Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/3564 K.2025/4287

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı .. Sendikası (... Sendikası) vekili dava dilekçesinde. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun (4688 sayılı Kanun) 30. maddesi uyarınca ... Devlet Hastanesinde 15.05.2023 tarihinde gerçekleştirilen sendika ve konfederasyonların üye sayılarının tespitine ilişkin toplantı neticesinde ...

Sendikası üye sayısının 361, ... (..-Sen Sendikası) üye sayısının 365 olarak tutanak altına alınması ile ..Hastanesinde 18.05.2023 tarihinde gerçekleştirilen sendika ve konfederasyonlarının üye sayılarının tespitine ilişkin toplantı neticesinde ... Sendikası üye sayısının 385, Sağlık-Sen Sendikası üye sayısının 393 olarak tutanak altına alınmasına ilişkin tespitlerin hukuka aykırı olarak yapıldığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle müvekkili ...

Sendikasının üye sayılarının hukuka ve kanuna uygun bir şekilde yeniden tespit edilmesi, .. Devlet Hastanesi ve .. Üniversitesi Hastanesi işyerlerinde müvekili Sendikanın yetkili sendika olduğuna karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde.

Bakanlığın 4688 sayılı Kanun'un 30. maddesi gereğince hazırlanan istatistikte Kurumlardan gelen tutanakları esas aldığını, başkaca bilgi ve belge bulunmadığından ilgili Kurumlarında hasım mevkini alması gerektiğini, söz konusu kanun maddeleri uyarınca sendika üyesi kamu görevlilerinin üye ve üyelikten çekilme formları ile üye kesinti listelerine ait bilgi ve belgelerin kayıtlarda yer almadığını, istifa eden bir kamu görevlisinin 30 günlük süre içerisinde bu iradesinden bir dilekçe ile vazgeçebileceğine karar verildiğini, vazgeçme dilekçesi ile sendika üyeliğinden çekilme iradesinin ortadan kalktığını,

mevcut sendika üyeliğinin devam etmesi gerektiğini, kişinin yeniden sendikadan çekilmeye karar vermesi hâlinde çekilme işleminin 4688 sayılı Kanun'un 16. maddesindeki prosedüre uygun olarak gerçekleştirebileceğinin değerlendirildiğini, taşra teşkilatında tutulan tutanakların Bakanlık kayıtlarında yer almadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ...-Sen Sendikası vekili cevap dilekçesinde; dava konusu yetki sürecine dair yapılmış olan tüm iş ve işlemlerin usulüne uygun olduğunu, davacı tarafın bu sürece ilişkin iddialarının mesnetsiz olduğunu, ... Devlet Hastanesinde kesinti listeleri üzerinden üye sayılarının belirlendiğini, müvekkili Sendika üyelerinden birinin başka sendikaya sayılırken nakil gelmiş bir üyenin de müvekkili Sendika üyeleri arasında sayılmadığını, itiraza konu M. Ş. ve İ.

K.'nın davacı Sendikanın üyeleri arasında sayıldığını, hem bu isimlerin hem de eksik iki üyenin sayılması durumunda zaten müvekkili Sendikanın üye sayısının 369 olduğunu, davacı Sendika üye sayısının ise 359 olması gerektiğini, ...

Üniversite Hastanesi açısından ise sendika üyeliğinden çekilme talebinde bulunan kamu görevlisi dışındaki kişi veya kişiler tarafından bir başka sendika üyeliğinden ayrılmaya ilişkin Kuruma getirilmiş olan üyelikten çekilme formlarının kabul edilemeyeceğini, ...

Üniversite Hastanesine sendika üyeliğinden çekilme formlarının sendika üyeliğinden ayrılmak isteyenler tarafından bizzat değil sendika temsilcisi tarafından toplu olarak verildiğinin tespit edildiğini, Kurum tarafından yapılan tespit üzerine, belirtilen isimlerden yalnızca 2 tanesinin müvekkili Sendikaya üye olduğunu, diğerlerinin dava dışı Sendika üyeleri olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

3. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili İdarenin yaptığı işlemlerin 4688 sayılı Kanun'un 16. maddesine uygun olarak tesis edildiğini, 14 sağlık çalışanının ...

