Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/3364 K.2025/6661

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalının yurt dışındaki şantiyelerinde çalıştığını, iş sözleşmesinin davalı tarafından haksız olarak fesh edildiğini ileri sürerek ödenmeyen kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile yıllık ücretli izin alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; alacakların zamanaşımına uğradığını, şahsi sicil dosyasının olmadığını, husumet itirazında bulunduklarını, uyuşmazlığın çözümünde çalışılan ülke hukuku uygulanması gerektiğini savunarak davanın reddiniistemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı sonrası yapılan yargılamada, davacının bir dönem Rus İş Kanunu kapsamında çalıştığı, iş sözleşmesi sona ermeden Türkmenistan'daki işyerinde çalışmasına devam ettiği, davacının toplam 5 yıl 5 ay 3 günlük süre üzerinden kıdem tazminatına hak kazandığı, Rus İş Kanunu'na göre 6 aylık çalışması tamamlanmadan 23.08.2010 tarihinde Rus İş Kanunu'na göre çalışması sonlandığından Rus İş Kanunu'na göre yıllık ücretli izne hak kazanamadığı, yurt dışı bireysel iş sözleşmesinin yürürlükte olduğu 18.05.2010-23.08.2010 tarihleri arasında davacının dava konusu alacaklarının bulunmadığı,

diğer dönemlerde taraflar arasında yurt dışı bireysel iş sözleşmesi bulunmadığından Türk iş hukuku uygulandığı ve davacının kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık ücretli izin ücretine hak kazandığı, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti yönünden Mahkemenin ilk kararında Türkmenistan'da çalıştığı dönem için hesaplama yapıldığından bu alacak kalemlerinin yeniden hesaplanmadığı gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı işçinin, davalı nezdinde davalının yurt dışında bulunan şantiyelerinde çalıştığı, dosya içeriğine göre davalı süresinde verdiği cevap dilekçesinde, uyuşmazlığa çalışılan ülke iş mevzuatının uygulanması gerektiğini beyan ettiği, davacının da talep konusu yapılan alacakların ilişkin olduğu çalışma döneminde,

iş sözleşmesi kapsamında yurt dışında bulunan şantiyede çalıştığını iddia ettiği bu durumda mutad işyerinin işçinin işini fiilen yaptığı yer olduğu, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, İlk Derece Mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde tüm dönem yönünden yabancı hukukun uygulanması gerekirken, yalnızca Türkiye İş Kurumu tarafından gönderilen yurt dışı iş sözleşmelerinde belirtilen tarih aralığında yabancı hukuk uygulanarak sonuca gidilmesi isabetsiz olduğu, davacının en son 01.07.2014 tarihine kadar davalı işveren nezdinde çalıştığı, davanın ise 12.06.2018 tarihinde açıldığı,

davalı tarafça cevap dilekçesinde zamanaşımı def'inde bulunulduğu, talep edilen alacakların ...

Federasyonu İş Kanunu'nun 392. maddesi ve Türkmenistan İş Kanunu'nun 382. maddesi uyarınca zamanaşımına uğraması sebebiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği, yabancı hukukun uygulanması sonucunda davanın reddine karar verilmesi hâlinde, davacı aleyhine vekâlet ücreti ile yargılama giderine hükmedilmesinin hakkaniyetli olmayacağı ve adaletsizliğe yol açacağı gerekçeleriyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Dava konusu uyuşmazlığa Türk hukukunun uygulanması gerektiğini, yabancı hukukun uygulanmasının adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde olduğunu, 2. ... Federasyonu ve Türkmenistan hukukuna göre davanın zamanaşımı nedeniyle reddinin hatalı olduğu, 3. Yargılama giderleri ile arabulculuk ücretinin davalı üzerinde bırakılması gerektiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; iş sözleşmesine uygulanacak hukuk, dava konusu alacaklara hak kazanılıp kazanılmadığı ve yargılama giderine ilişkindir.

