastik ve ilaç işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacıya hangi işkolu kararının iptalini talep ettiği hususunun açıklattırılması gerektiğini, davacı Şirket ile iptali istenilen işkolu kararındaki Şirketin birbirinden farklı olduğunu, dava dilekçesinde 22.11.2022 tarihli ve 32021 ... Resmî Gazete'de yayımlanan 2022/150 Karar numaralı işkolu tespitinin hatalı olduğunun ifade edildiğini, ancak 2022/150 Karar numaralı işkolu tespitinin dava dışı ... Pencere ve Kapı Aksesuarları San. Tic. AŞ'ye ait olduğunu, işkolu tespiti açısından yapılan inceleme sırasında işveren vekili tarafından işyerinde kapı ve pencere sistemlerinin pvc kısımlarına yönelik herhangi bir üretim yapılmadığının beyan edildiğini, işkolu tespit kararının usul ve kanuna uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... Metal İşçileri Sendikası vekili, davacı tarafça 22.11.2022 tarihli ve 32021 ... Resmî Gazete'de yayımlanan davalı Bakanlığın 2022/150 Karar numaralı işkolu tespiti kararının iptali talep edilmiş ise de davacı işverene ait olan işkolu tespit kararının 22.11.2022 tarihli ve 32021 ... Resmî Gazete'de yayımlanan 2022/163 numaralı karar olduğunu, davanın konusu itibarıyla hatalı olduğunu davacı tarafın sendikal örgütlenmeyi bertaraf etmek için başvuru yaparak eldeki davayı açtığını, eldeki davanın hak düşürücü süre dolduktan sonra açıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

3. Diğer davalılar davaya cevap dilekçesi vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu işkolu tespit kararının 22.11.2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandığı, 6356 ... Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu’nun (6356 ... Kanun) 5 inci maddesinde işkolu tespitine itiraz davası yönünden hak düşürücü süre öngörüldüğü, davanın işkolu tespit kararının yayımından itibaren 15 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra 13.12.2022 tarihinde açıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; Resmî Gazete’de yayımlanan davaya konu işkolu tespitinde işyerinin metal işkolu kapsamında faaliyetlerini yürüttüğü şeklinde bir tespit yer almış ise de davacı Şirketin işyerinde plastik pencere ve aksesuarları imalatı yapıldığını, işkolunun plastik pencere ve aksesuarları imalatı işinin gerçekleştirilmesine yardımcı işlere göre belirlenemeyeceğini, plastik pencere ve aksesuarı imalatı işine yardımcı olacak diğer işlerin de asıl işin yer aldığı işkolundan sayılacağını, müvekkilinin faaliyetinin İşkolları Yönetmeliği’nin 4 sıra numaralı ..., kimya, lastik, plastik ve ilaç işkolunda yer aldığını, gerekli inceleme yapmadan hüküm kurulmasının hatalı olduğunu belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın süresi içerisinde açılmadığını, 6100 ... Kanun'un 115 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmiş olmasının isabetli olmadığını, bu hatanın mahkemeye erişim ... ihlali yaratma sonucu yönünden kamu düzenine ilişkin olduğunu ve resen gözetilmesi gerektiğini, davalılar lehine hükmedilen vekâlet ücreti yönünden aleyhe karar verme yasağı, usuli kazanılmış hak kuralları ve hukuki güvenlik ilkesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin dikkate alındığından bahisle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak davanın usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... davalı ... Metal ... Sendikası vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı ... Metal İşçileri Sendikasının temyiz dilekçesi miktardan reddedildiğinden, temyiz sebeplerine yer verilmemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 6356 ... Kanun'un 4 ve 5 inci maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6356 ... Kanun’un 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir: “ (1) ... Sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyette bulunur. ...”

2. 6356 ... Kanun’un “İşkolları” kenar başlıklı 4 üncü maddesi şu şekildedir: “(1) İşkolları bu Kanuna ekli (1) ... cetvelde gösterilmiştir. (2) Bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır. (3) Bir işkoluna giren işler, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşü alınarak ve uluslararası normlar göz önünde bulundurularak Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.”

3. 6356 ... Kanun'un 4 üncü maddesinin gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir: “...Bir işyerinin girdiği işkolu bu işyerinde yürütülen asıl işe göre belirlenir. İşyerindeki yardımcı işler de asıl işin dâhil olduğu işkolundan sayılır. Bir işyerinde yürütülen yardımcı işin alt işveren tarafından üstlenilmesi halinde, bu ... artık asıl işveren yönünden yardımcı ... olarak kabul edilemez. Bu işler alt işveren bakımından asıl ... kabul edilir ve işkolu buna göre belirlenir. ..."

4. 6356 ... Kanun’un “İşkolunun tespiti” kenar başlıklı 5 inci maddesi ise şu şekildedir:

“(1) Bir işyerinin girdiği işkolunun tespiti Bakanlıkça yapılır. Bakanlık, tespit ile ilgili kararını Resmî Gazete’de yayımlar. Bu tespite karşı ilgililer, kararın yayımından itibaren on beş gün içinde dava açabilir. Mahkeme iki ay içinde kararını verir. (Ek cümle: 12/10/2017-7036/29 md.) Karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi iki ay içinde kararını verir. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/29 md.) Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay, uyuşmazlığı iki ay içinde kesin olarak karara bağlar.

(2) Yeni bir toplu ... sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur. İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz.

(3) İşkolu değişikliği yürürlükteki toplu ... sözleşmesini etkilemez.”

5. 19.12.2012 tarihli ve 28502 ... Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşkolları Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının tespit tarihinde yürürlükte bulunan metni şöyledir: “Bir işyerinin hangi işkoluna girdiği konusunda anlaşmazlık çıkması halinde, ilgililerin başvurusu üzerine, işkolu, o işyerinde yürütülen işin niteliğine göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenir. Bakanlık tespit ile ilgili kararını Resmî Gazete’de yayımlar. Bu tespite karşı ilgililer, Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanununun 5 inci maddesine göre kararın yayımından itibaren onbeş gün içinde dava açabilir.”

6. 6100 ... Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

A. Davalı Temyizi Yönünden

Davalı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,

B. Davacı Temyizi Yönünden

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,