Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/5421 K.2025/6721

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin iş sözleşmesinin 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) 25/II hükmü uyarınca feshedildiğini, işten çıkış kodunun kod 46 olarak bildirildiğini, bu kodun işçinin işverenin güvenini kötüye kullanması,

hırsızlık yapması ya da işverenin meslek sırlarını ifşa etmesi anlamına geldiğini, fesih gerekçesinde "yapılan inceleme ve araştırma neticesinde ... çalışma ilkelerine ve çalışma düzenine aykırı olacak şekilde güven temelinin çökmesine neden olduğu tespiti”nin yer aldığını, açtıkları işe iade davasında davanın kabulüne karar verildiğini ve kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiğini, kesinleşmiş Mahkeme kararına rağmen işten çıkış kodunun düzeltilmemesinin müvekkilinin mağduriyetine yol açtığını,

yaptığı iş başvurularında bu durumun karşısına çıktığını ileri sürerek işten ayrılış bildirgesindeki kodun kod 4 olarak değiştirilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; görevli mahkemenin idare mahkemesi olduğunu, ....'ın taraf sıfatının bulunmadığını, arabuluculuk dava şartının gerçekleşmediğini, davacının somutlaştırma yükünü yerine getirmediğini, hangi kodun Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) sistemine girileceğinin doğrudan fesih gerekçesi ve sürecine göre belirlendiğini, davacının iş sözleşmesinin, askeri lise öğrencisi olması ve bu kapsamda o dönemdeki askeri lise öğrencileri için yapılan araştırma ve ....'a gelen istihbari bilgiler neticesinde,

15 Temmuz 2016 hain darbe girişimini gerçekleştiren terör örgütü FETÖ/PDY ve bunun gibi terör örgütleri ile Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya bunlarla iltisak veya bağlantılı olması, dolayısıyla davacıya duyulan güvenin temelinden çökmesi sonucunda 11.09.2020 tarihinde 4857 sayılı Kanun'un "Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâller ve benzerleri" üst başlıklı 25/II hükmü uyarınca haklı nedenle feshedildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının dört yıldan fazla bir süre kesintisiz olarak ...’da teknisyen olarak çalışmakta iken 4857 sayılı Kanun'un 25/II hükmü nedeniyle işten çıkarıldığı, işten çıkış kodunun 46 olarak gösterildiği, fesih gerekçesinde "yapılan inceleme ve araştırma neticesinde ... çalışma ilkelerine ve çalışma düzenine aykırı olacak şekilde güven temelinin çökmesine neden olduğu tespiti" yapıldığı,

bunun üzerine davacı tarafından feshin geçersizliği ve işe iade istemli dava ikame edildiği ve dava sonucunda Ankara 12. İş Mahkemesinin 2022/285 Esas, 2023/198 Karar sayılı kararı ile davacının işe iadesine karar verildiği, karar gerekçesinde "...

Mahkememizde yapılan yargılama sonunda davalı işverenin fesih ihbarnamesinde belirtmiş olduğu şekilde davacının, çalışma ilkelerine ve çalışma düzenine aykırı olacak şekilde güven temelinin çökmesine neden olabilecek davranışlarda bulunduğu ispatlanamadığından ..." denilerek feshin geçersizliğinin belirtildiği, anılan karara karşı davalı tarafından istinaf yoluna başvurulduğu,

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 2023/2742 Esas, 2023/3167 Karar sayılı kararı ile davalının istinaf talebinin reddedildiği ve bu kararın 23.10.2023 tarihinde kesinleştiği, davalı işverenin SGK'ya bildirmiş olduğu çıkış kodunun iş sözleşmesinin feshi ile bağdaşmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Davanın idare mahkemesinde ve SGK'ya karşı açılması gerektiğini, 2. Arabuluculuk dava şartının gerçekleşmediğini, davacının somutlaştırma yükünü yerine getirmediğini, 3. İş sözleşmesinin feshinin haklı nedene dayandığını, 4. Davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının işten ayrılış kodunun fesih sebebine uygun olup olmadığı ve buna göre düzeltilmesinin gerekip gerekmediği noktasındadır.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22.09.2025 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞIOY

Davacı işçi, işveren tarafından SGK'ya bildirilen çıkış kodunun gerçeği yansıtmadığını belirterek çıkış kodunun düzeltilmesine karar verilmesini istemiştir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 9/3 hükmü gereğince iş sözleşmesi sona eren sigortalı hakkında işten ayrılmasını takip eden on günlük süre içerisinde işveren tarafından işten ayrılış bildirgesinin düzenlenmesi gerekir. Aynı husus, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin 25. maddesinde de öngörülmüştür. İşten ayrılma bildirgesinde işaretlenmesi gereken hususlardan biri de işten çıkış kodudur.

