Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/3140 K.2025/5086

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait .................... ve Araştırma Hastanesi'nde tıbbi sarf depo görevlisi olarak çalıştığını, işyerinde yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinin ilgili maddelerine göre davacıya mali sorumluluk tazminatı ödenmesi gerektiğini, davacının daha önceden açtığı davanın kabul kararıyla sonuçlandığını ileri sürerek mali sorumluluk tazminatı alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; alacağın zamanaşımına uğradığını, davacının 10.01.2019-27.08.2021 tarihleri arası için mali sorumluluk tazminatı talep ettiğini, davacının bu tazminata hak kazanamayacağını, yasal düzenlemede belirtilen şartları taşıdğı ve mali sorumluluk tazminatına hak kazandığı düşünülse bile, toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre geriye yönelik herhangi bir ödemenin yapılamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının davalı Bakanlığa bağlı .....ve Araştırma Hastanesinde tıbbi sarf depo görevlisi kadrolu işçi olarak çalıştığı, daha önce açtığı davada Ankara 26. İş Mahkemesinin 2019/8 Esas, 2020/47 Karar sayılı kararıyla davacının mali sorumluluk tazminatından yararlanabilecek bir işle görevlendirildiği belirtilerek 19.01.2014 tarihinden itibaren yapılan hesaplamanın hüküm altına alındığı,

bu karara karşı davalının istinaf başvurusunun Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin tarihli ve 31.12.2020 2020/1749 Esas, 2020/3275 Karar sayılı kararı ile reddedilerek kesinleştiği, süreç içerisinde davacının görevinin değiştirildiğine ilişkin delil sunulmadığı, bu kapsamda sendika üyesi olan davacının toplu iş sözleşmesi hükümlerinden kaynaklı mali sorumluluk tazminatına hak kazandığı ve Ankara 26. İş Mahkemesinin 2019/8 Esas sayılı dosyasında değerlendirilen dönemle mükerrer olmayacak şekilde bilirkişi incelemesi yapıldığı,

15.01.2019-14.08.2021 tarihleri arasındaki döneme ilişkin 52.360,37 TL mali sorumluluk tazminatı hesaplandığı, mevcut hesaplama ve ıslah dilekçesi kapsamında mali sorumluluk tazminatına hükmedildiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının 29.01.2015 tarihinde işe başladığı, tıbbi sarf deposunda muayene komisyonu için evrak ve imza takibi, hasta başı faturalarının kontrolleri ile amirlerinin diğer verdiği görevleri icra ettiği, davacının daha önce açtığı davada 2017/Ekim ve 2019/Ocak ayları arası alacağının hesaplanıp hüküm altına alındığı,

davalının istinaf başvurusunun esastan reddi sonucunda kararın kesinleştiği, davacının 03.03.2015-30.11.2019 tarihleri arasında ....... İş Sendikası, 01.12.2019-24.10.2020 arasında Öz-Sağlık İş Sendikası, 25.10.2020-26.05.2021 arasında ............ İş Sendikası 27.05.2021-11.11.2021 arasında.........

İş Sendikası üyesi olduğu, davacının 29.01.2015 tarihinde işe başlaması nedeniyle 2011-2012 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin 52. maddesinden yararlanmadığı, buna göre 2015-2016 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesi hükümleri uyarınca da daha önceden mali sorumluluk tazminatından yararlanması hâlinde aynı görevi yaptığı sürece yararlanmaya devam edeceğinin belirtilmesi nedeniyle davacının sorumluluk tazminatı alacağı olmadığı,

nitekim Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2024/2330 Esas, 2024/4389 Karar sayılı kararında "davacının süresi sona eren toplu iş sözleşmesinin (01.01.2017-31.12.2018 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin) geçici 2 nci maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatından yararlanmadığı sabit olduğundan 25.10.2019 tarihli yazı ile davalı bünyesindeki hastanede cerrahi aletler deposu ve evde bakım hizmetleri deposu taşınır kayıt yetkilisi olarak görevlendirilen davacının, 2019-2020 yıllarını kapsayan toplu iş sözleşmesi kapsamındaki mali sorumluluk tazminatına hak kazanması mümkün değildir.

Başka bir ifade ile 2019-2020 yıllarını kapsayan toplu iş sözleşmesinin geçici 2 inci maddesi daha önce bu görevi yapanlar ve yapmaya devam edenleri ilgilendiren bir düzenleme olup, davacının görevlendirilme tarihi itibarıyla bu madde kapsamında değerlendirilmesi isabetsizdir...." denilerek bu hususa vurgu yaptığı, bu itibarla davanın reddi yerine kabulünün isabetsiz olduğu gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Davacının daha öncesinden beri mali sorumluluk tazminatına hak kazanacak şekilde çalıştığını, Bölge Adliye Mahkemesi kararının eksik incelemeye dayandığını, davacının yaptığı işin mali sorumluluk taşıdığını, 2. Emsal dosyalarda verilen kabul kararlarının onandığını ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı işçinin toplu iş sözleşmelerinden kaynaklanan mali sorumluluk gerektiren bir işte çalışıp çalışmadığına ve buna göre mali sorumluluk tazminatına hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.

