Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/4746 K.2025/8803

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Yapı Sanayi ve Ticaret AŞ (... Yapı Şirketi) vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ... Yapı Şirketinin alt işvereni olan ... San. Müh. Taah. ve Tic AŞ (... Şirketi) işçisi olarak ...'daki şantiyelerde 01.08.2014-10.08.2018 tarihleri arasında en son net 2.500,00 USD aylık ücret ile çalıştığını, iş sözleşmesinin haksız nedenle işverence feshedildiğini, ödenmeyen ücret alacakları olduğunu iddia ederek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, asgari geçim indirim alacağı, uçak bileti ücreti, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücret alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Yapı Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili Şirket çalışanı olmadığını, müvekkili şirketin yurt dışında başka şirketlerle ortak yürüttüğü projelerdeki çalışma şeklinin anahtar teslimi şeklinde olduğunu, asla kabul anlamına gelmemek kaydı ile bir an için davacı işçinin müvekkilinin yurt dışı projelerinin herhangi birinde çalışmış olma ihtimalinde dahi müvekkilinin davacının iddia ettiği işçilik alacakları ile ilgili herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, davanın belirsiz alacak davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, müvekkili Şirketin tüm işçilerine yıllık ücretli izin kullandırdığını, alacaklara yasal faiz uygulanması gerektiğini, zamanaşımı def'inde bulunduklarını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. ... Şirketi cevap dilekçesinde; davacının hizmet süresi yönünden resmî kayıtlarla çelişen iddialarına itibar edilmemesi gerektiğini, davacının ödenmeyen ücret alacağı bulunmadığını, iş sözleşmesinin projenin bitmesi nedeniyle sona erdirildiğini, davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanamadığını, yıllık ücretli izin hakları kullandırılmış olup alacağı bulunmadığını, yıllık ücretli izin alacağına yasal faiz talep edilebileceğini, zamanaşımı def'inde bulunduklarını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu, davacının Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve yurda giriş çıkış kayıtlarına göre 01.08.2014-04.08.2018 tarihleri arasında 4 yıl 3 gün hizmetinin bulunduğu, davalının davacı işçinin kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanamayacak şekilde iş sözleşmesinin son bulduğunu ispatlayamadığı, davacının tanık beyanlarına göre fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücret alacaklarının hesaplandığı, ödenmeyen asgari geçim indirimi alacağı ile ücret alacaklarının bulunduğu,

dosyada yer alan personel şefi S.Ç. imzalı 01.08.2018 tarihli belgede davacının 5.347,00 USD izin ücreti, 240,61 USD uçak bileti parası olduğunun belirtildiği, aksinin davalı tarafça ispatlanamadığı bu itibarla yıllık ücretli izin ve yol parası alacağının bu tutarlar üzerinden kabulüne karar verilmesi gerektiği gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ... Yapı Şirketi vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının SGK kayıtları ve çalışma belgelerine göre 01.08.2014-04.08.2018 tarihleri arasında davalı ... Şirketi nezdinde hizmet kaydının bulunduğu, davacı tanıkları E. O. ve K. T'nin davalı ... Yapı Şirketinin asıl işveren, ...

Şirketinin alt işveren olduğuna dair beyanda bulundukları, davacının hizmet süresi içinde çalışma izinlerinin davalı ... Yapı Şirketi tarafından alındığına dair yeminli tercüme edilmiş evrakların, ...

Yapı Şirketi tarafından davalıya gönderilmiş e-posta çıktılarının, davalıların her ikisinin isimlerinin bulunduğu proje görsellerinin dosyaya sunulduğu, davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunduğu, davalıların işçilik alacaklarından müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, bilirkişi tarafından kıdem tazminatının tavan gözetilerek hesaplandığı, ihbar tazminatının net giydirilmiş ücret üzerinden, diğer alacakların da net ücret üzerinden hesaplamalarının yapıldığı, brütleştirme yapılmadığı, davacının bu yönde istinafının bulunmadığı, davanın belirsiz alacak davası olarak açılmadığı,

zamanaşımına dair değerlendirmenin dosya kapsamına uygun olduğu, bu hususlara yönelik istinafların yerinde olmadığı, ancak asgari geçim indirim alacağı yönünden davacının yurt dışında çalıştığı hususu gözetildiğinde talebin reddi gerekirken kabulünün hatalı olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, davalının istinaf başvurusunun ise açıklanan yönden kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Yapı Şirketi vekili temyiz dilekçesinde; 1. Bilirkişinin personel şefinin yazdığı bir yazıya istinaden işçilik alacaklarını kabul etmesinin görev ve yetki aşımı olduğunu, Mahkemece hiçbir delil bulunmadan sadece yetkili olmayan personelin yazdığı miktar esas alınarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, 2. İşçilik alacaklarında yasal kesintilerin yapılmadığını, 3. ... Şirketi ile müvekkili Şirket arasında asıl işveren alt işveren ilişkisinin olup olmadığının sorulması ve tescil kayıtlarının celp edilmesi gerektiğini, davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmadığını, davanın husumet yönünden reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, husumet, yıllık ücretli izin, uçak bileti (yol) parası ve ücretin brütleştirilmesi hususlarına ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... Yapı Şirketi vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Yabancı para borcuna hangi faizin uygulanacağı 3095 sayılı Kanunî Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un (3095 sayılı Kanun) "Yabancı para borcunda faiz" kenar başlıklı 4/a maddesinde düzenlenmiş olup ilgili düzenlemede;“Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır.” kuralına yer verilmiştir.

