Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/3732 K.2025/4321

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (696 sayılı KHK) kapsamında davalı ...

(Üniversite) nezdinde sürekli işçi olarak istihdam edilmeye başlandığını, davacının Yüksek Hakem Kurulu tarafından yürürlüğe konulan ve 31.10.2020 tarihine kadar uygulanacak 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 23. Maddesi Uyarınca İdarelerce Sürekli İşçi Kadrolarına Geçirilen İşçilerin Ücret ile Diğer Mali ve Sosyal Haklarının Belirlenmesinde Esas Alınacak Toplu İş Sözleşmesi Hükümleri'nden yararlandığını, ... ve Sosyal Hizmet İşçileri Sendikası (...-İş Sendikası) ile davalı Üniversite arasında 19.08.2021 imza tarihli ve 01.01.2019-31.12.2021 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesi imzalandığını,

bu sözleşmenin 01.11.2020 tarihi itibarıyla uygulanması gerektiğini, davacının toplu iş sözleşmesinin tarafı olan sendikadan istifa etmekle beraber istifa ettiği tarihe kadar sendika üyesi olarak, istifa ettiği tarihten sonra da dayanışma aidatı ödemek suretiyle işyerinde yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinden yararlandırılması gerektiğini, ancak bir kısım alacakların eksik ödendiğini, zira davacının 2021 yılı Ağustos ayı bordrosu incelendiğinde günlük çıplak brüt ücretinin 143,50 TL olduğunu,

davacıya işyerinde yürürlükte bulunan...-İş Sendikasının tarafı olduğu toplu iş sözleşmesine göre 01.01.2021 tarihinden itibaren uygulanması gereken %12'lik zam uygulanmadan 01.07.2021 tarihinde %5 zam uygulanarak ücretinin tespit edildiğini, benzer nitelikte olan işçilere ise %12'lik artışın uygulandığını, dolayısıyla ücret miktarının hatalı belirlendiğini, diğer yandan kadroya geçmeden evvel 01.04.2018 tarihine kadar giyim yardımı ödemesi yapılırken ve bu ödeme işyeri uygulaması hâline gelmiş iken 2018, 2019, 2020 yıllarına ilişkin hiç ödeme yapılmadığını,

Yüksek Hakem Kurulu tarafından yürürlüğe konulan toplu iş sözleşmesinde yol yardımı alacağı için mevcut uygulamaya devam edileceği belirtilmiş olmasına rağmen davalı Üniversitenin, Belediye tarafından belirlenen rayiçlerin altında eksik ödeme yaptığını, bu sebeple 15.08.2019-31.08.2021 tarihleri arasında eksik ödenen yol yardımı alacağının tahsili gerektiğini ileri sürerek ücret farkı, yol yardımı, giyim yardımı ve gece zammı alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi statüsüne geçtiğini ve hâlen işyerinde çalışmaya devam ettiğini, 31.10.2020 tarihine kadar Yüksek Hakem Kurulu tarafından yürürlüğe konulan toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlandığını,

işyerinde yürürlükte bulunan...-İş Sendikası ile davalı Üniversite arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinden 01.11.2020 tarihi itibarıyla yararlanması gerektiği iddia edilmekte ise de söz konusu toplu iş sözleşmesinin imza tarihinde davacının ilgili sendikaya üye olmaması sebebiyle 19.08.2021 imza tarihli toplu iş sözleşmesinin 4 ve geçici 3. maddesi ile 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 39. maddesi hükümleri dikkate alındığında imza tarihi itibarıyla sendika üyesi olmayan davacı işçinin dayanışma aidatı ödemek suretiyle yararlanma talebinde bulunduğu 16.07.2021 tarihinden itibaren...-İş Sendikasının tarafı olduğu

toplu iş sözleşmesinden yararlandırıldığını, bu sebeple yalnızca 2021 yılı Temmuz ayı için ilgili toplu iş sözleşmesinde öngörülen %5 oranında zam yansıtılmak suretiyle ücretinin belirlendiğini, davacının dava dilekçesinde emsal olarak belirttiği işçilerin toplu iş sözleşmesinin imza tarihinden önce taraf sendikaya üye olduklarının anlaşıldığını, davacının kadroya geçmekle birlikte alt işverenler ile yapılan toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan hükümlerden yararlanmasının mümkün olmadığını,