Somut uyuşmazlıkta davacı işçi, davalının yurt dışında bulunan şantiyelerinde çalıştığını ileri sürerek ödenmeyen işçilik alacaklarının hüküm altına alınmasını istemiş; davalı işveren ise yasal süresi içinde sunduğu cevap dilekçesinde davacının yurt dışı şantiyelerinde çalışması sebebiyle uyuşmazlığın yabancı hukuka göre çözümlenmesi gerektiğini savunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesince; davacının ... ve Türkmenistan'da geçen çalışmalarından kaynaklanan alacaklarının zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı 14.05.2010-23.08.2010 tarihleri arasında ...'da çalışmış olup bu dönem bakımından iş sözleşmesi ile uyuşmazlığa ... Fedarasyonu hukukunun uygulanması kararlaştırılmıştır. Dolayısıyla hukuk seçimi anlaşması yapıldığı anlaşılan 14.05.2010-23.08.2010 tarihleri arasındaki çalışma dönemi bakımından, söz konusu dönemde yürürlükte bulunan 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 27/1 hükmü kapsamında seçilen hukuk olan ... Federasyonu hukukunun uygulanmasında isabetsizlik bulunmamakta ise de davacının belirtilen tarihten önceki ve sonraki çalışma dönemleri bakımından varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemiştir.

Tarafların hukuk seçimi anlaşması yapmadıkları veya yapılan hukuk seçimi anlaşmasının geçersiz olduğu dönemde iş sözleşmesine, kural olarak işçinin işini mutad olarak yaptığı işyeri hukukunun uygulanması gerektiği 5718 sayılı Kanun'un 27/2 hükmünde genel bir kural olarak düzenlenmiştir. Burada yetkili kılınan hukuk, işçinin işini fiilen yerine getirdiği yer ülke hukukudur.

Ancak 5718 sayılı Kanun’un 27/4 hükmünde düzenlenen daha sıkı ilişkili hukukun varlığı hâlinde bu hukuk uygulanabilir.

Bu bağlamda tarafların tâbiiyeti, sözleşmenin dili ve imzalandığı yer, işçinin tâbi olduğu sosyal güvenlik sistemi, tarafların yerleşim yerleri, sosyal ve hukuki ilişkilerin yoğunlaştığı yer, ücretin ödendiği yer, iş sözleşmesinin daha sıkı ilişkili hukuka özgü kurumlar (Örneğin Türk hukuku) gözetilerek yapılması, daha önceki (daha sıkı ilişkili hukukun uygulandığı) iş sözleşmesine gönderme yapılması gibi unsurların sözleşmenin hangi hukukla daha sıkı ilişkili olduğunun belirlenmesinde dikkate alınması mümkündür.

Somut uyuşmazlıkta dosyadaki bilgi ve belgelere göre yukarıda açıklanan hususlar dikkate alınmak suretiyle değerlendirme yapıldığında.

18.01.2007-30.09.2008, 24.08.2010-24.06.2011, 01.07.2011-30.01.2012, 15.02.2012-30.12.2013, 17.01.2014-20.05.2014, 03.06.2014-01.07.2014 tarihleri arasında ... ve Türkmenistan'da çalışan davacı işçi ile işveren davalının tâbiiyeti, tarafların yerleşim yerleri, sosyal ve hukuki ilişkilerin yoğunlaştığı yer, işçinin tâbi olduğu sosyal güvenlik sistemi ile ücretin Türkiye'de ödendiği dikkate alındığında hukuk seçimi anlaşması bulunmayan söz konusu çalışma dönemlerinde daha sıkı ilişkili hukukun Türk hukuku olduğu anlaşılmaktadır.

Buna göre davacının, 18.01.2007-30.09.2008, 24.08.2010-24.06.2011, 01.07.2011-30.01.2012, 15.02.2012-30.12.2013, 17.01.2014-20.05.2014, 03.06.2014-01.07.2014 tarihleri arasındaki çalışma dönemi bakımından uyuşmazlığa Türk hukuku uygulanarak dava konusu alacaklar hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir.

VI. KARAR