Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/5459 K.2025/7446

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 2014 yılı Haziran ayında işe başladığını, davalıya ait ... motorcu işçi olarak çalıştığını, sendikası üyesi olduğunu, müvekkilinin çalışmakta olduğu atölyede gürültü düzeyi yüksek olduğundan yapılan şikâyetler sonucunda işveren tarafından 2016 yılından itibaren farklı zamanlarda 4 ayrı ölçüm yapıldığını, bu ölçümlerden 23.06.2016 tarihinde yapılan ölçümde gürültü maruziyet seviyesinin 95.7 dB çıktığını, 08.09.2017 tarihli ölçümde 80-84.7 dB çıktığını, 17.11.2017 tarihli ölçümde 78.2-83.3 dB çıktığını,

ölçümlere yönelik yapılan itiraz ve şikâyetler sonucu Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Başkanlığı tarafından ölçüm raporları ve firma hakkında müfettiş incelemesi yapıldığını, bu incelemeler sonucunda 23.06.2016 tarihli ölçümün teknik standartlara aykırı olduğundan geçersiz kılındığını, bunun üzerine işyerinde 03.02.2022 tarihli yeniden ölçüm yapıldığını, yapılan ölçümde maruziyet etkin değerinin 88-94 dB olarak ölçüldüğünü, atölye gürültü seviyesi konusunda 2016 yılında başlayan sürecin 03.02.2022 tarihli raporla nihayete ermiş olduğunu,

müvekkilinin ve atölyede çalışanların 7,5 saat çalıştırılmasının yasal zorunluluk olmasına karşın günde 1 saat yemek molası dışında fiilî çalışma sürelerinin 9 saat olduğunu, işyerinde ara dinlenme bulunmadığını, günlük 7,5 saati aşan çalışma sürelerinin fazla çalışma olduğunu belirterek fazla çalışma ücret alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının 19.06.2014 tarihinde daimi işçi statüsünde Kalite Kontrol Daire Başkanlığında çalışmaya başladığını, hâlen çalışmaya devam ettiğini, davacı işçiye çalışmaya başladığı tarihten itibaren düzenli olarak kişisel koruyucu donanım ile iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eğitimler verildiğini, davacı işçinin düzenli aralıklarla periyodik muayenesinin yaptırıldığını, davacının çalıştığı ...

Atölyesinde gürültü ölçüm raporunun yetkili firmalara hazırlattırıldığını, ...

Atölyesinde 23.06.2016, 08.09.2017, 17.11.20 17... .02.2022 tarihlerinde gürültü ölçüm raporlarının ilgili firmalarda hazırlattırıldığını, 03.02.2022 tarihli raporda 2 işçi üzerinden yapılan ölçüm sonucuna göre 88 dB ve 94 dB olarak maruziyet değerinin ölçüldüğünü, raporun değerlendirme kısmının (d) bendinde haftalık hesaplanmış dB(A) değerinin hesaplanmasında kulaklık koruyucusunun etkisinin ölçüm sonuçlarına yansıtılmadığından bahsedildiğini, 03.02.2022 tarihli raporda da test yapılan işçilerin optime 3 marka 35 dB kulaklık kullandığının tespit edildiğini,

kulaklık koruyucunun etkisi ile davacı işçinin çalıştığı yerde maruz kaldığı gürültü düzeyinin mevzuatta belirtilen azami düzeyden çok daha az olduğunu ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, mahalinde keşif yapıldığı, alınan bilirkişi heyet raporu ile günlük maruziyet sınır değerinin aşıldığının tespit edildiği, davacının Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken işler Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) gereğince günde 7,5 saat çalıştırılması gerekirken haksız olarak günde 9 saat çalıştırıldığının belirlendiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne karar verilerek davacının çalıştığı işyeri ile ilgili 27.06.2016, 08.09.20 17... .11.2017 tarihli ve en son 03.02.2022 tarihli gürültü ölçüm raporları düzenlendiği, 2016 yılındaki raporda maruziyet etkinlik düzeyi 85 dB(A)'yı aştığı, 2017 yılındaki ölçümlerde aşmadığı, 2016 yılında yapılan ölçümün Bakanlık tarafından geçersiz kılındığı,