davacı ile imzalanan belirsiz süreli iş sözleşmesinde ve Yüksek Hakem Kurulu tarafından yürürlüğe konulan toplu iş sözleşmesinde giyim yardımına ilişkin herhangi bir düzenlemenin yer almadığını, davacının 16.07.2021 tarihi itibarıyla yararlandığı işyerindeki toplu iş sözleşmesinin 35. maddesi uyarınca da davacıya nakdi giyim yardımı ödemesi yapıldığını, Yüksek Hakem Kurulu tarafından yürürlüğe konulan toplu iş sözleşmesinde taşıt yardımına ilişkin mevcut uygulamaya devam edeceğinin kararlaştırıldığını,

davacıya kadroya geçerken ödenen günlük 5,87 TL yol yardımının dayanışma aidatı ödemek suretiyle yararlandığı tarihe kadar ödenmeye devam edildiğini, dayanışma aidatı ödemek suretiyle yararlanma talebinde bulunduğu tarihten itibaren de arttırımlı olarak yol yardımının davacıya ödendiğini, eksik ödemenin söz konusu olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 04.05.2023 tarihli kararı ile; ilgili toplu iş sözleşmesinin dosyaya getirtilerek tanıkların dinlendiği ve bilirkişiden rapor aldırıldığı, bilirkişi kök ve ek raporunun ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli ve dosyadaki delillere uygun olup hesaplama olarak hükme esas alındığı, davacı işçinin davalı Kuruma 15.07.2021 tarihinde dilekçe vererek davalı ile yetkili...

İş Sendikası arasında bağıtlanan 19.08.2021 imza tarihli ve 01.09.2019-31.12.2020 tarihleri arasında yürürlükte olan toplu iş sözleşmesinden dayanışma aidatı ödeyerek faydalanmak istediğini bildirdiğinin anlaşıldığı, davacının 2019 yılı Eylül ayı ilâ 2021 yılı Haziran ayı arasındaki dönem için hak kazandığı fark yol yardımı alacağının bilirkişi raporu ile denetime uygun biçimde hesaplandığı, davacı talebiyle sınırlı olarak alacağın kabulüne karar verildiği,

aynı şekilde bilirkişi raporunda toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre hesaplanan ücret farkı alacağı ile fark gece zammı alacaklarının da davacı talebiyle sınırlı olarak kabulüne karar verildiği, davacı tarafça 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ilişkin olarak giyim yardımı talebinde bulunulmuş ise de davacının davalı işyerinde davalı İdareye dayanışma aidatı ödeyerek toplu iş sözleşmesinden faydalanmak için 15.07.2021 tarihinde talepte bulunduğu, geçmişe dönük olarak giyim yardımı alacağı talep edemeyeceği gerekçesiyle bu hususutaki talebin reddine karar verildiği açıklanarak davanın kısmen kabulüne dair hüküm tesis edilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 15.02.2024 tarihli kararıyla; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 15.02.2024 tarihli kararının süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairece; davacının tüm davalının sair temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra karar gerekçesinde davacının dayanışma aidatı ödeyerek toplu iş sözleşmesinden yararlanma talep tarihi olan 15.07.2021 tarihinden itibaren ilgili toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlanacağı isabetli şekilde ifade edilmiş olmasına rağmen, bu gerekçe ile çelişkili olacak şekilde 01.01.2021 tarihinden itibaren toplu iş sözleşmesinde öngörülen ücret zammından yararlandırılarak hesaplama yapılmasının hatalı olduğu ve faiz başlangıç tarihinin hatalı olarak belirlendiği gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmaya uyulmasına karar verilerek bozma doğrultusunda bilirkişiden ek rapor alındığı, davacının... İş Sendikası üyeliğinden ayrılarak Devrimci Sağlık İş Sendikasına üye olduğu ve 15.07.2021 tarihinden itibaren dayanışma aidatı ödemek suretiyle işyerinde yürürlükte bulunan...

İş Sendikasının tarafı olduğu toplu iş sözleşmesinden yararlanma talebinde bulunduğu, davacının imza tarihi olan 19.08.2021 tarihinde toplu iş sözleşmesinin tarafı olan Sendikaya üye olmadığı ve toplu iş sözleşmesi hükümlerinden, dayanışma aidatı ödemek suretiyle talepte bulunduğu 15.07.2021 tarihinden itibaren yararlanabileceği ve buna göre ilgili toplu iş sözleşmesinin 31. maddesinin (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde kararlaştırılan %12'lik ücret zammından yararlanmasının da mümkün olmadığı; buna göre taraflar arasında davacıya 2021 yılının ikinci altı aylık dönemi için öngörülen %5'lik zammın uygulandığı,

yol yardımının toplu iş sözleşmesinin 36. maddesinde düzenlendiği, davacının 15.07.2021 öncesi ve sonrası fark ücret ve buna bağlı sosyal haklar alacağının olmadığı anlaşılmakla; davacının fark yol ücreti alacağının da olmadığı ve geçmişe dönük 2018, 2019 ve 2020 yılları için giyim yardımı alacağı da talep edemeyeceği gerekçeleriyle tüm talepler yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Davacının toplu iş sözleşmesinden, yürürlük başlangıç tarihi olan 01.01.2019 tarihinden itibaren yaralanması gerektiğini ve buna göre fark ücret alacağına hak kazandığını,