İşten ayrılma bildirgelerinde yer alan işten çıkış kodları, iş sözleşmesinin kim tarafından ve hangi sebeple sonlandırıldığını gösteren kayıtlardır. İşveren, SGK tarafından belirlenmiş olan işten çıkış kodlarından, iş sözleşmesinin sona erme sebebine uygun olanı seçerek işaretlemekle yükümlüdür. İşten çıkış kodunun gerçeğe uygun bildirimi, işçinin işsizlik ödeneğine hak kazanması ya da başka bir işe girmede olumlu referans teşkil edebilmesi bakımından önemlidir.

İşveren, işten ayrılış bildirgesinde yer alan çıkış kodunu işten ayrılma tarihini takip eden on günlük sürede e-bildirge sistemi üzerinden düzeltebilir. On günlük süre geçtikten sonra düzeltme yapabilmek için işyerinin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik Merkezine/İl Müdürlüğüne başvurulması gerekir. SGK'nın 2013/11 sayılı Genelgesinde, işverenlerin işten ayrılış nedenine yönelik değişiklik taleplerinin, buna ilişkin belgelerle müracaat edilmesi hâlinde kabul edileceği belirtilmiştir.

İşçi, çıkış kodunun düzeltilmesi için işverenle veya işveren temsilcisiyle birlikte Kuruma başvurabilir. İşverenin birlikte başvurmayı reddetmesi durumunda işçi, lehine sonuçlanmış olan ihbar veya kıdem tazminatı talepli alacak ya da işe iade davasına ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı ile başvurarak düzeltme isteğinde bulunabilir. İşçinin tek başına yaptığı bu tür başvuruların SGK tarafından kabul edildiği de bilinen bir gerçektir.

Diğer taraftan işçinin ihbar veya kıdem tazminatı talepli alacak ya da işe iade davası açmadan, işveren tarafından işten çıkış koduna yönelik yapılan bildirimin gerçeği yansıtmadığı iddiasıyla dava açması da mümkündür. Ancak işveren tarafından yapılan bildirimin gerçeği yansıtmadığı iddiasıyla ayrı bir dava açabilmesi için güncel hukuki yararının varlığını ortaya koymalıdır.

Uygulamada çıkış kodunun gerçeğe aykırı olarak Kuruma bildirildiği iddiasıyla işveren aleyhine açılan bu tür davalar "çıkış kodunun düzeltilmesi davası" olarak adlandırılmakta ise de davanın, SGK’ya yöneltilemediği de dikkate alındığında "tespit davası" niteliğinde olduğu kabul edilmelidir. Zira söz konusu dava ile işveren tarafından yapılan bildirimin gerçeğe aykırı olup olmadığı tespit edilmektedir.

Bu durumda 6100 sayılı Kanun’un 106. maddesi uyarınca güncel hukuki yararın varlığı aranacaktır. Hemen belirtmek gerekir ki aynı tespit işe iade, ihbar veya kıdem tazminatı davasında da yapıldığından, işe iade, ihbar veya kıdem tazminatı davası açmış olan işçinin "çıkış kodunun düzeltilmesi" davasını açmasında güncel hukuki yararının varlığından söz edilemez. Aynı husus, arabuluculukta kıdem veya ihbar tazminatı ödenmesi yönünde yapılan anlaşmalar için de geçerlidir.

Somut olayda; davacının işe iade istemiyle açtığı davada Ankara 12. İş Mahkemesinin 30.05.2023 tarihli ve 2022/285 Esas, 2023/198 Karar feshin geçersizliğinin tespiti ile davacının işe iadesine karar verilmiştir. Bu karara karşı davalının istinaf başvurusunda bulunması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 28.09.2023 tarihli ve 2023/2742 Esas, 2023/3167 Karar sayılı kararı ile başvurunun esastan reddine kesin olarak karar verilmiştir.

Davacı işçinin söz konusu ilâm ile birlikte tek başına SGK'ya başvurarak çıkış kodunun düzeltilmesini sağlaması mümkün olduğu hâlde, dosyaya, böyle bir başvurunun yapıldığını yahut yapıldığı hâlde kabul edilmediğini ortaya koyan herhangi bir delil sunulmamıştır. Hâl böyle olunca davacının 21.11.2024 tarihinde bu davayı açmakta güncel hukuki yararının bulunmadığı açıktır.

Mahkemece hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulüne karar verilmesi hatalıdır.

Açıklanan sebeplerle Mahkeme kararının bozulması gerektiği kanaatinde olduğumdan Sayın Çoğunluğun onama yönündeki görüşüne katılamıyorum.