03.02.2022 tarihli ölçüm raporunda davalı iş yerinde maruziyet etkinlik düzeyinin 85 dB(A)'yı aştığı, Yönetmelik hükmü değerlendirildiğinde gürültü maruziyet etkinlik değerinde koruyucu kulaklığın etkisinin dikkate alınamayacağı, 03.02.2022 tarihi öncesi işyerinde gürültü düzeyinin 85 dB(A)'yı aştığının davacı tarafça ispatlanamadığı, Mahkemece sadece 03.02.2022 sonrası için hesaplama yapılması gerekirken tüm dönem için hesaplama yapılmasının hatalı olduğu, bu yönde hesap içeren 08.06.2023 tarihli ek bilirkişi raporuna davacı tarafça itirazda bulunulmadığı,

muacceliyet gözetilerek 2022 yılı Mart ayı ücretinin 01.04.2022 tarihinde muaccel olduğu, 27.04.2022 son tutanak düzenleme tarihi itibarıyla, 2022 yılı Nisan ayının muaccel olmadığının gözetilmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak 2022 yılı Nisan ayı hesap dönemine yönelik talebin usulden, fazlasının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Maruziyet sınır değerleri uygulanırken kulak koruyucunun etkisi olduğunu, müvekkilinin tüm işçilere kulak koruyucusu temin ettiğini ve gerekli kontrollerin yapıldığını ancak karar verilirken bunun esas alınmadığını, 2. Bakanlık tarafından düzenlenen teftiş raporunda davacının fazla çalışma yaptığına ilişkin bir hükme yer verilmediğini, 3. 29. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nde çalışma süresi içerisinde uygun zaman aralığında ara dinlenmesi verildiğine ilişkin hüküm bulunduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının çalışmış olduğu ... Atölyesinde gürültü maruziyet değerine göre Yönetmelik kapsamında olup olmadığı ve bunun sonucunda fazla çalışma yapıp yapmadığının belirlenmesi istemine ilişkindir.

Somut olayda, davacı vekili müvekkilinin ...Atölyesinde motorcu işçi olarak çalıştığını, iş yerinde gürültü düzeyinin yüksek olduğunu, Yönetmelik gereğince 7,5 saatten fazla çalışmasının mümkün olmadığını iddia ederek fazla çalışma ücret alacağı talebinde bulunmuştur.

Yönetmelik'in "Günde azami yedi buçuk saat çalışılabilecek işler" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"(1) Bir çalışanın günde ancak yedi buçuk saat çalıştırılabileceği işler aşağıda belirtilmiştir.

...

p) Gürültülü işler:

1) Gürültü düzeyi en yüksek maruziyet etkin değerini (8h=85 dB(A)) aşan işler.

..."

Davacının ...Atölyesinde motorcu işçi olarak çalıştığı sabittir. İlk Derece Mahkemesince 11.11.2022 tarihinde yapılan keşif sonrasında bilirkişi heyetince 24.01.2023 tarihinde rapor düzenlenmiştir.

Düzenlenen raporda; yapılan gürültü ölçümlerinde 7,5 saat çalışmaya karşılık gelen maksimum gürültü düzeyi olan 80 dB(A)'nın aşıldığı, günlük çalışmanın 7,5 saati aştığı, test yapılan lokomotifin asıl gürültü kaynağını oluşturan motorun yanında çalışmanın yapıldığı ve işçilerin koruyucu kulaklık kullandığının tespit edildiği belirtilmiştir.

Ancak bilirkişi heyet raporunda gürültü düzeyi konusunda ilgili Yönetmelik hükmü değerlendirilmeden sadece 80 dB(A)'nın aşıldığı ifade edilmiştir. Yönetmelik'e göre ise 7,5 saat çalışma yapılabilmesi için gürültü düzeyi en yüksek maruziyet etkin değerinin 8h=85 dB(A) aşılması gerekmektedir. Bilirkişi heyeti tarafından gürültü düzeyinin açık ve net şekilde belirtilmediği anlaşılmakla; bilirkişi raporu uyuşmazlık yönünden somut verilere dayalı objektif tespitler içermemektedir.

Bu hâliyle rapor, denetime ve hüküm kurmaya elverişli değildir.

Şu hâlde işyerinde İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinden, içerisinde odyometri konusunda uzman bir bilirkişinin de yer aldığı bilirkişi heyeti oluşturularak yeniden keşif yapılmalı, elde edilecek somut verilere göre davacının yaptığı işin Yönetmelik kapsamında olup olmadığı davalının hükme esas alınan bilirkişi raporuna yönelik itirazları da karşılanacak şekilde tespit edilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Belirtilen hususlar gözetilmeden eksik inceleme ve araştırmaya dayalı değerlendirme ile yazılı şekilde sonuca varılması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Kabule göre ise davacı tanık beyanları dikkate alındığında günlük ara dinlenmesinin 1,5 saat yerine 1 saat kabul edilerek hesaplama yapılmış olması da dosya kapsamına uygun değildir.

VI. KARAR