Somut olayda uyuşmazlık konusu alacakların yabancı parayla tahsili talep edildiğinden hüküm altına alınan alacaklara, 3095 sayılı Kanun'un 4/a hükmü uyarınca Devlet bankalarınca Amerikan Doları (USD) üzerinden açılmış bir yıllık vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanması gerekir. Dava dilekçesinde bir kısım alacaklara dövize uygulanan en yüksek mevduat faizi talep edildiği hâlde talep aşımına neden olacak ve ayrıca infazda tereddüt yaratacak şekilde, 3095 sayılı Kanun'un sözü edilen maddesi gözetilmeden faize hükmedilmesi hatalıdır.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/2 hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı tarafın diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı tarafın Bölge Adliye Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasında yer alan;

"2-5.965,05 USD net ihbar tazminatının, 4.666,00 USD’lik kısmına 10/09/2018 dava tarihinden, bakiyesine 21/05/2021 ıslah tarihinden itibaren ödeme günündeki ... Bankası efektif satış kuru karşılığı TL'nin işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

3-5.347,00 USD net yıllık izin ücreti alacağının 10/09/2018 dava tarihinden itibaren ödeme günündeki ... Bankası efektif satış kuru karşılığı TL'nin işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

4-11.250,00 USD net ücret alacağının, 10/09/2018 dava tarihinden itibaren ödeme günündeki ... Bankası efektif satış kuru karşılığı TL'nin işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

5-38.000,00 USD net fazla mesai ücreti alacağından takdiren %30 oranında hakkaniyet indirimi yapılarak bulunan net 26.600,00 USD fazla mesai ücreti alacağının, 15.400,00-USD lik kısmına 10/09/2018 dava tarihinden, bakiyesine 21/05/2021 ıslah tarihinden itibaren ödeme günündeki ... Bankası efektif satış kuru karşılığı TL'nin işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

6-2.666,67 USD net ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağından takdiren %30 oranında hakkaniyet indirimi yapılarak bulunan net 1.866,66 USD ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağının, 150,00 USD’lik kısmına 10/09/2018 dava tarihinden, bakiyesine 21/05/2021 ıslah tarihinden itibaren ödeme günündeki ... Bankası efektif satış kuru karşılığı TL'nin işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, (ubgt alacağının tamamından ...- ... SAN. MÜH. TAAH. VE TİC. ANONİM ŞİRKETİ’nin, alacağın 1.417,50 USD’lik kısmından ...’nin sorumlu olduğuna)

7-9.500,00 USD net hafta tatili ücreti alacağından %30 oranında hakkaniyet indirimi yapılarak bulunan net 6.650,00 USD hafta tatili ücreti alacağının, 760,00 USD’lik kısmına 10/09/2018 dava tarihinden, bakiyesine 21/05/2021 ıslah tarihinden itibaren ödeme günündeki ... Bankası efektif satış kuru karşılığı TL'nin işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, (hafta tatili ücreti alacağının tamamından ...- ... SAN. MÜH. TAAH. VE TİC. ANONİM ŞİRKETİ’nin, alacağın 5.082,00 USD’lik kısmından ...’nin sorumlu olduğuna)

8-240,61 USD net yol parası alacağının 10/09/2018 dava tarihinden itibaren ödeme günündeki ... Bankası efektif satış kuru karşılığı TL'nin işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine," şeklindeki ibarelerin hükümden tamamen çıkartılarak yerlerine;

"2-5.965,05 USD net ihbar tazminatının, 4.666,00 USD’lik kısmına 10.09.2018 dava tarihinden, bakiyesine 21.05.2021 ıslah tarihinden itibaren Devlet Bankalarınca USD üzerinden açılmış bir yıllık vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

3. 5.347,00 USD net yıllık izin ücreti alacağının, 10.09.2018 dava tarihinden itibaren Devlet Bankalarınca USD üzerinden açılmış bir yıllık vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

4. 11.250,00 USD net ücret alacağının, 10.09.2018 dava tarihinden itibaren Devlet Bankalarınca USD üzerinden açılmış bir yıllık vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

5. 38.000,00 USD net fazla çalışma ücreti alacağından takdiren %30 oranında indirim yapılarak bulunan net 26.600,00 USD fazla çalışma ücreti alacağının, 15.400,00 USD'lik kısmına 10.09.2018 dava tarihinden, bakiyesine 21.05.2021 ıslah tarihinden itibaren Devlet Bankalarınca USD üzerinden açılmış bir yıllık vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

6. 2.666,67 USD net ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağından takdiren %30 oranında indirim yapılarak bulunan net 1.866,66 USD ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağının, 150,00 USD’lik kısmına 10.09.2018 dava tarihinden, bakiyesine 21.05.2021 ıslah tarihinden itibaren Devlet Bankalarınca USD üzerinden açılmış bir yıllık vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine (ulusal bayram ve genel tatil alacağının tamamından ... Şirketinin, alacağın 1.417,50 USD’lik kısmından ... Yapı Şirketinin sorumlu olduğuna),

7. 9.500,00 USD net hafta tatili ücreti alacağından %30 oranında indirim yapılarak bulunan net 6.650,00 USD hafta tatili ücreti alacağının, 760,00 USD’lik kısmına 10.09.2018 dava tarihinden, bakiyesine 21.05.2021 ıslah tarihinden itibaren Devlet Bankalarınca USD üzerinden açılmış bir yıllık vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine (hafta tatili ücreti alacağının tamamından ... Şirketinin, alacağın 5.082,00 USD’lik kısmından ... Yapı Şirketinin sorumlu olduğuna),

8. 240,61 USD net yol parası alacağının 10.09.2018 dava tarihinden itibaren Devlet Bankalarınca USD üzerinden açılmış bir yıllık vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine," ibarelerinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,