Davalı işverene ait işyerinde uygulanan 01.01.2011-31.12.2012 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin 52. maddesi “Nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına aylık çıplak ücretlerinin %25'i oranında mali sorumluluk tazminatı verilir.” düzenlenmesini içermektedir.

01.01.2013-31.12.2014 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin geçici 4. maddesinde “Süresi sona eren toplu iş sözleşmesinin, mali sorumluluk tazminatı, başlıklı 52. maddesi imza tarihinden itibaren Toplu İş Sözleşmesinden çıkarılmıştır. Ancak süresi sona eren toplu iş sözleşmesinin 52. maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatı ödenen nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına, şahıslarına münhasır olarak bu görevi yaptıkları sürece süresi sona eren toplu iş sözleşmesine göre ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam ederler.” düzenlemesi mevcuttur.

01.01.2015-31.12.2016 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin geçici 2. maddesine göre “Süresi sona eren Toplu İş Sözleşmesinin geçici 4. maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatından yararlanan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumluları ile 17.09.2013-04.08.2015 tarihleri arasında her ne şekilde olursa olsun mali sorumluluk tazminatı ödenen nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece sona eren toplu iş sözleşmesi döneminde ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam ederler.”

01.01.2017-31.12.2018 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin geçici 2. maddesi ise "Süresi sona eren Toplu İş Sözleşmesinin geçici 2. maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatından yararlanan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına, şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam ederler.

Ayrıca 31.12.2016 tarihi ile bu sözleşmenin imza tarihi arasındaki fiilen bu işi yapan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına 01.01.2011- 31.12.2012 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin mali sorumluk tazminatı başlıklı 52. maddesinde belirtilen oran tutarında geriye yönelik herhangi bir ödeme yapılmamak kaydıyla şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece bu sözleşmenin imza tarihinden itibaren mali sorumluluk tazminatından yararlandırılır." hükmünü içermektedir.

2019-2020 yıllarını kapsayan toplu iş sözleşmesinin geçici 2. maddesinde “Süresi sona eren toplu iş sözleşmesinin geçici 2. Maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatından yararlanan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına, şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam edecekleri” düzenlenmiştir.

2021-2022 yıllarını kapsayan toplu iş sözleşmesinin ek 2. maddesinde "01.01.2017-31.12.2018 yürürlük süreli işletme toplu iş sözleşmesinin geçici 2. maddesi gereğince mali sorumluluk tazminatından yararlanan nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına şahıslarına bağlı olarak bu görevi yaptıkları sürece ödenen mali sorumluluk tazminatından yararlanmaya devam ederler" hükmü mevcuttur.

Dosyada mübrez ........... ve Araştırma Hastanesinin 05.01.2022 tarihli ve E-33646832-659 sayılı yazısında, davacının hastanenin tıbbi sarf biriminde çalıştığı, görevi ile ilgili herhangi bir görevlendirme yazısı bulunmadığı ve birim sorumlusunun gözetimi altında yardımcı personel olarak görev yaptığı ifade edilmiştir.

Kurumun 08.04.2022 tarihli cevabında da davacının muayene komisyonu için evrak ve imza takibi yaptığı, hasta başı faturalarının Ürün Takip Sistemine (ÜTS) uygunluk denetimi ile birim amirinin verdiği görevleri yaptığı belirtilmiş ise de, yukarıda yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere; davacının mali sorumluluk tazminatına hak kazanıp kazanmadığının belirlenmesi için, nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlusu olup olmadığının ve öyleyse hangi tarihlerde bu görevi yaptığının tespiti önem arz etmekte olup bu konularda yapılan araştırmanın yetersiz olduğu anlaşılmaktadır.

Bölge Adliye Mahkemesince, davacının hangi tarihte, hangi birimde çalıştığı ve ne iş yaptığı, davacının yaptığı iş itibarıyla hatalı/yanlış iş yapması hâlinde mali sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, ücretinden kesinti yapılıp yapılmadığı,

genel olarak hatalı işlem yapılması durumunda kimlerin sorumlu olduğu hususları gerekirse davalı Kurumdan buna dair bilgi ve belgelerin getirilmesi suretiyle açıklığa kavuşturulmalı ve bundan sonra toplu iş sözleşmelerinin ilgili maddeleri de dikkate alınıp değerlendirilmek suretiyle hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesaplama yapılan dönem için davacının mali sorumluluk tazminatına hak kazanıp kazanmadığı konusunda bir karar verilmelidir.

Bu noktada davacı lehine mali sorumluluk tazminatı hakkı doğması için yaptığı işin ünvanı değil, fiilî olarak niteliğinin mali sorumluluğu gerektirir mahiyette olması gerektiği de gözetilmelidir. Belirtilen yönler üzerinde durulmadan eksik araştırma ve inceleme ile sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,