Sendikası üyesi olarak tespitinin talep edildiğini, Üniversite güvenlik koordinatörlüğünün yaptığı incelemede adı geçen 14 çalışanın üyesi bulundukları Sendikadan çekildiklerine ilişkin dilekçenin kendileri tarafından verilmediğinin anlaşıldığını, mevzuat hükümlerine istinaden istifalarının geçersiz sayılmasına ve söz konusu 14 çalışandan 8'inin Hekim Birliği, ..(..Sendikası) 4'ünün Hekim ve Diğer Sağlık Çalışanları, Kamu Sağlık ve Sosyal Hizmetler Sendikasına, (..

Sendikası) 2'sinin Sağlık-Sen Sendikasına üye olduklarına İdarece karar verildiğini, adı geçenlerin istifasının kabul edilmemesi veya yeni sendikaya üyeliklerinin reddi işleminin ancak idari bir davaya konu edilebileceğini belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

4. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; üye sayılarının tespitinde 15 Mayıs 2023 tarihine kadar ... Devlet Hastanesine gelen üyelik formları dikkate alınarak 15 Mayıs 2023 tarihi itibarıyla üyelerinden aidat kesintisi yapılan sendikaların üyelerini gösteren listelerin esas alındığını, sendikalı sayıları, yetkili sendikanın belirlenmesi işlemlerinin usul ve yasaya uygun olarak tesis edildiğini belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ...-Sen Sendikası vekili temyiz dilekçesinde;

a. Mayıs 2023 dönemine ilişkin tüm üyeliklerin yeniden incelenmesi gerektiğini,

b. Üyelikten çekilme bildiriminin ilgili kamu görevlisi tarafından bizzat Kuruma verilmesi gerektiğini,

c. Bilirkişi raporunda yapılan değerlendirmenin kabul edilmesi durumunda yasal mevzuata ve Çalışma Bakanlığı görüşlerine uygun işlem tesis etmiş olan müvekkili Sendika ve dava dışı diğer Sendikaların hukuka uygun işlem tesis ettikleri için cezalandırılmış olacağını ve dilekçesinde belirttiği diğer sebepleri ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde;

a. Kurumlarca hazırlanan tutanaklarda maaşlarından sendika üye aidatı kesintisi yapılan kamu görevlilerinin dikkate alındığını,

b. Üye sayılarını tespiti amacıyla Kurumların taşra teşkilatında tutulan tutanakların Bakanlık kayıtlarında yer almadığını,

c. Bakanlığın dâhil olmadığı bu süreçte mevzuat dâhilinde işlem yapılması nedeniyle aleyhe yargılama gideri, vekâlet ücretine hükmedilmesinin hakkaniyetli olmadığını,

d. Davanın Bakanlık yönünden tümüyle reddi gerektiğini ve dilekçesinde belirttiği diğer sebepleri ileri sürmüştür.

3. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde;

a. Davanın süresinde açılmadığını,

b. Görevli mahkemenin idare mahkemesi olduğunu,

c. Sendika üyeliğinden çekilme dilekçelerinin bizzat ibraz edilmediğinden dikkate alınamayacağını,

d. Bilirkişi raporunun hatalı olduğun ve dilekçesinde belirttiği diğer sebepleri ileri sürmüştür.

4. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; cevap dilekçesini tekrar ederek yetkili sendikanın belirlenmesi işleminin usul ve kanuna uygun olarak tesis edildiğini ve dilekçesinde belirttiği diğer sebepleri ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 4688 sayılı Kanun kapsamında sendika üye sayılarına ilişkin tespitin ve istatistiğin düzeltilmesi istemine ilişkindir.