2. Yol yardımı alacağı talebinin kabulü gerektiğini, benzer uyuşmazlıklarda yol yardımı alacağı konusunda işyeri uygulaması oluştuğu gerekçesiyle kabul kararları verildiği ve kararlarının kesinleştiğini, 3. Davacının işyeri uygulaması gereği giyim yardımı alacağına da hak kazandığını, müvekkilinin ihale ile hizmet alımı yapılan dönemde, teknik şartnamede yer alan düzenleme gereği ayni olarak giyim yardımından faydalandığını, ancak kadroya geçtiği tarihten sonraki dönem için nakdi olarak ödenmesi gereken alacağı ödenmediği için iş kıyafetini kendisinin temin etmek zorunda bırakıldığını ve bunun için gerekmediği hâlde ücret ödediğini, bu hususta işyeri uygulaması bulunduğunun tanık beyanları ile de sabit olduğunu,

4. Dava dilekçesindeki taleplerinden gece zammı farkı ücreti alacağı ile fark ücret ve buna bağlı sosyal haklar alacağı taleplerinin birbirinden bağımsız ve farklı talepler olduğunu, birbirleri ile bağlantıları ve ilişkileri olmadığını beyanla kararın bozulması gerektiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının toplu iş sözleşmesinden yararlanabileceği tarihin belirlenmesi ile buna göre fark ücret alacağı, gece zammı, giyecek ve yol yardımı alacaklarına hak kazanıp kazanamayacağına ilişkindir. 1. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekilinin aşağıdaki paragraflarının kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Somut uyuşmazlıkta; davacı ilk defa 01.10.2020 tarihinde davalıya ait işyerinde çalışmaya başlamıştır.

Taraflar arasındaki iş sözleşmesinde yol yardımına ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği gibi davacının 696 sayılı KHK gereği davalı nezdinde sürekli işçi kadrosuna geçirilen işçilerden olmadığı sabit olduğundan 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 23. Maddesi Uyarınca İdarelerce Sürekli İşçi Kadrolarına Geçirilen İşçilerin Ücret ile Diğer Mali ve Sosyal Haklarının Belirlenmesinde Esas Alınacak Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinin davacı hakkında uygulanması da mümkün değildir.

Buna rağmen, davalının cevap dilekçesinde de kabul ettiği üzere, herhangi bir yasal yahut sözleşmesel zorunluluk bulunmamasına rağmen davacıya işe başladığı 01.10.2020 tarihinden, dayanışma aidatı ödemek suretiyle işyerinde yürürlükte bulunan...-İş Sendikasının tarafı olduğu toplu iş sözleşmesinden yararlanma talebinde bulunduğu 16.07.2021 tarihine kadar diğer işçilere ödenmekte olan 5,87 TL taşıt yardımının ödendiği hususunda ihtilaf bulunmamaktadır.

Dairemizin 20.11.2023 tarihli ve 2023/10088 Esas, 2023/17208 Karar sayılı ve aynı tarihli 2023/10089 Esas, 2023/17209 Karar sayılı ilâmlarında da davalı işyerindeki mevcut uygulamanın rayiç bedel üzerinden gidiş dönüş şeklinde bir günlük yol ücretinin işçiye ödenmesi şeklinde olduğu kabul edildiğinden, davacının talep dönemi de dikkate alınmak suretiyle bir günlük yol yardımının rayiç bedel üzerinden gidiş dönüş şeklinde sağlanacağı da değerlendirilerek, yol yardımı alacağının yeniden hesaplanıp hüküm altına alınması gerekmektedir.

Şu hâlde davalı işyerindeki mevcut uygulama rayiç bedel üzerinden gidiş dönüş şeklinde bir günlük yol ücretinin işçiye ödenmesi şeklinde olduğundan, 31.10.2020 tarihinden sonra davacının dayanışma aidatı ödemek suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma talebinde bulunduğu tarih arasındaki dönem bakımından da rayice göre taşıt yardımı alacağına hak kazandığı kabul edilmelidir. Davalı tarafça yapılan ödemeler de dikkate alınmak ve usuli kazanılmış haklar gözetilmek suretiyle yol yardımı alacağının yeniden hesaplanıp hüküm altına alınması gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VII. KARAR