Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/2891 K.2025/4952

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Sendika tarafından 18.02.2024 tarihinde 2. Olağan Genel Kurul toplantısının yapıldığını, toplantıya ilişkin belgeler incelendiğinde Sendikanın kayıtlı 69 üyesinin olduğunu ancak genel kurul ve zorunlu organ seçimlerinin 18 üye ile yapıldığının anlaşıldığını, toplantı ve karar nisaplarına aykırı bir şekilde genel kurul yapıldığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davalı Sendikanın 18.02.2024 tarihinde yapılan 2. Olağan Genel Kurul toplantısının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Sendika, davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu 2. Olağan Genel Kurul sürecine ilişkin dosyaya celp edilen kayıt ve belgelerden davalı Sendikanın 69 üyesinin kayıtlı bulunduğu ve 18 geçerli oy ile karar alındığı, davalı Sendika vekilince sunulan tutanağa göre genel kurula katılan sayısının 25 olduğu, 1/3 oranında katılım olduğu, toplantı ve karar nisabının mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Mahkeme kararının isabetli olduğu gerekçesiyle başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dava ve istinaf dilekçelerinde belirttiği sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 15. maddesi kapsamında sendika olağan genel kurulunun iptali istemine ilişkindir.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın "Sendika kurma hakkı" kenar başlıklı 51. maddesinin son fıkrası şöyledir:

"Sendika ve üst kuruluşlarının tüzükleri, yönetim ve işleyişleri, Cumhuriyetin temel niteliklerine ve demokrasi esaslarına aykırı olamaz."

6356 sayılı Kanun’un "Seçimlere itiraz" kenar başlıklı 15. maddesi şöyledir:

"(1) Genel kurulda yapılan organ ve delege seçimlerinin devamı sırasında yapılan işlemlere ilişkin olarak seçim sonuç tutanaklarının düzenlenmesinden itibaren iki gün içinde yapılacak itirazlar hâkim tarafından aynı gün incelenir ve kesin olarak karara bağlanır. İtiraz süresinin geçmesi ve itirazların karara bağlanmasından hemen sonra hâkim, 14 üncü madde hükümlerine göre kesin sonuçları ilan eder ve ilgili kuruluş veya şubesine bildirir.

(2) Bakanlık veya kuruluş ya da şubesinin üye ve delegeleri; kanun ve tüzük hükümlerine aykırı olarak genel kurul ve seçim yapılması veya seçim sonuçlarını etkileyecek ölçüde bir usulsüzlük ya da kanuna aykırı uygulama iddiasıyla, bu işlemlerin veya genel kurulun iptali için genel kurul tarihinden itibaren bir ay içerisinde dava açabilir. Dava basit yargılama usulüne göre iki ay içerisinde sonuçlandırılır. (Ek cümle: 12/10/2017-7036/30 md.) Karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi bir ay içinde kararını verir. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/30 md.) Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtayca on beş gün içinde kesin olarak karar verilir.

(3) Genel kurulun veya genel kurulda yapılan organ seçiminin iptaline karar verildiği takdirde mahkeme; genel kurulu kanun ve tüzük hükümlerine göre en kısa zamanda toplamak, seçimleri yapmak ve yeni yönetim kurulu seçilinceye kadar kuruluşu yönetmekle görevli olmak üzere, 4721 sayılı Kanun hükümleri gereğince bir veya üç kayyım tayin eder ve görev sürelerini belirler."

Genel kurul sendikaların iradesini yansıtan nihai karar organıdır. Genel kurullar bakımından asıl olan ise olağan genel kuruldur. Olağan genel kurul, kanunda ve daha kısa bir süre belirlenmesi koşuluyla tüzükte öngörülen sürelerde düzenli olarak yapılmak zorunda olunan ve yapılması için herhangi bir sebebin ortaya çıkması gerekli olmayan genel kuruldur.

Sendikanın en üst karar organı olan genel kurulların demokratik esaslar doğrultusunda icra edilmesi, sendika içi demokrasinin gerçekleşmesi yönünden son derece önemlidir. Belirtmek gerekir ki bir sendikanın demokratik yapıya sahip olup olmadığına ilişkin en somut ölçüler genel kurulun yapısı ve işleyişinde aranmalıdır (.. .., Sendikaların İşleyişinin Demokratik İlkelere Uygunluğu, İstanbul, 1980, s.119).

Bu genel açıklamalar ışığında temyiz itirazları değerlendirilmelidir.

Dosya içeriğindeki bilgi ve belgelere göre; davalı Sendika 2. Olağan Genel Kurulunun 11.02.2024 tarihinde icra edilmesine karar verilmiş ise de nisap sağlanamadığından 18.02.2024 tarihinde Genel Kurulun icra edildiği, sendika üye tam sayısının 69 olduğu, toplantıya 25 üye katıldığı, zorunlu organ seçimleri neticesinde asıl ve yedek üyelerinin tamamı bakımından 17 ve daha düşük oy alan adayların seçimi kazandığı görülmektedir.

6356 sayılı Kanun'un "Genel kurulun toplantı ve karar yeter sayıları" kenar başlıklı 13. maddesi şöyledir:

"(1) Genel kurulun toplantı yeter sayısı üye veya delege tam sayısının salt çoğunluğudur. Tüzükte daha yüksek bir yeter sayı belirlenebilir. İlk toplantıda yeter sayı sağlanamazsa ikinci toplantı en çok on beş gün sonraya bırakılır. Bu toplantıya katılanların sayısı, üye veya delege tam sayısının üçte birinden az olamaz.

(2) Delegelerin veya üyelerin genel kurula katılmaları ve oy kullanmaları engellenemez.

(3) Genel Kurulun karar yeter sayısı toplantıya katılan üye veya delege sayısının salt çoğunluğudur. Ancak bu sayı üye veya delege tam sayısının dörtte birinden az olamaz. Tüzükte daha yüksek bir yeter sayı belirlenmemişse, tüzük değişikliği, fesih, birleşme, katılma, üst kuruluşun veya uluslararası kuruluşun kurucusu olma, üst kuruluşlara ve uluslararası kuruluşlara üyelik ile üyelikten çekilme hâllerinde karar yeter sayısı üye veya delege tam sayısının salt çoğunluğudur."

6356 sayılı Kanun'un 13/3 hükmü gereğince karar nisabı hiçbir durumda üye veya delege tam sayısının dörtte birinden az olamaz. Somut uyuşmazlıkta sendikanın üye tam sayısının 69 olmasına göre karar nisabı 18 olmaktadır. Buna karşın zorunlu organ üyeliklerine seçim bakımından Genel Kurulda 18 oya ulaşan aday bulunmamaktadır. Bu itibarla dava konusu Genel Kurulun hukuka aykırı olarak gerçekleştirildiği açıktır.

Anılan hususlar gözetilmeksizin eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olduğundan 6356 sayılı Kanun’un 15. maddesi gereğince hükümlerin bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.