1. 4688 sayılı Kanun’un “Üye sayılarının tespiti” kenar başlıklı 30. maddesi şöyledir:

“Sendika ve konfederasyonların üye sayılarının belirlenmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır:

a) Kurumlarca yapılacak tespit;

Tespite ilişkin toplantıya kurumun işveren vekili ile tahakkuk memuru veya mali hizmetler birimi yetkilisi ve kurumun hizmet kolunda faaliyette bulunan sendikalardan birer temsilci katılır. Toplantı her yıl 15 mayıs tarihinden sonra beş iş günü içerisinde kurumca belirlenerek sendikalara bildirilen yer ve günde yapılır.

Bu Kanuna tâbi olarak kurumda çalışan kamu görevlilerinin, 15 mayıs tarihi itibarıyla listesi ile üyelerinden aidat kesintisi yapılan sendikaların üyelerini gösterir liste, toplantıya katılanlarca değerlendirilir. Bu değerlendirmeden sonra, toplam kamu görevlisi sayısı ile sendika üyesi kamu görevlilerinin sendikalara göre toplam sayılarını belirten tutanak toplantıya katılan taraflarca imzalanır. İmzalı tutanak, kamu işvereni ve sendikalarca mayıs ayının son iş gününe kadar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderilir.

Kurumların taşra teşkilatları, yukarıdaki esaslara göre tarafların katılımı ile yapılacak toplantı neticesinde düzenlenecek tutanakları kurum merkezinde yapılacak tespitte değerlendirilmek üzere 15 mayıs tarihini takip eden iki iş günü içerisinde kurum merkezine gönderirler. Bu tutanaklar kurum merkezinde tarafların katılımı ile tek tutanak haline getirilir.

b) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca kurumlardan ve sendikalardan gelen müşterek imzalı listeler üzerinden yapılacak tespit;

..., kurumlarda çalışan toplam kamu görevlisi sayısı ile sendikalar itibarıyla üyelik kesintisi yapılan üye sayılarını dikkate alarak her yıl 15 mayıs tarihi itibarıyla hizmet kollarındaki bütün kamu görevlileri sayısı ile hizmet kolundaki sendikaların üye sayılarını tespit eder. Buna göre (…) kamu görevlileri sendikaları ile konfederasyonların toplam üye sayısını belirler ve sonuçları her yıl temmuz ayının ilk haftasında Resmî Gazetede yayımlar.

(Ek fıkra: 4/4/2012-6289/20 md.) Sonuçların yayımı tarihinden itibaren beş işgünü içinde kamu görevlileri sendikaları ile konfederasyonlarının üye sayılarının yanlışlığı iddiasıyla sendika ve konfederasyonlarca Ankara İş Mahkemesine itiraz edilebilir. Mahkeme itirazı onbeş gün içinde karara bağlar.”

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun “Hukuki dinlenilme hakkı” kenar başlıklı 27. maddesi ise şu şekildedir:

"(1) Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler.

(2) Bu hak;

a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını,

b) Açıklama ve ispat hakkını,

c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini,içerir."

Somut uyuşmazlıkta davacı vekili tarafından, müvekkili Sendikaya üye olan 14 kamu görevlisinin üyelikten çekilme dilekçelerini bizzat vermedikleri gerekçesiyle istatistiklerin belirlenmesinde farklı sendikalara üye olarak kabul edilmelerinin hatalı olduğu ileri sürülerek dava açılmıştır.

Dava gerekçesine ve talep sonucuna göre yargılama sonucunda verilecek karardan aynı hizmet kolunda yer alan Hekim Birliği Sendikası ile Hekimsen Sendikasının hukuki menfaatinin de etkilenme ihtimali olduğundan, anılan Sendikaların da davaya katılma hakkı bulunmasına karşın Mahkemece davanın ihbar edilmemesi doğru olmamıştır.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular ışığında Mahkemece, sağlık ve sosyal hizmetler hizmet kolunda yer alan ve davaya katılma hakkı bulunan Hekim Birliği Sendikası ile Hekimsen Sendikalarına davanın ihbar edilmesi, belirtilen Sendikaların davaya katılması durumunda cevap ve delil sunma imkânı tanınması ve bu suretle işin esasının incelenmesi gerekirken, anılan hususlar gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR