Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/6808 K.2025/9967

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verilmiştir.

Davalı ... İnşaat Taahhüt ve Sanayi Ticaret AŞ (... Şirketi) vekili tarafından temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 16.12.2025 Salı günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davalı ... Şirketi adına Avukat ... geldi, davalı ... Vinç İşletmeciliği Nakliyat Petrol Taahhüt Kuyumculuk Turizm ve Ticaret Ltd. Şti. (... Şirketi) adına kimse gelmedi. Davacı ... adına Avukat ... geldi.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 20.10.2011-27.08.2015 tarihleri arasında aralarında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunan davalılar nezdinde mobil vinç formeni olarak çalıştığını, 27.08.2015-31.01.2016 tarihine kadar ise davalılardan asıl işveren olan ...

Şirketi nezdinde çalıştığını, son ücretinin net 2.500,00 USD olduğunu, son 8 aylık ücret alacağının ödenmediğini, iş sözleşmesinin işverenlerce feshinin haksız ve geçersiz olduğunu, işyerinde fazla çalışma yapıldığını, bazı aylarda bir gün hafta tatili kullanarak bazı haftalarda ise hiç hafta tatili kullanılmaksızın, ulusal bayram ve genel tatil günleri dâhil çalışılmaya devam edildiğini, söz konusu çalışmalarının karşılığının ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma ücreti,

hafta tatili ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davacının Türkmenistan'daki işyerinde çalıştırılmak üzere 20.10.2011 tarihinde işe girişinin yapıldığını, ancak vize ve çalışma izini hakkındaki bürokratik engeller nedeniyle ... Şirketi işçisi olarak işyerine gidebildiğini, daha sonra karışıklığın giderildiğini, davacının çalışmakta iken kendi isteği ile işe gelmediğini ve Türkmenistan'dan ayrıldığını; işçinin işe devam etmeyeceği kesinlik kazanmasından sonra yani işini bırakmasından iki ay sonra işçinin sosyal güvenlik sistemi üzerinden çıkışının yapıldığını, son ücretinin brüt 500,00 USD olduğunu, işyerinde fazla çalışma yapılmadığını, hafta tatilleri ile ulusal bayram ve genel tatillerde çalışma bulunmadığını, zamanaşımı def'inde bulunduklarını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... Şirketi cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, davacının diğer davalı Şirket çalışanı olduğunu, davanın husumetten reddi gerektiğini, davacının son ücretinin brüt 500,00 USD olduğunu, davacının kendisinin işi bıraktığını, ödenmeyen hak ve alacağının bulunmadığını, davacı tarafça talep edilen faizlere itiraz ettiklerini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile. Bölge Adliye Mahkemesince verilen 06.06.2024 tarihli kaldırma kararı sonrası yapılan yargılamada, davacının davalılara ait işyerinde 20.10.2011-31.07.20 15... .08.2015-30.01.2016 tarihleri arasında toplam 4 yıl 2 ay 16 gün çalıştığı, asıl işveren alt işveren ilişkisi gereği davalı Polimeks Şirketinin hizmet süresinin tamamından, davalı ...

Kurtarma Şirketinin sorumluluğunun ise 20.10.2011-31.07.2015 tarihleri arasında olduğunun kabulü gerektiği; davacının yaptığı iş, kıdemi, tanık beyanları ve emsal ücret araştırmaları gözetildiğinde davacının ücretinin net 2.500,00 USD olduğunun kabulü gerektiği, tanık beyanları ve dosya kapsamına göre iş sözleşmesinin işverence feshedildiği, son 8 aya ilişkin ücret alacağının ödenmediği, davacı tanığının aynı işyerinde çalışması bulunmadığından davacının fazla çalışma yaptığını ispatlayamadığı;

ancak davacının bir saat çalışsa dahi hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarına hak kazandığının kabulü gerektiği gerekçesiyle fazla çalışma ücreti alacağının reddine; diğer taleplerin kabulüne dair davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ... Şirketince sunulan kayıtlar ve çalışma belgesi dikkate alındığında, davacının 20.10.2011 tarihinde çalışmaya başladığı, 28.08.2015 tarihine kadar alt yüklenici diğer davalı bünyesinde çalıştığı, bu tarihten sonra ise davalı ...

Şirketi bünyesinde çalıştığının belirtildiği, davalı tanığı ... 'nin beyanı dikkate alındığında 20.10.2011-31.07.2015 tarihleri arasındaki çalışmasından her iki davalının müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu; ancak 28.08.2015-30.01.2016 tarihleri arasındaki çalışmadan ise davalı ... Şirketinin sorumlu olacağı; davacının iş sözleşmesinin kıdem ve ihbar tazminatı verilmesini gerektirmeyecek şekilde sonlandırıldığının ispatlanamadığı, davalı ...

Kurtarma Şirketi yönünden kıdem tazminatı hesaplanmasında 2015 yılı tavanının dikkate alınması gerektiği; davalı ... Kurtarma Şirketi vekilinin istinaf itirazının bu yönüyle yerinde olduğu; davacının ücretinin davalı tarafça sunulan belge, beyanlar, bankaya yapılan ödemeler ve emsal ücret araştırması dikkate alınarak belirlenmesinde isabetsizlik bulunmadığı; davacının çalışma gün ve saatine ilişkin yazılı delil sunulmadığı, davacı tanığının başka işyeri çalışanı olduğu,

davacının çalışma şartlarına bire bir sürekli görgüye dayalı sürekli bilgisi olamayacağı, diğer davacı tanığının ise noterde ileri sürdüğü Mahkeme nezdinde de dinlenilmesinden vazgeçildiği dikkate alındığında davacının fazla çalışma ücretinin yanı sıra hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti taleplerinin de reddi gerektiği gerekçesiyle davalılar vekilinin istinaf başvurusunun bu yönde kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü ortadan kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile ücret alacaklarının kabulüne dair davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının reddinin hatalı olduğunu,

b. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda mevcut bulunan hesap hataları dikkate alınmayarak ve eksik inceleme sonucu hatalı bir şekilde hüküm kurulduğunu, müvekkilinin çalışma saatlerini gösterir bir kısım imzalı kayıtların dosyaya sunulmasına rağmen bilirkişi incelemesi aşamasında bunların dikkate alınmadığını ileri sürmüştür.

2. Davalı ... Kurtarma Şirketi vekili temyiz dilekçesinde;

a. Davacının kendi isteği ile işten ayrılmasına rağmen kıdem ve ihbar tazminatının hüküm altına alınmasının hatalı olduğunu,

b. Davacı son ücret alacağının olduğunu iddia ettiği ayda Türkiye'ye dönerek işbaşı yapmadığını, bu durumun pasaport kayıtları ile sabit olduğunu,

c. Zamanaşımı def'i dikkate alınmaksızın karar verilmesinin hatalı olduğunu,

d. Müvekkili lehine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

3. Davalı ... Şirketi vekili temyiz dilekçesinde;

a. Somut uyuşmazlığa Türkmenistan hukukunun uygulanması gerektiğini,

b. Davacının 28.08.2015 tarihinden önce çalışmasının bulunmadığını,

c. Davacının ücret miktarının hatalı tespit edildiğini,

d. Davacının önceki dönem ücretinin asgari ücrete oranlanarak hesaplama yapılması gerektiğini,

e. İstifa etmek suretiyle işten ayrılan davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanmasının mümkün olmadığını,

f. Davacı taleplerinin zamanaşımına uğradığını,

g. Davacının ücret almadan çalışmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, ücrete ilişkin taleplerini ayrıştırmadığı da dikkate alındığında davacının ücret alacağının reddi gerektiğini,

h. Fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının hesabının hatalı olduğunu,

ı. Davacıya yapılan 30.000,00 TL ödemenin mahsup edilmediğini,

i. Ret vekâlet ücretinin hatalı hesaplandığını ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının aylık ücretinin miktarı, davalıların işçilik alacaklarından sorumlu olduğu çalışma döneminin belirlenmesi, alacakların zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ispatı ve hesaplanması ile davalılar lehine hükmedilen vekâlet ücretine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... Şirketinin tüm; davalı ... ... Kurtarma Şirketi ve davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taraflarca getirilme ilkesi" başlıklı 25. maddesinin 1. fıkrası şu şekildedir:

"Kanunda öngörülen istisnalar dışında, hâkim, iki taraftan birinin söylemediği şeyi veya vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz ve onları hatırlatabilecek davranışlarda dâhi bulunamaz"

Aynı Kanun'un "Taleple bağlılık ilkesi" kenar başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrası da şöyledir:

"Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir."

Somut uyuşmazlıkta dosya içerisinde bulunan ıslah dilekçesi incelendiğinde; davacının ıslah talebinin yalnızca diğer davalı ... Şirketi bakımından olduğu, davalı ... Kurtarma Şirketi bakımından davacının ıslahla artırdığı alacak miktarı bulunmadığı anlaşılmış olup kıdem ve ihbar tazminatları bakımından dava dilekçesinde talep edilen miktarı aşacak şekilde davalı ... Kurtarma Şirketinin sorumluluğuna hükmedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3. Bölge Adliye Mahkemesince, davacının çalışma gün ve saatine ilişkin yazılı delil sunulmadığı, davacı tanığının başka işyeri çalışanı olduğu, davacının çalışma koşullarına ilişkin sürekli olarak görgüye dayalı bir bilgisinin olamayacağı, diğer davacı tanığının ise noterde beyan verdiği, Mahkeme nezdinde de dinlenilmesinden vazgeçildiği dikkate alındığında davacının fazla çalışma ücretinin yanı sıra hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti taleplerinin de reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğine göre davacı tanıklarından ...'nin aynı işyeri çalışanı olmayıp diğer davacı tanığı ...'nin noter aracılığıyla alınmış beyanı dosya kapsamına sunulmuş ise de 12.03.2019 tarihli celsede söz konusu tanığın tanıklığından vazgeçildiği beyan edilmiştir. Davalı tanıkları ise şantiye çalışanları değillerdir. Ancak davacı tarafça dava dilekçesi ekine sunulan bir kısım imzalı çalışma çizelgeleri yer almakta olup bu çizelgelerde çalışma saatlerinin yazılı olduğu görülmektedir. Kayıtlarda firma yetkilisi adı altında değişen kişilerin isimleri ve imzaları yer almaktadır. Söz konusu kayıtların Bölge Adliye Mahkemesince hiç değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.

Şu hâlde tarafların ilgili kayıtlara ilişkin beyanları alınmalı, kayıtların işverenden sadır olup olmadığı netleştirilmeli, bundan sonra davacının fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının bulunup bulunmadığı yeniden değerlendirilmelidir. Eksik inceleme ile verilen karar hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine, Davacı yararına takdir edilen 40.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davalı Polimeks Şirketine yükletilmesine, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,